Kurumum Muvafakat Vermiyor, Eş Durumu Muvafakat Reddine Karşı Ne Yapabilirim?

Eş durumu muvafakat talebinin reddi, eşinin bulunduğu yerdeki başka bir kuruma ya da başka bir ilin teşkilatına geçmek isteyen memurun, çalıştığı kurumun “ayrılmanıza izin vermiyoruz” demesidir ve bu karar, idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilen bir idari işlemdir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi memurların kurumlar arası naklini “kurumların muvafakatı ile” mümkün kılar; muvafakat vermeme yetkisi bu yüzden vardır, ama Danıştay kararlarında bu yetkinin somut hizmet ihtiyacı gösterilmeden ve ailenin korunması yükümlülüğü gözetilmeden kullanılması hukuka aykırı bulunmuştur.

Muvafakat sorunu çoğu zaman eşin bulunduğu şehirde kişinin kendi kurumunun teşkilatı ya da uygun kadrosu olmadığında ortaya çıkar. Karşı kurum kişiyi almaya hazırdır, boş kadro bellidir; engel, kişinin kendi kurumundadır. Bu yazı muvafakatin hukuki niteliğini, reddine karşı açılan davalarda mahkemelerin hangi gerekçelerle iptal kararı verdiğini, kanunun nakli açıkça yasakladığı durumları ve davanın nasıl kurulacağını ele alır.

Bir Bakışta: Eş Durumu Muvafakat Reddi

• Muvafakat 657 m.74’ten gelir. Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında nakli kurumların muvafakatı ile mümkündür; muvafakatin verilmemesi bir idari işlemdir.
• Ret dava edilebilir. Danıştay Beşinci Dairesi 2015’te, İkinci Dairesi 2020’de eş durumu nedeniyle muvafakat verilmemesine ilişkin işlemlerin iptali yönündeki kararları onamıştır.
• Gerekçe somut olmalıdır. İş yoğunluğu ve personel ihtiyacı belge ve veriyle gösterilmediğinde ret gerekçesi yeterli görülmemiştir.
• Kanuni nakil yasağı varsa tablo değişir. Aday memurlar ile sözleşmeliden kadroya geçirilenler için kanunda süreli nakil yasakları vardır; bu yasaklara dayanan ret hukuka uygun bulunabilir.
• Daire ile Kurul aynı soruda ayrıldı. Kadroya geçirilen hemşirelerin nakli konusunda Danıştay İkinci Dairesi ile İdari Dava Daireleri Kurulu farklı sonuçlara varmıştır.
• Cevapsızlık da red sayılır. Muvafakat talebine otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar (İYUK m.10/2).

Eş Durumu Muvafakat Yazısı Neden İstenir

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi şöyle başlar: memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden ya da 68. maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibarıyla girebilecekleri sınıftan bir kadroya nakilleri mümkündür. Madde, kurumlar arası naklin iki kurumun iradesine bağlı olduğunu söyler: kişiyi alacak kurumun talebi ve kişinin çalıştığı kurumun izni.

Eş durumu bu çerçevede özel bir yer tutar. 657 sayılı Kanun’un 72. maddesi, aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin isteği hâlinde atamasının 74 ve 76. maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacağını düzenler. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in 14. maddesi de eşlerin farklı kurumlarda çalışması hâlinde kurumlar arasında koordinasyon sağlanarak her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atama yapılabileceğini söyler. Yani eş durumunda kurumlar arası nakil, kanunun koordinasyon beklediği bir alandır.

Muvafakat Yalnız Kurumlar Arası Nakilde mi Gerekir

Muvafakat kavramı en çok iki farklı bakanlık ya da kurum arasındaki nakilde gündeme gelir; örneğin bir yurt müdürlüğünde çalışan memurun eşinin şehrindeki belediyeye geçmesi. Ancak taşra teşkilatında atama yetkisi valilikte olan kadrolarda, aynı bakanlığa bağlı iki ayrı il arasında da muvafakat istenebilir. Danıştay İkinci Dairesi’nin 04.02.2020 tarihli ve E.2016/14371, K.2020/585 sayılı kararına konu olayda, bir mal müdürlüğünde çalışan memurun başka bir ilin defterdarlığına atanması için o ilin valiliği muvafakat istemiş ve kişinin çalıştığı ilin defterdarlığı bu talebi uygun görmemiştir. Uyuşmazlık, iki valilik arasındaki muvafakat yazışması üzerinden yürümüştür.

