Eş Durumu Mahkeme Kararları, Danıştay Ret İşlemini Hangi Gerekçeyle İptal Ediyor?

Eş durumu mahkeme kararları, aile birliği mazeretine dayanan yer değiştirme talebinin reddine karşı açılan davalarda tek bir yöne gitmez: Danıştay, gerekçesi somut değerlendirmeye dayanmayan retleri iptal ederken, boş kadro bulunmaması ya da kurum yönetmeliğindeki özel şartların sağlanmaması gibi gerekçelere dayanan retleri hukuka uygun bulmaktadır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bölge idare mahkemelerinin farklı yönde verdiği kararlar önüne geldiğinde, bu uyuşmazlıkların her dosyanın kendi olgularına göre çözüleceğini ve belirli bir ilke ve esasa bağlanamayacağını açıkça söylemiştir.

Bu tespit, internette “emsal karar” diye paylaşılan tek bir kararın her dosyada aynı sonucu doğuracağı beklentisinin neden yanıltıcı olduğunu gösterir. İptal ile sonuçlanan kararlar ve ret işlemini hukuka uygun bulan kararlar, Danıştay’ın resmî karar arama sisteminde tam metni okunarak seçilmiştir. Hangi gerekçenin mahkemede neden çöktüğü ve hangisinin neden ayakta kaldığı, karar künyeleri ve kararların kendi cümleleriyle ortaya konmuştur.

Bir Bakışta: Eş Durumu Mahkeme Kararları

• Tek bir içtihat çizgisi yoktur. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu E.2020/111, K.2020/119 ve E.2021/116, K.2021/112 sayılı kararlarında bu uyuşmazlıkların belirli bir ilke ve esasa bağlanmasına olanak bulunmadığını belirtmiştir.
• Değerlendirme yapılmadan verilen ret iptal edilir. Danıştay, kadro durumu, naklen atanma imkânı ve hizmet ihtiyacı incelenmeden verilen ret işlemini hukuka aykırı bulmuştur.
• Yönetmelikle getirilen ek engeller iptal edilebilir. Eş durumu istisnası tanımayan iki yıllık bekleme şartı ve “bir yıl içerisinde” başvuru sınırı Danıştay kararlarıyla iptal edilmiştir.
• Boş kadro yokluğu çoğu zaman yeterli gerekçedir. İDDK, eşin bulunduğu ilde boş kadro olmadığı bir dosyada ret işlemini hukuka uygun bulmuştur.
• Sağlıkta stratejik personel için ayrı çizgi vardır. Özel sektörde çalışan eşe dayanan başvuruların reddi, 2020’deki aykırılık giderme kararından bu yana hukuka uygun kabul edilmektedir.
• Anayasa Mahkemesi iki dosyada ihlal bulmuştur. Aile hayatına saygı hakkı yönünden 2022 ve 2024 tarihli iki bireysel başvuru kararı ihlal sonucuyla bitmiştir.

Eş Durumu Mahkeme Kararları Neden Birbirinden Farklı Sonuç Veriyor

Eş durumu davaları, idarenin takdir yetkisinin denetlendiği davalardır. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in 14. maddesi aile birliği mazeretine dayalı atamanın “yapılabilir” olduğunu söyler; bu ifade idareye bir takdir alanı bırakır. Mahkeme bu alanın kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılıp kullanılmadığını denetler. Takdirin sınırı ise her dosyada başka olgulara bağlıdır: talep edilen ildeki kadro sayısı, eşin statüsü, kurumun personel ihtiyacı, başvurunun yapıldığı dönem ve kişinin daha önce yaptığı tercihler.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 28.09.2020 tarihli ve E.2020/111, K.2020/119 sayılı kararı bu durumu açıkça tespit eder. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu, farklı bölge idare mahkemelerinin eş durumu retleri hakkında birbirine aykırı kararlar verdiğini ileri sürerek aykırılığın giderilmesini istemiştir. Kurul, kararların temelinde kadro yetersizliği bulunsa da atanma talep edilen dönemin, kadro sayısının ve muvafakat durumunun her dosyada farklı olduğunu belirterek şu sonuca varmıştır: “eş durumu nedeniyle naklen atama isteminin reddi işlemlerini konu edinen uyuşmazlıkların, belirli bir ilke ve esasa bağlanmasına olanak bulunmamaktadır.” İstem oyçokluğuyla reddedilmiştir.

