Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği Kaldırıldı: Hangi Kurallar Geçerli?

2012 tarihli yükseköğretim kurumları öğrenci disiplin yönetmeliği yürürlükte değildir: 11 Mart 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan bir yönetmelikle yürürlükten kaldırılmıştır ve bugün hiçbir üniversite ona dayanarak ceza veremez. Hakkında soruşturma açılan öğrencinin arama sonuçlarında karşılaştığı metin ise çoğu zaman hâlâ odur.

Kurallar ortadan kalkmadı; yer değiştirdi. Disiplin suçları ve cezaları artık 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 54. maddesinde yazılı. Bu, teknik bir ayrıntı değil: madde metni yönetmelikten farklı, ceza listesi kısaldı ve Anayasa Mahkemesi 2024’te maddenin dört hükmünü iptal etti. Yani mülga yönetmeliğe bakan öğrenci, kendisine artık verilemeyecek bir cezayı okuyor olabilir.

Bir Bakışta: Yönetmelik Yok, Kanun Var

Soru	Yürürlükteki karşılığı
Yönetmelik yürürlükte mi	Hayır. 11/3/2023 tarihli ve 32129 sayılı Resmî Gazete ile kaldırıldı
Kaldırılan metin hangisiydi	18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik
Kurallar şimdi nerede	2547 sayılı Kanun m.54 (Değişik: 2/2/2023 tarihli ve 7437 sayılı Kanun m.2)
Yeni düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi	9/2/2023 — Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girdi
Kaç ceza türü var	Beş: kınama, bir haftadan bir aya uzaklaştırma, bir yarıyıl, iki yarıyıl, çıkarma
Uyarma cezası var mı	Yok. Kanundaki listede uyarma cezası bulunmuyor
Anayasa Mahkemesi iptali var mı	Var. 22/2/2024 tarihli karar, maddenin dört hükmünü iptal etti
İptal edilen fiiller ne oldu	Artık disiplin suçu değil; bu fiillere ceza verilemez
Ceza tekerrürde ağırlaşır mı	Evet, bir derece; ancak tekerrürle çıkarma cezası verilemez
Üniversite kendi yönetmeliğini çıkarabilir mi	Suç ve ceza yaratacak şekilde çıkaramaz; liste kanunda sayılıdır

Aşağıdaki bölümler önce kaldırma işleminin nasıl yapıldığını, sonra bugün yürürlükte olan ceza listesini, ardından Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği hükümleri ele alıyor.

Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği Yürürlükte mi?

Değil. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, 11 Mart 2023 tarihli ve 32129 sayılı Resmî Gazete’de “Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik” başlıklı bir düzenleme yayımladı. Metnin tamamı üç maddeden ibarettir ve birinci maddesi şunu söyler: 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Kaldırma yönetmeliği yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği için, 11 Mart 2023 gününden itibaren o metnin hukuki varlığı sona ermiştir. Bugün bir disiplin kararının gerekçesinde mülga yönetmeliğin madde numarası yer alıyorsa, bu karar dayanaksız bir metne atıf yapıyor demektir.

Yönetmelik Neden Kaldırıldı?

Sebep, bir ay önce yürürlüğe giren kanun değişikliğidir. 2 Şubat 2023 tarihli ve 7437 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 2. maddesi, 2547 sayılı Kanun’un 54. maddesini bütünüyle değiştirdi. Yeni madde on iki fıkradan oluşuyor ve daha önce yönetmelikte yer alan her şeyi içine alıyor: suç ve ceza listesi, disiplin amirleri, soruşturma süreleri, zamanaşımı, savunma hakkı, karar usulü, itiraz yolu ve tebligat.

Kanun, mevzuat.gov.tr üzerindeki 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu metninde yürürlükteki hâliyle görülebilir. 7437 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca değişiklik yayımı tarihinde, yani 9 Şubat 2023’te yürürlüğe girmiştir. Aynı konuyu düzenleyen yönetmeliğin varlığını sürdürmesi için bir sebep kalmadığından, bir ay sonra kaldırılmıştır.