Adliye personelinde ise muvafakat, adalet komisyonunun kararı biçiminde karşımıza çıkar ve kurum yönetmeliğinde belge olarak sayılmıştır. Bu personel için kuralların ayrıntısı Adalet Bakanlığı eş durumu yazısında anlatılmıştır.

Muvafakat Süreci Nasıl İşler

Uygulamada süreç çoğunlukla üç adımda yürür. Kişi, eşinin bulunduğu yerdeki kuruma ya da teşkilata eş durumu gerekçesiyle başvurur ve boş kadroya atanmak istediğini bildirir. Atama yapacak kurum talebi uygun görürse, kişinin çalıştığı kuruma resmî yazıyla muvafakat talebinde bulunur. Kişinin kurumu muvafakat verirse atama yapılır, vermezse süreç durur.

Bu yapıda kişinin muvafakat talebine doğrudan taraf olmadığı izlenimi doğar; yazışma iki kurum arasındadır. Ancak muvafakat vermeme kararı kişinin hukuki durumunu doğrudan etkiler ve bu yüzden kişi açısından dava edilebilir bir işlemdir. Kararın kişiye tebliğ edilmemesi de sık görülür; kişi, atanamadığını karşı kurumdan öğrenir. Bu durumda ret yazısının bir örneğinin istenmesi ve tebliğ tarihinin belgelenmesi, dava süresinin hesabı için önemlidir.

Kişi muvafakat talebini kendi kurumuna doğrudan da yapabilir. Eşinin bulunduğu yerdeki kurumdan alınan “boş kadro bulunmaktadır, muvafakat verilmesi hâlinde atama yapılacaktır” anlamındaki yazı, kişinin kendi kurumuna yapacağı başvuruya eklenir. Bu yol, ret kararının doğrudan kişiye bildirilmesini ve sürenin açıkça başlamasını sağlar.

Kurum Cevap Vermezse

Danıştay Beşinci Dairesi’nin 17.12.2015 tarihli ve E.2015/5542, K.2015/10632 sayılı kararına konu olayda, büyükşehir belediyesinin 03.07.2014 tarihli yazısıyla yaptığı muvafakat talebi kişinin kurumunca cevap verilmemek suretiyle reddedilmiştir. Dava bu zımni ret işlemine karşı açılmış ve sonuç alınmıştır.

İYUK m.10/2’ye göre idareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Kişinin kendi başvurusunda bu süre başvuru tarihinden işler. Muvafakat talebinin iki kurum arasındaki yazışmayla yapıldığı hâllerde ise sürenin hangi tarihten başladığı tartışmalı olabilir; bu belirsizlikten kaçınmanın yolu kişinin kendi kurumuna yazılı başvuru yapmasıdır. Cevapsızlık ve süre hesabı eş durumu tayin davası yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Kurum Muvafakat Vermezse Dava Edilebilir mi

Edilebilir. Danıştay’ın okunan kararlarında muvafakat verilmemesine ilişkin işlemler iptal davasına konu edilmiş ve esastan incelenmiştir. Buna karşılık bu işlemin eş durumu açısından nasıl değerlendirileceği konusunda Danıştay içinde iki farklı yaklaşım bulunmaktadır.

Birinci yaklaşıma göre muvafakat vermeme işlemi de her idari işlem gibi hukuken geçerli sebeplere dayanmalıdır ve eş durumu mazereti bu işlemin değerlendirilmesinde dikkate alınır. Danıştay İkinci Dairesi’nin 2020 tarihli kararına konu ilk derece mahkemesi kararı bu yaklaşımı açıkça ifade eder: her idari işlem gibi, eş durumuna dayalı muvafakat başvurusunun reddine ilişkin işlemin de hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanması gerekir.

İkinci yaklaşım, 2015 tarihli Beşinci Daire kararının karşı oyunda görülür. Karşı oya göre muvafakat işlemlerinde dikkate alınacak ölçütler hizmet gerekleri, iş yükü ve kadro durumudur; eş durumu mazereti ise bir sonraki aşama olan yer değiştirme suretiyle atamada belirleyici olur. Muvafakat aşamasında henüz bir atama uyuşmazlığı bulunmadığı için eş durumundan bahisle muvafakat vermeme işleminin iptal edilmemesi gerektiği savunulmuştur.