Aynı Kurul, 27.12.2021 tarihli ve E.2021/116, K.2021/112 sayılı kararında Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu’nun benzer istemini de oyçokluğuyla reddetmiştir. Bu iki karar, eş durumu davasında başarının bir “emsal karar” bulmaktan değil, dosyanın kendi olgularını ret gerekçesine karşı somut biçimde kurmaktan geçtiğini gösterir. İnternette dolaşan tek bir lehe kararın her dosyada aynı sonucu vereceği beklentisi bu yüzden yanıltıcıdır.

Ret İşlemini İptal Eden Eş Durumu Mahkeme Kararları

İptal kararlarının ortak noktası, idarenin ya hiç değerlendirme yapmadan ret vermesi ya da üst normda bulunmayan bir engeli yönetmelikle getirmesidir. Bu kararlar, ret yazısındaki gerekçenin hangi noktada zayıf olduğunu tespit etmek için bir kontrol listesi gibi okunabilir.

Kadro ve İhtiyaç Değerlendirmesi Yapılmadan Verilen Ret

Danıştay İkinci Dairesi’nin 17.11.2021 tarihli ve E.2021/14360, K.2021/4301 sayılı kararına konu olayda, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda görev yapan davacının eşi aynı bakanlığa bağlı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’nde çalışmaktadır. Davacının 2012-2014 arasında verdiği sekiz ayrı naklen atama ya da geçici görevlendirme dilekçesi reddedilmiştir. Daire, ilk derece mahkemesinin iptal kararını gerekçesini düzelterek onamıştır.

Kararın kilit cümlesi, idarenin ne yapması gerektiğini tarif eder: başvurunun “davacının ve eşinin kadro durumları ve naklen atanma imkanları ile davalı idarenin hizmet ihtiyaçları gözetilerek değerlendirilmesi gerekirken, bu değerlendirme yapılmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından” iptal kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur. Karar oybirliğiyle verilmiştir. Kararın tam metni Danıştay karar arama sisteminde yer almaktadır.

Bu karar, ret yazısında kadro ve ihtiyaç değerlendirmesinin bulunup bulunmadığının dava dilekçesinde neden ilk sorgulanacak nokta olduğunu gösterir. “Talebiniz uygun görülmemiştir” gibi gerekçesiz ya da kalıp bir ret, mahkemenin önüne değerlendirmenin hiç yapılmadığı bir işlem olarak gelir. Davanın nasıl açılacağı ve dilekçede bu eksikliğin nasıl gösterileceği eş durumu tayin davası yazısında anlatılmıştır.

Eşin Statüsünün Dar Yorumlanması

Danıştay İkinci Dairesi’nin 10.11.2021 tarihli ve E.2020/1905, K.2021/4107 sayılı kararında, Kocaeli’de görev yapan öğretmenin eşi Fransız uyrukludur ve Ankara’daki bir Fransız lisesinde çalışmaktadır. Talep, eşin primlerinin Fransa sosyal güvenlik kurumuna ödendiği ve bu nedenle Türk sosyal güvenlik mevzuatına tabi olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Daire, İdari Dava Daireleri Kurulu’nun bozma kararına uyarak işlemin iptaline oybirliğiyle karar vermiştir.

Kararda, kamu hizmetinin sürekliliği için eş durumu taleplerine sınırlama getirilebileceği, ancak bu sınırlamaların kamu hizmetinin aksaması amacıyla sınırlı ve anayasal ve uluslararası hükümlere uygun olması gerektiği belirtilmiştir. Daire ayrıca şu ilkeyi koymuştur: “eş durumu özrü nedeniyle atanma isteme yönünden öğretmenlerin eşlerinin çalıştıkları yer ve statüye göre ayrıştırılması ve gruplandırılmasının da yukarıda belirtilen ilkelere uygun olarak yapılması gerekmektedir.” Kararda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesine de yer verilmiştir.