Aramalarda Hâlâ Yönetmelik PDF’i Çıkıyor, Neden?

Çünkü metin internetten silinmedi. Mülga bir düzenlemenin arşiv nüshaları erişilebilir kalmaya devam eder; üniversitelerin mevzuat sayfaları, öğrenci işleri duyuruları ve pdf arşivleri de çoğu zaman güncellenmez. Bir belgeye ulaşabiliyor olmak, o belgenin yürürlükte olduğunu göstermez.

Pratik ölçüt basittir: bir mevzuat metninin yürürlükte olup olmadığı, Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki kaydından okunur. Üniversite sitesinde duran bir pdf bu bilgiyi vermez. Bugün yükseköğretim kurumları öğrenci disiplin yönetmeliği başlığıyla karşınıza çıkan her metnin 2023 öncesine ait olduğunu varsaymak, pratikte doğru bir başlangıç noktasıdır.

Üniversitenin Kendi Disiplin Yönetmeliği Olabilir mi?

Üniversiteler kendi iç işleyişlerine dair düzenleme yapabilir; ancak öğrenciye disiplin cezası verilmesini gerektiren fiilleri ve bunların karşılığı cezaları belirleyemez. Bunun sebebi, kanunun listeyi kendisinin saymış olmasıdır. 2547 m.54’te hangi eylemin hangi cezayı gerektirdiği bent bent yazılmıştır ve bu liste, kıyas yoluyla genişletilmeye kapalıdır.

Bu nedenle, bir üniversitenin yönergesinde geçen ve kanunda karşılığı bulunmayan bir “disiplin suçu” tek başına ceza dayanağı olamaz. Hakkında işlem yapılan öğrencinin ilk kontrol etmesi gereken şeylerden biri, isnat edilen fiilin kanundaki bentlerden hangisine karşılık geldiğidir.

Öğrenci Disiplin Cezaları Nelerdir?

2547 m.54’ün birinci fıkrası beş ceza türü sayar. Her cezanın altında, o cezayı gerektiren eylemler numaralı bentler hâlinde yazılıdır.

Ceza	Kanundaki karşılığı	Örnek eylem
Kınama	m.54/1-a	Sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek
Bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma	m.54/1-b	Kurumda alkollü içki içmek
Bir yarıyıl uzaklaştırma	m.54/1-c	Kurum personeline fiilî saldırıda bulunmak
İki yarıyıl uzaklaştırma	m.54/1-ç	Kurumda cinsel tacizde bulunmak
Yükseköğretim kurumundan çıkarma	m.54/1-d	Uyuşturucu madde ticareti yapmak

Öğrenci Disiplin Cezası Alırsa Ne Olur, Hangi Sonuçlar Doğar?

Sonuç, verilen cezaya göre değişir. Kınamada öğrencilik hakları devam eder; ceza yazılı bir bildirimden ibarettir. Bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırmada derslere ve sınavlara katılmak engellenir. Bir veya iki yarıyıl uzaklaştırmada öğrencilik haklarından yararlanma ceza süresince askıya alınır. Çıkarmada ise öğrencilik sona erer.

Bütün cezalarda ortak olan üç sonuç vardır: ceza öğrencinin dosyasına işlenir, burs veya kredi veren kuruluşa bildirilir ve aynı eylemin tekerrürü hâlinde bir derece ağır ceza uygulanmasının dayanağı olur.

Kınama Cezası

Kanun kınamayı, öğrenciye öğrencilikle ilgili kusurlu davranışlarından dolayı kınandığının yazılı olarak bildirilmesi şeklinde tanımlar. Bu cezayı gerektiren eylemler arasında yetkililerce istenen bilgileri yanıltmak amacıyla eksik veya yanlış bildirmek, ders ve sınav düzenini bozmak, kurumca asılmış duyuruları koparmak veya kirletmek, sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek ve senato tarafından belirlenen alanlar dışında sigara ya da elektronik sigara kullanmak sayılmıştır.