Bu karşı oy, idarelerin savunmalarında sıkça başvurduğu bir argümanı özetler. Davada bu argümana önceden cevap verilmelidir: 657 m.72 aile birimini korumak için kurumlar arasında koordinasyonu emreder ve bu koordinasyonun ilk halkası muvafakattir. Muvafakat aşamasında eş durumunun hiç dikkate alınmaması, kanunun öngördüğü koordinasyonu baştan işlemez hâle getirir.

Mahkemeler Muvafakat Reddini Hangi Gerekçeyle İptal Ediyor

Okunan kararlarda iptal kararlarının ortak noktası, kurumun muvafakat vermeme gerekçesinin somut verilerle desteklenmemesidir. İki karar bu çizgiyi farklı olaylar üzerinden gösterir.

Personel İhtiyacı Gerekçesi ve Anayasa m.41

Danıştay Beşinci Dairesi’nin 2015 tarihli kararına konu olayda, yükseköğrenim kredi ve yurtlar kurumunda yurt yönetim memuru olarak çalışan kişinin eşi, başka bir şehirde özel bir dershanede öğretmendir. Büyükşehir belediyesi kişiyi kendi bünyesindeki boş kadroya atamak için muvafakat istemiş, kurum cevap vermemiştir. İdare mahkemesi işlemi iptal etmiş ve gerekçesinde şu tespitleri yapmıştır: ailenin korunması tüm kurumlar için anayasal bir yükümlülüktür ve Anayasa bu yükümlülüğe bir istisna tanımamıştır; 657 m.74 muvafakat şartıyla idareye takdir yetkisi verir, ama bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmalıdır; Anayasa’nın 41. maddesi gereği aile birliğinin sağlanması gerektiğinden personel ihtiyacı gerekçe gösterilerek muvafakat verilmemesi hukuka uygun değildir.

Danıştay Beşinci Dairesi bu kararı 17.12.2015’te oyçokluğuyla onamıştır. Karar, muvafakat reddinin yalnız “personel ihtiyacı” gibi genel bir ifadeyle gerekçelendirilmesinin yetersiz kalabileceğini gösterir.

İş Yoğunluğunun Belgelenmemesi

Danıştay İkinci Dairesi’nin 04.02.2020 tarihli kararına konu olayda, mal müdürlüğünde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak çalışan kişinin eşi başka bir ilde bir ilaç firmasında 01.03.2012’den beri çalışmaktadır. Kişi 03.03.2015’te eşinin bulunduğu ilin defterdarlığına atanmak için başvurmuş, o ilin valiliği muvafakat istemiş ve kişinin kurumu 27.04.2015 tarihli işlemle talebi uygun görmemiştir.

İdare mahkemesi, davalı idarenin mal müdürlüğündeki iş yoğunluğunu ve davacıya duyulan ihtiyacı somut bilgi ve belgelerle ortaya koymadığını, aile birliği bozulan kamu personelinin verimli kullanımından söz edilemeyeceğini belirterek işlemi iptal etmiştir. İdare temyizde iş yoğunluğunun fazla ve personelin yetersiz olduğunu ve mahkemenin yerindelik denetimi yapamayacağını ileri sürmüştür.

Danıştay İkinci Dairesi iptal kararını oybirliğiyle ama gerekçesini değiştirerek onamıştır. Daire, eşi özel sektörde çalışan memurların yönetmelikte belirtilen şartlar dahilinde eş durumu nedeniyle nakil talebinde bulunma hakkının bulunduğunu, eşin o tarihte yönetmelikte aranan kesintisiz son üç yıl sigortalılık şartını tamamladığını ve başvuru tarihinde halen çalıştığını tespit etmiştir. Yani Daire, sonucu kişinin yönetmelikten doğan eş durumu hakkına dayandırmıştır. Bu şart bugün genel yönetmelikte son iki yıl içinde 360 gün olarak değişmiştir; kuruma göre farklı süreler eş durumu özel sektör yazısında anlatılmıştır.