Bu karar, eşin çalışma biçimi yönetmelikteki kalıplara birebir uymadığında idarenin otomatik olarak ret veremeyeceğini gösterir. Eşin özel sektördeki çalışma şartının nasıl hesaplandığı eş durumu özel sektör yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Yönetmelikle Getirilen Ek Bekleme ve Süre Şartları

Danıştay İkinci Dairesi’nin 17.11.2020 tarihli ve E.2016/14763, K.2020/3406 sayılı kararı, bir bakanlık personel yönetmeliğindeki iki yıllık bekleme şartında eş durumu için istisna tanınmamasını incelemiştir. Daire hem yönetmelik hükmünü hem de buna dayanan ret işlemini oybirliğiyle iptal etmiş ve şu tespiti yapmıştır: “üst hukuk normlarına ve kamu yararına uygun olmayan dava konusu düzenlemede hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 15.09.2021 tarihli ve E.2021/916, K.2021/1470 sayılı kararıyla bu kararı oybirliğiyle onamıştır.

Benzer bir sonuç sağlık personeli için de verilmiştir. Danıştay İkinci Dairesi’nin 23.03.2021 tarihli ve E.2016/8668, K.2021/775 sayılı kararında, Sağlık Bakanlığı yönetmeliğinde eş durumu başvurusunu eşin atanma tarihinden itibaren “bir yıl içerisinde” yapılmasına bağlayan ibare ve bu ibareye dayanan ret işlemi oybirliğiyle iptal edilmiştir. Daire, “dava konusu işlemin dayanağı olan düzenleme hukuka aykırı bulunduğundan” başvurunun reddine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık görmemiştir.

Bu iki karar, ret gerekçesi bir yönetmelik hükmüne dayanıyorsa, o hükmün kanuna ve genel yönetmeliğe uygunluğunun da tartışılabileceğini gösterir. Yönetmelik hükmünün dava edilmesi ve dilekçede nasıl yer alacağı eş durumu dava dilekçesi örneği yazısında ele alınmıştır.

Hizmet Puanı Yetersizliği Gerekçesi

Danıştay İkinci Dairesi’nin 23.02.2017 tarihli ve E.2014/5519, K.2017/1405 sayılı kararında, eşi emniyet personeli olan okul öncesi öğretmeninin eşinin bulunduğu ile atanma talebi, hizmet puanının yeterli olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. İdare mahkemesi davayı reddetmiş, Daire bu kararı oyçokluğuyla bozmuştur.

Kararda genel yönetmeliğin, eşleri zorunlu yer değiştirmeye tabi görevlerde bulunan memurların atanmasında norm kadro sayılarına ilişkin hükümlerin uygulanmayacağına dair istisnası, 657 sayılı Kanun’un 72. maddesi ve ailenin korunmasının anayasal bir yükümlülük olduğu birlikte değerlendirilmiş ve şu sonuca varılmıştır: atanma isteminin “hizmet puanının yeterli olmaması” nedeniyle reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Karar, ilgili olayın tarihindeki öğretmen atama yönetmeliğine göre verilmiştir; bugünkü öğretmen atamalarında uygulanan kurallar eş durumu öğretmen yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Ret İşlemini Hukuka Uygun Bulan Eş Durumu Mahkeme Kararları

Danıştay kararlarının önemli bir kısmı da idareyi haklı bulur. Bu kararları bilmek, hangi ret gerekçesine karşı davanın zor olduğunu önceden görmek ve dava dilekçesini o noktada güçlendirmek için gereklidir.

Eşin Bulunduğu İlde Boş Kadro Olmaması

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 21.12.2020 tarihli ve E.2020/991, K.2020/3313 sayılı kararına konu olayda, Devlet Su İşleri’nde elektrik mühendisi olarak çalışan davacı, hemşire olan eşinin görev yaptığı İstanbul’a atanmak istemiştir. İdare mahkemesi işlemi iptal etmiş, Daire bozmuş, mahkeme ısrar etmiştir. Kurul ısrar kararını oyçokluğuyla bozmuştur.