Birinci bentte geçen yanıltmak amacıyla ibaresi, üzerinde durulmayı hak eder. Mülga yönetmelikte aynı fiil, amaç aranmaksızın “eksik veya yanlış bildirmek” şeklinde yazılıydı. Kanun bu bende kasıt unsuru eklemiştir: sehven verilen eksik bir bilgi ile yanıltma amacı taşıyan bir beyan, artık aynı kefeye konulamaz. Soruşturma dosyasında amacın ortaya konulup konulmadığı, bu bende dayanan işlemlerde tartışılabilecek bir noktadır.

Listedeki son bent ise uygulamada beklenmedik bir yere dokunur: kampüste senatonun belirlediği alanlar dışında sigara ya da elektronik sigara kullanmak, kanunda açıkça yazılı bir disiplin suçudur. Kınama cezasının somut sonuçları ayrı bir konudur ve üniversitede kınama cezasının sonuçlarını ele alan yazıda ayrıntılandırılmıştır.

Bir Haftadan Bir Aya Kadar Uzaklaştırma

Bu ceza, öğrencinin belirtilen süre boyunca derslere ve sınavlara katılamayacağı anlamına gelir. Kanunda sayılan eylemler arasında öğrenme ve öğretme hürriyetini engelleyici davranışlar, disiplin soruşturmasının usulüne uygun yürütülmesini engellemek, kendine hak sağlayan bir belgeyi başkasına kullandırmak veya başkasının belgesini kullanmak, kişilerin şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü ya da yazılı eylemler, kurumda alkollü içki içmek ve kurum personeli veya öğrencilerini tehdit etmek yer alır.

Dikkat edilmesi gereken bir nokta, personelin şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerin kurum içinde ya da dışında işlenmiş olmasının bent kapsamında sayılmasıdır. Yani fiilin kampüste gerçekleşmiş olması her zaman aranmaz.

Bir Yarıyıl ve İki Yarıyıl Uzaklaştırma

Bir yarıyıl uzaklaştırmayı gerektiren eylemler arasında işgal ve benzeri fiillerle kurum hizmetlerini engellemek, kurum personeli veya öğrencilerine fiilî saldırıda bulunmak, hırsızlık, demirbaşı tahrip etmek veya bilişim sistemine zarar vermek, sınavlarda kopya çekmek ya da çektirmek ve seminer, tez veya yayınlarda intihal yapmak sayılır.

İki yarıyıl uzaklaştırma ise daha ağır fiillere ayrılmıştır: görevlilere karşı cebir ve şiddet kullanarak görevin yapılmasına engel olmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, taşımak ya da bulundurmak, sınavlarda tehditle kopya çekmek veya başkasının yerine sınava girmek, kurumda cinsel tacizde bulunmak ve 6136 sayılı Kanun’a aykırı olarak silah ya da patlayıcı madde taşımak bu grupta yer alır. Bu cezaların öğrencilik hakları üzerindeki etkisi üniversiteden uzaklaştırma cezasının sonuçlarını anlatan yazıda ele alınmıştır.

Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma

En ağır cezadır ve öğrencinin bir daha o kuruma alınmamak üzere öğrencilikten çıkarılması sonucunu doğurur. Kanunda dört eylem sayılmıştır: mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya üye olmak; uyuşturucu ya da uyarıcı maddeleri satmak, başkalarına vermek veya ticaretini yapmak; 6136 sayılı Kanun’a aykırı silah ve patlayıcıları kullanmak; kişilerin vücudu üzerinde cinsel davranışlarda bulunmak suretiyle cinsel dokunulmazlıklarını ihlal etmek.

Bu cezanın kendine özgü sonuçları ve iptal davasındaki tartışmaları, kapsamı itibarıyla ayrı bir çalışmanın konusudur. Burada kaydedilmesi gereken iki nokta vardır: birincisi, örgüt suçuna dayanan bentte mahkeme kararının kesinleşmiş olması kanunen aranmaktadır; ikincisi, aşağıda görüleceği üzere bu bendin bir alt bendi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Öğrenciye Uyarma Cezası Verilebilir mi?