Dosya	Kurum ve eş	Ret gerekçesi	Sonuç
5.D E.2015/5542 K.2015/10632 (17.12.2015)	Yurt yönetim memuru, eşi özel dershanede öğretmen	Cevapsız bırakma, personel ihtiyacı	İptal onandı (oyçokluğu)
2.D E.2016/14371 K.2020/585 (04.02.2020)	Mal müdürlüğü personeli, eşi ilaç firmasında	İş yoğunluğu, personel yetersizliği	İptal gerekçe değiştirilerek onandı (oybirliği)
2.D E.2021/16880 K.2022/379 (10.02.2022)	Üniversite hastanesi hemşiresi, kadroya geçirilmiş	657 Geçici 41, beş yıl nakil yasağı	İptal onandı (oyçokluğu)
İDDK E.2021/2 K.2021/1155 (03.06.2021)	Tıp fakültesi hastanesi hemşiresi, eşi jandarma astsubay	657 Geçici 41, beş yıl nakil yasağı	Israr kararı bozuldu, ret hukuka uygun (oybirliği)

Muvafakat Vermeyen Kurumun Gerekçesi Nasıl Sınanır

İdarenin muvafakat vermeme yetkisi takdire dayanır ve mahkeme yerindelik denetimi yapamaz. Bu yüzden davada tartışılması gereken, kurumun “sizi bırakmak istemiyoruz” kararının doğru olup olmadığı değil, bu kararın dayandığı olguların gerçekten var olup olmadığı ve takdir yetkisinin kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığıdır.

Somut sınama birkaç soru üzerinden yapılır. Kurumun gösterdiği personel açığı, birimin norm kadro ve fiilî personel sayılarıyla destekleniyor mu? Aynı dönemde aynı birimden başka personele muvafakat verilmiş mi ya da başka personel naklen ayrılmış mı? Birim, kişinin ayrılmasıyla hizmetin aksayacağı kadar küçük mü, yoksa benzer unvanda çok sayıda personel bulunuyor mu? Ret yazısı gerekçe içeriyor mu, yoksa yalnız “uygun görülmemiştir” mi diyor?

Bu soruların cevapları çoğu zaman idarenin elindeki belgelerdedir. Dava dilekçesinde mahkemeden İYUK m.20 uyarınca birimin personel durumu, aynı dönemde verilen muvafakatler ve norm kadro çizelgesi gibi belgelerin istenmesi talep edilebilir. İdarenin bu belgeleri sunamaması ya da belgelerin ileri sürülen ihtiyacı göstermemesi, ret gerekçesinin somut dayanaktan yoksun olduğunu ortaya koyar.

Gerekçesiz Ret Yazısı

Muvafakat talebine verilen cevabın yalnız “talebiniz uygun görülmemiştir” demesi sık rastlanan bir durumdur. Gerekçesiz bir ret, idareyi savunmasında gerekçe göstermeye zorlar; ancak idarenin işlem tarihinde düşünmediği bir gerekçeyi davada sonradan ileri sürmesi, işlemi kurtarmaz. Dilekçede ret yazısının gerekçe içermediğinin ve gerekçenin savunmada sonradan kurulduğunun özellikle vurgulanması gerekir.

Kanunun Nakli Açıkça Yasakladığı Durumlar

Muvafakat reddi her zaman takdire dayanmaz. Bazı durumlarda kanun, belirli bir süre boyunca başka kuruma nakli açıkça yasaklamıştır. Bu hâllerde kurumun muvafakat vermemesi bir takdir kullanımı değil, kanunun uygulanmasıdır ve davada başarı ihtimali belirgin biçimde düşer.

657 sayılı Kanun’un 54. maddesine göre aday memurun adaylık süresi içinde başka kurumlara nakli yapılamaz. Genel yer değiştirme yönetmeliği de aday memurları kapsamı dışında tutar. Adaylık süresinde yapılan eş durumu nakil talebinin bu gerekçeyle reddi, kanunun açık hükmüne dayanır.

Kadroya Geçirilen Hemşire Kararları, Daire ile Kurul Arasındaki Çelişki

657 sayılı Kanun’a 2013’te 6495 sayılı Kanun’la eklenen geçici 41. madde, 4/B sözleşmeli personel başta olmak üzere maddede sayılan pozisyonlarda çalışanları memur kadrolarına geçirmiş ve şu kuralı koymuştur: bu madde kapsamında memur kadrolarına atananların beş yıl süreyle başka kamu kurum ve kuruluşlarına nakli yapılamaz.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 03.06.2021 tarihli ve E.2021/2, K.2021/1155 sayılı kararına konu olayda, bu madde kapsamında 2013’te kadroya geçirilen bir tıp fakültesi hastanesi hemşiresi, eşinin jandarma astsubay olarak görev yaptığı ildeki devlet hastanesine atanmak istemiştir. İdare mahkemesi iptal kararında ısrar etmiş, Kurul ise ısrar kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kurul’a göre geçici 41. madde kapsamında kadroya atananların beş yıl boyunca başka kurumlara naklen atanmalarına hukuken olanak yoktur. Kurul’un sonucunu benimsediği Danıştay İkinci Dairesi’nin 27.02.2020 tarihli ve E.2016/15391, K.2020/1201 sayılı bozma kararında ise ayrıca muvafakatin atama yapacak idare açısından ön işlem niteliğinde olduğu ve idarelerin boş kadrolara atama yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararıyla zorlanamayacağı belirtilmişti.