Kurul’un gerekçesi, eş durumu mazeretinin sınırını çizer: Anayasa, 657 sayılı Kanun ve genel yönetmelikteki düzenlemeler, “eş durumu mazereti nedeniyle atanma talebinin başka herhangi bir kriter gözetilmeksizin olumlu olarak karşılanacağı anlamına gelmemekte”dir; yer değiştirme suretiyle atamalar kurumların hizmet ihtiyaçları ve boş kadro durumları değerlendirilerek yapılır. Kararda eşin görev yaptığı ilde davacının çalışabileceği boş kadro bulunmadığı tespit edilmiştir.

Kararın gözden kaçan bir cümlesi, davacının stratejisine ilişkindir: Kurul, davacının “eşiyle birlikte gerekirse başka bir ilde birleştirilmesine yönelik bir talepte de bulunulmamış” olduğunu ayrıca belirtmiştir. Bu, özellikle eşlerin farklı kurumlarda çalıştığı ve genel yönetmeliğin “her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere” atamayı öngördüğü durumlarda, başvuruda alternatif bir ortak il önermenin önemini gösterir. Kararın tam metni resmî sistemde okunabilir.

Sağlık Bakanlığında Stratejik Personel ve Özel Sektördeki Eş

Sağlık personeli için mahkeme kararlarının çizgisi zaman içinde değişmiştir. Danıştay Beşinci Dairesi’nin 02.03.2016 tarihli ve E.2015/5436, K.2016/1093 sayılı kararı, genel yönetmelikte 16.08.2014’te yapılan değişiklikten sonra kurum yönetmeliklerinin genel yönetmeliğe aykırı hükümlerinin uygulanamayacağını belirterek, “stratejik personelin eş durumu mazereti nedeniyle nakil talebinde bulunma hakkının mevcut olduğunun kabulü gerekmektedir” sonucuna varmış ve davayı reddeden kararı oyçokluğuyla bozmuştur.

Ancak genel yönetmeliğin 14. maddesine 08.08.2016 tarihli ve 2016/9097 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen fıkra, genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli hakkında, özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla, eşi kamu personeli olmayanlar için farklı usul ve esaslar belirlenebileceğini düzenlemiştir. Bundan sonra verilen kararlarda çizgi tersine dönmüştür. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 24.02.2020 tarihli ve E.2020/51, K.2020/60 sayılı aykırılığın giderilmesi kararında, stratejik personel kapsamındaki uzman hekimlerin “kamu personeli olmayan eşlerinden dolayı yapmış oldukları atanma talepli başvurularının, ilgili Yönetmelik maddesinde sayılan şartları sağlamadıklarından bahisle reddine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir” demiş ve aykırılığı ret kararları doğrultusunda oyçokluğuyla gidermiştir. Karar metni Danıştay’ın karar bülteninde yayımlanmıştır.

Danıştay İkinci Dairesi’nin 23.03.2021 tarihli ve E.2017/2185, K.2021/770 sayılı kararı, stratejik personele özel sektördeki eş için daha ağır şartlar getiren yönetmelik hükmünü “kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka uygun” bulmuş; aynı çizgi 23.12.2025 tarihli ve E.2019/3123, K.2025/6131 sayılı kararda oybirliğiyle sürdürülmüştür. Sağlık personelinin eş durumu kuralları Sağlık Bakanlığı eş durumu yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Eşin Durumunu Bilerek Yapılan Tercih

Danıştay On İkinci Dairesi’nin 12.02.2025 tarihli ve E.2021/5168, K.2025/718 sayılı kararında, Diyanet İşleri Başkanlığı’nda görev yapan davacının eşi Amasya Üniversitesi’nde öğretim görevlisidir. Daire, atama duyurusundaki düzenlemeyi hukuka uygun bulmuş ve davayı oyçokluğuyla reddetmiştir. Gerekçede, tercih tarihinde evli olan davacının eşinin yalnız Amasya’da görev yapabildiğini bildiği hâlde “bu durumu kabul ederek tercih yaptığı” ayrıca vurgulanmıştır.