Verilemez. Kanundaki ceza listesi kınamayla başlar; uyarma cezası bu listede yoktur. Buna karşılık mülga 2012 yönetmeliğinde uyarma cezası düzenlenmişti ve internette dolaşan pek çok metin hâlâ onu anlatmaktadır.

Ayrım pratikte şöyle sonuç doğurur: bir öğrenciye “uyarma cezası verildi” denmişse, ortada ya kanuni dayanağı olmayan bir işlem vardır ya da verilen şey disiplin cezası değil, idarenin bir bildirimi veya uyarısıdır. İkisi aynı şey değildir. Disiplin cezası, öğrencinin dosyasına işlenen ve itiraz ile dava yoluna tabi olan bir idari işlemdir.

Bu noktada memur disiplin rejimiyle karıştırmamak gerekir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda uyarma cezası vardır ve memur disiplin sistemi ayrı işler; nitekim memur disiplin cezasına itiraz süreci de farklı mercilere ve farklı sürelere bağlanmıştır. Öğrenci hakkında yürütülen işlemde 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.

Mülga Yönetmelik ile Kanun Arasındaki Farklar Nelerdir?

İki metin yan yana konduğunda değişikliğin yalnızca bir “taşınma” olmadığı görülür. Ceza sayısı azalmış, bazı fiiller listeden çıkmış, bazıları ise bir üst cezaya kaymıştır.

Konu	Mülga 2012 Yönetmeliği	Yürürlükteki 2547 m.54
Ceza sayısı	Altı (uyarmayla birlikte)	Beş
Uyarma cezası	Var (m.4)	Yok
Bilgi eksik veya yanlış bildirmek	Amaç aranmıyor	Yanıltmak amacıyla olması aranıyor
İzinsiz afiş ve pankart asmak	Kınama sebebi	Bent iptal edildi
Çıkarma cezasının bildirileceği yerler	ÖSYM, emniyet, askerlik şubeleri dâhil	Burs veya kredi veren kuruluş ve yükseköğretim kurumu
Soruşturma süresi	Yönetmelikte düzenliydi	Kanunda: otuz gün ve ek süre rejimi
İtiraz süresi ve mercii	15 gün, üniversite yönetim kurulu	Aynı: 15 gün, üniversite yönetim kurulu
Düzenlemenin kaynağı	Yönetmelik	Kanun

Uyarma Cezası Kalkınca O Fiiller Ne Oldu?

Mülga yönetmelik uyarma cezasını üç eyleme bağlıyordu: yetkililerce sorulan hususları haklı bir sebep olmadan zamanında cevaplandırmamak, yetkililerce tespit edilen yerler dışında ilan asmak ve kurumun izniyle asılmış duyuruları koparmak, yırtmak, değiştirmek, karalamak veya kirletmek.

Bu üç fiilin bugünkü durumu birbirinden farklıdır. Sorulan hususları zamanında cevaplandırmamak, kanundaki ceza listesinde artık yer almamaktadır. Tespit edilen yerler dışında ilan asmak da listeye alınmamıştır; üstelik buna en yakın duran “izinsiz afiş veya pankart asmak” bendi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Buna karşılık duyuruları koparmak veya kirletmek fiili kanunda korunmuş, ancak kınama cezası kapsamına alınmıştır.

Sonuç şudur: aynı fiil için verilecek ceza, yönetmelik dönemine göre bir derece ağırlaşmıştır. Bu, disiplin rejiminin her yönüyle hafiflediği şeklindeki yaygın izlenimin doğru olmadığını gösterir.

Çıkarma Cezasında Bildirim Zinciri Daraldı

Mülga yönetmelik, üniversiteden çıkarma cezası verildiğinde kararın bütün yükseköğretim kurumlarına, Yükseköğretim Kuruluna, ÖSYM’ye, emniyet makamlarına ve ilgili askerlik şubelerine bildirilmesini öngörüyordu. Yürürlükteki kanunda bu geniş bildirim zinciri yer almamaktadır.