Danıştay İkinci Dairesi ise 10.02.2022 tarihli ve E.2021/16880, K.2022/379 sayılı kararında aynı maddeye dayanan bir muvafakat reddinin iptalini oyçokluğuyla onamıştır. Olayda, kadroya geçirilen bir üniversite hastanesi hemşiresinin başka bir üniversiteye naklen atanması için muvafakat verilmemiştir. İlk derece mahkemesi, beş yıllık süre dolmamış olsa da ailenin korunmasına yönelik ulusal ve uluslararası düzenlemelerin amacı karşısında eş durumunun dikkate alınması gerektiğini belirterek işlemi iptal etmiştir. Karşı oy, Kurul’un 28.05.2018 tarihli ve E.2016/4372, K.2018/2531 sayılı kararına atıf yaparak kararın bozulması gerektiğini savunmuştur.

İki karar, aynı kanun hükmünün eş durumu karşısındaki ağırlığı konusunda Danıştay içinde görüş ayrılığı bulunduğunu gösterir. İdari Dava Daireleri Kurulu kararlarına İYUK m.50/5 uyarınca ısrar kararları bakımından uyulması zorunlu olduğundan, Kurul’un yaklaşımı ağırlıklıdır. Geçici 41. madde 2013’teki atamalara ilişkin olduğu için beş yıllık süre çoğu kişi bakımından dolmuştur; ancak aynı tartışma, sonraki kadroya geçiş düzenlemelerinde de karşımıza çıkar.

2023 Yılında Kadroya Geçenler İçin Dört Yıl Kuralı

19.01.2023 tarihli ve 7433 sayılı Kanun’la 657 sayılı Kanun’a eklenen geçici 48. madde, 28.11.2022 itibarıyla 4/B başta olmak üzere sayılan sözleşmeli pozisyonlarda çalışanları memur kadrolarına geçirmiştir. Maddeye göre (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar.

Madde aynı cümlenin devamında bir kapı bırakır: dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların görev yerleri, söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla değiştirilebilir. Yani 4/B sözleşmeli iken aile birliği nedeniyle yer değiştirme imkânı olan kişi, dört yıl dolmadan da o eski kurallara göre yer değiştirebilir; ama eski kurallar kurum içi yer değiştirmeyi öngörüyorsa kurumlar arası nakil için muvafakat bu dönemde verilemeyebilir. 4/B sözleşmeli personelin aile birliği kuralları eş durumu sözleşmeli personel yazısında anlatılmıştır.

Maddenin (b) bendi kapsamında, yani belediye ve il özel idarelerinde sözleşmeli çalışırken kadroya geçirilenler bakımından kural daha serttir: bunların il özel idaresi, belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarına nakli yapılamaz. Bu yasakta süre öngörülmemiştir.

Dört yıllık süre sözleşmeli dönemi de kapsadığı için, 2023’te kadroya geçen kişilerin önemli bir kısmında süre dolmuş olabilir. Muvafakat reddi geçici 48. maddeye dayanıyorsa, önce kişinin sözleşmeli olarak göreve başladığı tarihten itibaren dört yılın dolup dolmadığı hesaplanmalıdır. Süre dolmuşsa ret gerekçesi dayanağını yitirir.

Muvafakat Verildi Ama Karşı Kurum Atamıyor

Muvafakat sorunun yalnız bir yarısıdır. Kişinin kurumu muvafakat verdikten sonra karşı kurum atamayı yapmazsa, bu kez uyuşmazlık atama yapacak kurumla ilgilidir. Danıştay İkinci Dairesi’nin 27.02.2020 tarihli ve E.2016/15391, K.2020/1201 sayılı bozma kararında belirtildiği üzere, muvafakatin varlığı atama yapacak idare açısından ön işlem niteliğindedir ve atama yapacak idarenin kendi kadrolarına naklen atama konusunda takdir yetkisi vardır.