Kararın karşı oyu ise eş durumu davalarında ileri sürülen temel argümanları özetler: Anayasa’nın 41. maddesinin ailenin korunmasına ilişkin hükmü ve 657 sayılı Kanun’un 72. maddesinin aile birimini korumak için memur olan diğer eşin atamasının “yapılır” olduğunu söyleyen ifadesi. Çoğunluk ile karşı oy arasındaki fark, bu hükümlerin idarenin takdir yetkisini ne ölçüde sınırladığına ilişkindir.

Bu karar, ilk atama ya da yer değiştirme tercihinde eşin bulunduğu yerin dışında bir yeri bilerek seçmenin, sonraki eş durumu başvurusunun değerlendirilmesinde aleyhe bir olgu olarak kullanılabileceğini gösterir. Kurumların ilk atamaya ilişkin özel kuralları için eş durumu tayini şartları yazısına bakılabilir.

Eş Durumu Emsal Kararlar Tablosu

Karar	Konu	Sonuç
İDDK E.2020/111 K.2020/119 (28.09.2020)	BİM kararları arasındaki aykırılık	Belirli ilke ve esasa bağlanamaz, istem reddedildi
İDDK E.2021/116 K.2021/112 (27.12.2021)	BİM kararları arasındaki aykırılık	İstem reddedildi
2. D. E.2021/14360 K.2021/4301 (17.11.2021)	Değerlendirme yapılmadan ret	İptal kararı onandı
2. D. E.2020/1905 K.2021/4107 (10.11.2021)	Eş yabancı uyruklu, primi yurt dışında	İşlem iptal edildi
2. D. E.2016/14763 K.2020/3406 (17.11.2020)	Eş durumu istisnası tanımayan iki yıl şartı	Yönetmelik hükmü ve işlem iptal edildi
2. D. E.2016/8668 K.2021/775 (23.03.2021)	Sağlıkta “bir yıl içerisinde” şartı	İbare ve işlem iptal edildi
2. D. E.2014/5519 K.2017/1405 (23.02.2017)	Hizmet puanı yetersizliği, eşi emniyet personeli	Ret kararı bozuldu
İDDK E.2020/991 K.2020/3313 (21.12.2020)	Eşin ilinde boş kadro yok	İptal ısrar kararı bozuldu
İDDK E.2020/51 K.2020/60 (24.02.2020)	Stratejik personel, eşi özel sektörde	Ret işlemleri hukuka uygun
2. D. E.2019/3123 K.2025/6131 (23.12.2025)	Stratejik personel kuralları	Dava reddedildi
12. D. E.2021/5168 K.2025/718 (12.02.2025)	Eşin durumunu bilerek tercih	Dava reddedildi

Anayasa Mahkemesi Eş Durumu Kararları

Anayasa Mahkemesi, eşlerin ayrı yerlere atanmasını aile hayatına saygı hakkı yönünden incelediği bireysel başvurularda ihlal kararları vermiştir. Mahkemenin karar bilgi bankasındaki kayıtlara göre Ayşe Nortcu başvurusu (B. No: 2019/39998, Birinci Bölüm, 08.12.2022) ile Necmettin Demir başvurusu (B. No: 2021/2616, İkinci Bölüm, 11.12.2024) aile hayatına saygı hakkı yönünden ihlal sonucuyla bitmiştir. Demir kararının kayıttaki konusu, başvurucunun eş durumu mazeret kurasına dahil edilmeden atanmasıdır ve karar oyçokluğuyla verilmiştir.

Bu kararların önemi, idari yargı kararlarının gerekçesine yöneliktir. Anayasa Mahkemesi’nin aile hayatına saygı hakkına ilişkin yaklaşımında, kamu makamlarının kamu yararı ile ailenin birlikte yaşama yararı arasında adil bir denge kurup kurmadığını ilgili ve yeterli gerekçeyle ortaya koyması beklenir. İdare mahkemesi ve bölge idare mahkemesi kararlarında bu dengeleme yapılmadığında, olağan yollar tükendikten sonra bireysel başvuru gündeme gelebilir.

Kararların tam gerekçesi, olay ayrıntıları ve karşı oyları Anayasa Mahkemesi’nin Kararlar Bilgi Bankası üzerinden okunmalıdır; ikincil kaynaklardaki özetlerde olay bilgilerinin farklı aktarıldığı görülmüştür. Bireysel başvurunun şartları ve süresi Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru şartları yazısında anlatılmıştır.