Kanun, disiplin cezasının öğrenciye ve varsa mağdura bildirilmesini, ayrıca burs veya kredi veren kuruluş ile yükseköğretim kurumuna iletilmesini düzenler. Bildirimin kapsamı daralmış olsa da bursla ilgili sonuç doğurma ihtimali sürmektedir; bu yönüyle disiplin cezası, öğrencinin maddi durumunu da etkileyebilen bir işlemdir.

Anayasa Mahkemesi Hangi Fiilleri Disiplin Suçu Olmaktan Çıkardı?

Anayasa Mahkemesi 22/2/2024 tarihli ve E:2023/78, K:2024/55 sayılı kararıyla, 2547 sayılı Kanun’un yeni 54. maddesinin dört hükmünü iptal etti. Karar 19 Nisan 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. İptal edilen hükümler kanun metninden çıkarılmıştır; bugün yürürlükteki metinde bu bentlerin yerinde yalnızca iptal şerhi görülür.

İptal edilen hüküm	Metni	Sonucu
m.54/1-a-3	Kurum içinde izinsiz bildiri dağıtmak, afiş veya pankart asmak	Kınama cezası verilemez
m.54/1-b-7	Kuruma ait kapalı veya açık mahallerde izinsiz toplantı düzenlemek	Uzaklaştırma cezası verilemez
m.54/1-d-2	Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek	Çıkarma cezası verilemez
m.54/6-f	Rektör kararıyla otuz güne kadar binalara sokulmama tedbiri	Bu tedbir uygulanamaz

İzinsiz Bildiri, Afiş ve Pankart

İptal edilen ilk hüküm, kurum içinde izinsiz bildiri dağıtmayı, afiş veya pankart asmayı kınama cezasına bağlıyordu. Mahkeme, ifadeye ilişkin bu tür eylemlerin izin alınmamış olması sebebiyle kategorik biçimde disiplin yaptırımına bağlanmasını demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bulmadı.

Pratik sonucu açıktır: bir öğrenciye yalnızca izinsiz afiş astığı ya da bildiri dağıttığı gerekçesiyle disiplin cezası verilemez. Bu fiil kanunun ceza listesinden çıkmıştır.

İzinsiz Toplantı Düzenlemek

İkinci iptal, kuruma ait kapalı veya açık mahallerde yetkililerden izin almadan toplantı düzenlemeyi bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezasına bağlayan bende yöneliktir. Bu bent de metinden çıkmıştır.

Örgüt Adına Faaliyette Bulunmak

Üçüncü iptal, çıkarma cezasını düzenleyen bendin ikinci alt bendine ilişkindir. İptal edilen metin, suç işlemek amacıyla kurulan bir örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmayı veya örgüte yardım etmeyi çıkarma cezası kapsamına alıyordu. Bugün çıkarma cezasını gerektiren örgüt fiili, yalnızca mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla örgüt kurmak, yönetmek veya üye olmaktır.

Binaya Alınmama Tedbiri

Dördüncü iptal, bir ceza değil bir tedbirle ilgilidir. İptal edilen hüküm, bir veya iki yarıyıl uzaklaştırma ile çıkarma cezasını gerektiren suçlarda, soruşturma açmaya yetkili amirin teklifi üzerine veya resen rektör kararıyla, otuz günü geçmemek üzere öğrencinin kurum binalarına sokulmaması yönünde tedbir uygulanmasına imkân tanıyordu.

Bu hüküm iptal edildiğinden, soruşturma devam ederken öğrencinin kampüse girişinin idari bir kararla yasaklanması artık kanuni dayanaktan yoksundur. Üniversite rehberlerinde ve eski kaynaklarda bu tedbirin hâlâ anlatılıyor olması, uygulanabileceği anlamına gelmez.

Hangi Tarihten İtibaren Yeni Kurallar Uygulanıyor?

Yeni 54. madde 9 Şubat 2023’te yürürlüğe girdi ve 7437 sayılı Kanun bu madde bakımından bir geçiş hükmü öngörmedi. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ise 19 Nisan 2024’te Resmî Gazete’de yayımlandı.