Bu takdir de sınırsız değildir. Genel yönetmeliğin 14. maddesi, eşlerin farklı kurumlarda çalışması hâlinde kurumlar arasında koordinasyon sağlanmasını öngörür ve 657 m.72 aynı koordinasyonu emreder. Boş kadro ilan edilmiş, muvafakat verilmiş ve kişi kadronun şartlarını taşıyor olmasına rağmen atama yapılmıyorsa, bu ret de ayrı bir idari işlem olarak dava edilebilir. Davada atama yapmayan kurumun somut gerekçesi sınanır; mahkeme kişinin belirli bir kadroya atanmasına hükmedemez, ama gerekçesiz ya da dayanaksız reddi iptal edebilir.

Eş Durumu Muvafakat Davaları Nasıl Açılır

Dava, muvafakat vermeme işleminin tebliğinden itibaren altmış gün içinde açılır (İYUK m.7/1). İşlem kişiye tebliğ edilmemişse, kişinin işlemi öğrendiği ve bunu belgeleyebildiği tarih esas alınabilir; ancak bu tartışmalı bir alandır ve en güvenli yol, öğrenilen tarihten itibaren altmış günü beklemeden davayı açmaktır. Zımni ret hâlinde ise süre, otuz günlük cevap süresinin bitiminden itibaren işler.

Davalı, muvafakat vermeyen kurumdur. Taşra teşkilatında atama yetkisi valilikteyse işlemi tesis eden valilik ya da bakanlık davalı olarak gösterilir. Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleriyle ilgili davalarda İYUK m.33/1 uyarınca yetkili mahkeme yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Hem muvafakat vermeme hem de atama yapmama işlemleri varsa, iki işlemin ayrı ayrı dava edilmesi ya da aralarındaki bağlantı nedeniyle birlikte dava edilmesi düşünülebilir; dava konusu işlemlerin dilekçede açıkça gösterilmesi gerekir.

Dava açmak muvafakat reddini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması istenebilir, ancak atama işlemlerinde bu karar idarenin savunması alındıktan sonra verilebilir. Davanın genel takvimi ve aşamaları eş durumu davaları ne kadar sürer yazısında ele alınmıştır.

Dilekçede Muvafakat Reddine Nasıl Cevap Verilir

Dilekçenin omurgası üç bölümden oluşur. Birinci bölüm, eş durumu mazeretinin varlığını gösterir: evlilik belgesi, eşin görev ya da çalışma belgesi ve eşin kişinin bulunduğu yere gelme imkânı olmadığını gösteren belgeler. İkinci bölüm, karşı kurumun atamaya hazır olduğunu gösterir: boş kadro ilanı, karşı kurumun muvafakat talep yazısı. Üçüncü bölüm, ret gerekçesinin somut dayanaktan yoksun olduğunu gösterir: birimin personel durumu, aynı dönemde verilen muvafakatler, gerekçesiz ret yazısı.

Kanuni bir nakil yasağına dayanılmışsa dilekçenin ağırlık merkezi değişir. Bu durumda yasağın süresinin dolup dolmadığı, kişinin yasağın kapsamına gerçekten girip girmediği ve maddenin kendi içindeki istisnaların uygulanıp uygulanamayacağı tartışılır. Dilekçe yapısının genel örneği eş durumu dava dilekçesi örneği yazısında yer alır.

Eş Durumu Muvafakat Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, muvafakat talebinin karşı kurum tarafından yapılmasını beklemek ve kendi kurumuna hiç yazılı başvuru yapmamaktır. Bu durumda ret işleminin tarihi ve kişiye tebliği belirsiz kalır, dava süresinin hesabı tartışmalı hâle gelir.

İkinci hata, ret yazısının gerekçesini sormamaktır. Gerekçesiz ret yazısına karşı idareden gerekçenin yazılı olarak istenmesi, idarenin hangi olguya dayandığını davadan önce ortaya çıkarır. Üçüncü hata, kanuni nakil yasağına dayanan bir ret karşısında yasağın süresini hesaplamadan dava açmaktır; süre dolmuşsa dava yerine yeni bir başvuru daha hızlı sonuç verebilir.