Emsal Kararı Kendi Davanızda Nasıl Kullanırsınız

Bir mahkeme kararının dava dilekçesinde işe yaraması için olgu benzerliği gerekir. Aynı kurum, aynı ret gerekçesi ve benzer eş statüsü taşıyan bir karar, genel bir “aile birliği korunmalıdır” kararından çok daha güçlüdür. Kararı dilekçeye eklerken künyesi, tarihi ve sonucu doğru yazılmalı, karardan alıntı yapılan cümle karar metniyle birebir aynı olmalıdır.

Lehe kararı kullanırken aleyhe kararları da bilmek gerekir. İdarenin savunmasında İDDK E.2020/991 sayılı karar gibi boş kadro gerekçesini destekleyen kararlara dayanması beklenebilir; dilekçe, bu kararın neden sizin dosyanıza uymadığını önceden açıklamalıdır. Örneğin talep edilen ilde ilan edilmiş boş kadro bulunuyorsa ya da başvuruda alternatif bir ortak il önerildiyse bu olgular öne çıkarılır.

Kararın tarihi de önemlidir. Sağlık personelindeki stratejik personel kararları gibi bazı alanlarda mevzuat değişikliği içtihadın yönünü değiştirmiştir. Eski tarihli bir lehe karar, aradaki yönetmelik değişikliği nedeniyle bugün uygulanamayabilir. Bu yüzden emsal kararın hangi mevzuat döneminde verildiği kontrol edilmeden dilekçeye konmamalıdır.

Kurum Yönetmeliklerinin Kararlara Etkisi

Emniyet personelinin eş durumu talepleri, kendi atama yönetmeliğinin bölge ve hizmet süresi kurallarıyla birlikte değerlendirildiği için ayrı bir içtihat alanı oluşturur. Emniyet personelinin eş durumu kuralları polis eş durumu tayini yazısında, polislerin ret ve erteleme işlemlerine ilişkin Danıştay kararları ise polis eş durumu emsal kararlar yazısında anlatılmıştır. Adalet ve Diyanet personeli için de kurum yönetmeliklerindeki özel hükümler mahkemenin değerlendirmesinde belirleyicidir.

Mahkeme Kararlarından Çıkan Pratik Dersler

Birincisi, ret yazısının gerekçesi davanın kaderini belirler. Gerekçe yoksa ya da kalıp bir ifadeden ibaretse, Danıştay’ın değerlendirme yapılmadan verilen reddi iptal eden kararları dilekçenin merkezine konabilir. Gerekçe somut bir kadro yokluğuna dayanıyorsa, dosyanın bu veriyi çürütecek belgelerle desteklenmesi gerekir.

İkincisi, kurum yönetmeliğindeki şart her zaman son söz değildir. İki yıllık bekleme şartı ve “bir yıl içerisinde” başvuru sınırı gibi hükümler Danıştay tarafından iptal edilmiştir. Ret doğrudan bir yönetmelik hükmüne dayanıyorsa, o hükmün üst normlara uygunluğu davada tartışılabilir.

Üçüncüsü, başvuru stratejisi mahkemede de önem taşır. Eşin bulunduğu ilde kadro olmadığı biliniyorsa ortak bir il önermek, ilk atamada eşin yerinin dışında tercih yapmaktan kaçınmak ve başvurunun aile birliği mazereti olarak açıkça yapılması, sonradan verilecek mahkeme kararını doğrudan etkileyebilir. Ret yazısına karşı ilk adımın itiraz mı dava mı olacağı eş durumu itiraz dilekçesi yazısında karşılaştırılmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Eş durumu mahkeme kararları genellikle lehe mi aleyhe mi?

Tek bir yön yoktur. Danıştay, değerlendirme yapılmadan verilen ve üst normda olmayan engellere dayanan retleri iptal etmekte, boş kadro yokluğu ve kurum yönetmeliğindeki geçerli şartlara dayanan retleri ise hukuka uygun bulmaktadır.

Danıştay eş durumu emsal kararları bağlayıcı mı?