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: bugün yürütülen bir disiplin soruşturmasında uygulanacak metin, mülga yönetmelik değil, iptal edilen bentleri çıkarılmış hâliyle 2547 m.54’tür. Hakkında işlem yapılan öğrencinin, kendisine bildirilen fiilin bu metinde karşılığı bulunup bulunmadığını kontrol etmesi gerekir; karşılığı yoksa isnat edilen eylem disiplin suçu değildir.

Daha eski tarihli fiiller bakımından hangi metnin uygulanacağı, lehe hüküm tartışmasını da içeren ayrı bir değerlendirme gerektirir ve somut dosyanın tarihlerine bağlıdır.

Öğrenci Disiplin Rejimi Memur Rejiminden Nasıl Ayrılır?

Arama sonuçlarında en sık karışan iki sistem bunlardır. Öğrenci disiplin cezası ile memur disiplin cezası, dayandıkları kanundan itiraz merciine kadar birbirinden ayrıdır.

Konu	Öğrenci	Memur
Dayanak	2547 sayılı Kanun m.54	657 sayılı Kanun m.125 ve devamı
Uyarma cezası	Yok	Var
Cezayı veren	Dekan, müdür, rektör veya yönetim kurulu	Disiplin amiri, disiplin kurulu, Yüksek Disiplin Kurulu
İtiraz mercii	Üniversite yönetim kurulu	Bir üst disiplin amiri veya ilgili kurul
İtiraz süresi	15 gün	7 gün
Cezanın silinmesi	Kanunda düzenlenmemiş	657 m.133’te düzenlenmiş
Af	Öğrenci disiplin cezaları için ayrı af kanunu yok	5525 sayılı Kanun gibi af düzenlemeleri var

Memur rejiminin işleyişi, disiplin amirinin kim olduğu ve Yüksek Disiplin Kurulunun hangi cezaları verdiği gibi başlıklarla ayrıca ele alınmıştır. Aynı şekilde memur disiplin cezalarının affı konusu da öğrenci disiplin cezalarına uygulanmaz; iki sistemin af ve silme mekanizmaları örtüşmez.

Öğretmenler bakımından tablo bir kez daha değişir: kadrolu öğretmen memur statüsündedir ve öğretmen disiplin cezası süreci 657 sayılı Kanun’a tabidir. Öğrenci sıfatıyla yürütülen bir işlemle memur sıfatıyla yürütülen bir işlemin aynı çatı altında değerlendirilmesi, uygulamada en sık yapılan hatalardan biridir.

Disiplin Süreci Hangi Basamaklardan Geçiyor?

Kanun süreci adım adım düzenlemiştir. Ana hatlarıyla sıralama şöyledir: yetkili amir soruşturma açar, soruşturmacı görevlendirilir, öğrenciden savunması istenir, soruşturma raporu düzenlenir, yetkili amir veya kurul karar verir, karar öğrenciye bildirilir ve itiraz yolu açılır.

Bu basamakların her birinin kendi süresi vardır. Soruşturma kural olarak otuz gün içinde sonuçlandırılır. Savunma daveti, savunmanın yapılacağı tarihten en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilir. Kınama ve bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezalarında yetkili amir, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren en geç on gün içinde karar vermek zorundadır. Verilen cezaya karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir.

Kanun ayrıca iki yönlü bir zamanaşımı kurmuştur. Birincisi soruşturmaya başlama süresidir: kınama ile bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezasını gerektiren fiillerde bir ay, bir veya iki yarıyıl uzaklaştırma ile çıkarma cezasını gerektiren fiillerde üç ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ceza verme yetkisi düşer. İkincisi ceza verme süresidir: fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde ceza verilmemişse yetki yine zamanaşımına uğrar.

Ceza belirlenirken takdir yetkisi de sınırsız değildir. Yetkili amir ve kurullar; eylemin ağırlığını, öğrencinin daha önce disiplin cezası alıp almadığını, pişmanlık duyup duymadığını ve kurumdaki geçmiş davranış, çalışma ve başarılarını dikkate alarak bir derece alt ceza verebilir. Bu değerlendirmenin kararda gösterilmemiş olması, işlemin gerekçe yönünden tartışılmasına imkân tanır.