Dördüncü hata, karşı kurumun boş kadro ve atama niyetini belgelememektir. Mahkeme, kişinin kurumunun muvafakat vermemesinin sonucu fiilen değiştirip değiştirmediğine bakar; karşı kurumun kişiyi almaya hazır olduğu gösterilmezse davadaki menfaat tartışmalı hâle gelebilir. Beşinci hata ise muvafakat reddini eş durumu reddinden bağımsız düşünmektir; davada ailenin durumu ve Anayasa m.41 her zaman merkezde tutulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Eş durumu muvafakat vermezse ne olur?

Muvafakat verilmezse karşı kuruma atama yapılamaz. Muvafakat vermeme kararı bir idari işlemdir ve tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.

Kurumum muvafakat vermek zorunda mı?

Kanun muvafakat konusunda kuruma takdir yetkisi tanır. Ancak bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmalıdır; Danıştay kararlarında somut verilerle desteklenmeyen ret gerekçeleri yeterli görülmemiştir.

Muvafakat talebime cevap verilmezse ne yapmalıyım?

Başvurudan itibaren otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Otuzuncu günün bitiminden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.

Personel ihtiyacı gerekçesiyle muvafakat verilmemesi hukuka uygun mu?

Gerekçenin somut olarak gösterilmesi gerekir. Danıştay Beşinci Dairesi 2015’te, İkinci Dairesi 2020’de iş yoğunluğu ve personel ihtiyacı belgelenmeden verilen ret işlemlerinin iptalini onamıştır.

Eş durumu muvafakat davası hangi mahkemede açılır?

Atama ve nakil davalarında yetkili mahkeme yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Davalı, muvafakat vermeyen kurum ya da işlemi tesis eden valiliktir.

Aday memur eş durumu nedeniyle başka kuruma geçebilir mi?

Geçemez. 657 sayılı Kanun’un 54. maddesi adaylık süresi içinde başka kurumlara nakli yasaklar.

Sözleşmeliden kadroya geçtim, muvafakat alabilir miyim?

2023 düzenlemesiyle kadroya geçenler, sözleşmeli süreler dahil dört yıl başka bir yere atanamaz; bu sürede yalnız önceki mevzuattaki yer değiştirme hakları kullanılabilir. Belediye sözleşmelisi olarak kadroya geçenlerin belediye dışındaki kurumlara nakli ise süresiz olarak yasaktır.

Geçici 41 nedeniyle reddedilen hemşire dava kazanabilir mi?

Danıştay içinde görüş ayrılığı vardır. İkinci Daire 2022’de iptal kararını onamış, İdari Dava Daireleri Kurulu ise 2021’de ret işlemini hukuka uygun bulmuştur. Beş yıllık süre çoğu kişi bakımından 2018’de dolmuştur.

Muvafakat verildi ama karşı kurum atamıyor, ne yapabilirim?

Atama yapmama da ayrı bir idari işlemdir ve dava edilebilir. Mahkeme belirli bir kadroya atama emredemez, ama somut dayanağı olmayan reddi iptal edebilir.

Muvafakat reddine itiraz etmeden dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz; idareye itiraz zorunlu değildir. İtiraz yapılırsa İYUK m.11 uyarınca dava süresi durur, ama sıfırlanmaz.

Muvafakat davasında yürütmeyi durdurma istenebilir mi?

İstenebilir. Atama işlemlerinde mahkeme bu istemi idarenin savunmasını aldıktan ya da savunma süresi geçtikten sonra karara bağlar.

Adliye personelinde muvafakati kim verir?

Ataması adalet komisyonunca teklif edilen personelde muvafakat, bağlı olunan adalet komisyonunun kararıdır ve yönetmelikte başvuru belgeleri arasında sayılmıştır.

Muvafakat davasını kaybedersem yeniden başvurabilir miyim?

Başvurabilirsiniz. Yeni dönemde ve değişen koşullarla yapılan başvuru yeni bir işlem doğurur; ancak aynı istemi değişiklik olmadan tekrarlamak geçmiş dava süresini canlandırmaz.

Muvafakat dosyalarında kazanmanın yolu, kurumun ret gerekçesini rakamlarla sınamaktan ve karşı kurumun atamaya hazır olduğunu belgelemekten geçer. Ret yazınızın ve ekli belgelerin bu açıdan incelenmesi için iletişim sayfasından büromuza ulaşabilirsiniz.

---

Bu yazı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 54, 72, 74 ve geçici 41 ile geçici 48. maddelerinin güncel metni, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve tam metni okunan Danıştay kararları esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme niteliğindedir. Kurumların kendi atama mevzuatı farklı kurallar içerebilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Av. Handan Sayan Özgül — Ankara Barosu