Daire kararları diğer mahkemeleri doğrudan bağlamaz. İdari Dava Daireleri Kurulu’nun aykırılık giderme kararları ise bölge idare mahkemeleri için bağlayıcıdır; ancak Kurul, genel eş durumu retlerinin belirli bir ilke ve esasa bağlanamayacağını belirtmiştir.

Eş durumu tayini emsal kararlar nereden bulunur?

Danıştay kararlarının tam metinleri Danıştay Başkanlığı’nın karar arama sisteminden, İdari Dava Daireleri Kurulu’nun aykırılık giderme kararları ise Danıştay’ın karar bültenlerinden okunabilir.

Boş kadro yoksa eş durumu davası kazanılır mı?

Zordur. İDDK E.2020/991 sayılı kararında eşin ilinde boş kadro bulunmaması ret için yeterli görülmüştür. Talep edilen yerde ilan edilmiş boş kadro varsa ya da başka bir ortak il önerildiyse durum değişebilir.

Sağlık Bakanlığı eş durumu tayini mahkeme kararları ne diyor?

Stratejik personel kapsamındaki sağlık personelinin özel sektörde çalışan eşe dayanan başvurularının reddi, İDDK’nın 2020 tarihli aykırılık giderme kararından bu yana hukuka uygun kabul edilmektedir. Buna karşılık yönetmelikteki “bir yıl içerisinde” başvuru sınırı Danıştay tarafından iptal edilmiştir.

Eş durumu idare mahkemesi kararları kesin mi?

İdare mahkemesi kararına karşı otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir. Bölge idare mahkemesi kararlarına karşı Danıştay’da temyiz kural olarak kanunda sayılan davalar için açıktır; ancak 31.07.2026’dan itibaren bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği kararlar da İYUK m.46/2 uyarınca temyiz edilebilir.

Hizmet puanı yetmediği için reddedilen eş durumu talebi iptal edilebilir mi?

Danıştay İkinci Dairesi E.2014/5519 sayılı kararında, eşi emniyet personeli olan öğretmenin talebinin hizmet puanı yetersizliği nedeniyle reddini hukuka aykırı bulmuştur. Sonuç, kurumun atama yönetmeliğine ve eşin statüsüne göre değişebilir.

Aile birliği mahkeme kararları Anayasa Mahkemesine taşındı mı?

Taşındı. Anayasa Mahkemesi 2019/39998 ve 2021/2616 numaralı bireysel başvurularda aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Yönetmelikteki şart nedeniyle reddedildim, yönetmelik iptal edilebilir mi?

Edilebilir. Danıştay, eş durumu istisnası tanımayan iki yıllık bekleme şartını ve sağlık personeli için öngörülen “bir yıl içerisinde” başvuru sınırını iptal etmiştir.

Emsal kararı dilekçeye nasıl yazmalıyım?

Kararın dairesi, esas ve karar numarası ile tarihi yazılır, olgu benzerliği açıklanır ve alıntı yapılan cümle karar metniyle birebir aktarılır. Karar tarihinden sonra mevzuatın değişip değişmediği de kontrol edilir.

Eşimin durumunu bilerek başka yeri tercih ettim, sonra eş durumu isteyebilir miyim?

Başvuru yapılabilir, ancak Danıştay On İkinci Dairesi’nin 2025 tarihli kararında eşin durumunu bilerek yapılan tercih, ret işleminin hukuka uygun bulunmasında dikkate alınmıştır. Başvuruda koşullardaki değişikliğin açıklanması önem taşır.

Kararların her biri kendi olgularıyla değerlidir; dosyanıza en yakın olanı seçmek, ret gerekçesini doğru okumakla başlar. Ret yazınızın hangi kararlar karşısında güçlü ya da zayıf olduğunun değerlendirilmesi için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

---

Bu yazıdaki karar künyeleri ve alıntılar, Danıştay Başkanlığı karar arama sistemindeki tam metinlerden, Danıştay karar bülteninden ve Anayasa Mahkemesi karar bilgi bankası kayıtlarından 08.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bir kararın sizin dosyanızda nasıl kullanılacağı için avukata danışmanız önerilir.

Av. Handan Sayan Özgül — Ankara Barosu