Sürelerin hesabı ve zamanaşımı, sürecin en çok hak kaybı doğuran kısmıdır; bu yüzden üniversite disiplin soruşturmasının ne kadar sürdüğü ve öğrenci disiplin cezasına itiraz başlıkları ayrı yazılarda ele alınmıştır. Cezaya karşı idari yargı yolunun nasıl işlediği ise idari yargıda açılan davaların türleri bakımından ayrıca değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yükseköğretim kurumları öğrenci disiplin yönetmeliği hâlâ geçerli mi?

Geçerli değildir. 11/3/2023 tarihli ve 32129 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırılmıştır. Disiplin suç ve cezaları 2547 sayılı Kanun’un 54. maddesindedir.

Kaldırılan yönetmeliğin yerine yeni bir yönetmelik çıkarıldı mı?

Aynı konuyu düzenleyen yeni bir öğrenci disiplin yönetmeliği çıkarılmamıştır. Düzenlemenin tamamı kanun metnine taşınmıştır.

Öğrenci disiplin cezaları nelerdir?

Beş cezadır: kınama, yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma, bir yarıyıl için uzaklaştırma, iki yarıyıl için uzaklaştırma ve yükseköğretim kurumundan çıkarma.

Öğrenciye uyarma cezası verilir mi?

Verilmez. Kanundaki ceza listesinde uyarma cezası bulunmamaktadır. Uyarma cezası memur disiplin rejimine aittir.

Disiplin cezası verilirken kanunda yazmayan bir fiil esas alınabilir mi?

Alınamaz. Kanun, hangi eylemin hangi cezayı gerektirdiğini bent bent saymıştır. İsnat edilen fiilin bu bentlerden birine karşılık gelmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi kararından sonra izinsiz afiş asmak disiplin suçu mu?

Değildir. Kurum içinde izinsiz bildiri dağıtmayı, afiş veya pankart asmayı kınama cezasına bağlayan hüküm iptal edilmiştir.

Soruşturma sırasında öğrencinin kampüse girişi yasaklanabilir mi?

Otuz güne kadar binalara sokulmama tedbirini düzenleyen hüküm Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir; bu tedbirin kanuni dayanağı kalmamıştır.

Üniversite kendi yönergesiyle yeni disiplin suçu belirleyebilir mi?

Belirleyemez. Suç ve ceza listesi kanunda sayılmıştır; yönergeyle bu listeye ekleme yapılamaz.

Disiplin cezası tekerrürde ağırlaşır mı?

Cezanın bildiriminden sonra ve zamanaşımı süresi içinde aynı eylem tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır. Ancak tekerrür gerekçesiyle yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilemez.

Ceza indirimi mümkün mü?

Kanun, yetkili amir ve kurullara bir derece alt ceza verme imkânı tanır. Eylemin ağırlığı, öğrencinin daha önce ceza alıp almadığı, pişmanlık duyup duymadığı ve geçmiş davranışları bu değerlendirmede dikkate alınır.

Hakkımda ceza davası da açıldı, disiplin soruşturması bekletilir mi?

Bekletilmez. Aynı olaydan dolayı ceza kovuşturmasının başlamış olması disiplin soruşturmasını geciktirmez; mahkûmiyet ya da beraat, disiplin cezası verilmesine tek başına engel değildir.

Okuldan ayrıldım, hakkımda soruşturma devam eder mi?

Eder. Disiplin suçunu işledikten sonra kurumdan her ne sebeple olursa olsun ayrılmış olmak, soruşturma açılmasına ve devamına engel değildir.

Cezam burs veren kuruma bildirilir mi?

Kanun, disiplin cezasının öğrenciye burs veya kredi veren kuruluşa bildirilmesini öngörür. Bursun akıbeti ise burs veren kurumun kendi mevzuatına göre belirlenir.

Mülga yönetmelikteki uyarma cezasını gerektiren fiiller şimdi ne ceza alıyor?

Üçü birbirinden farklı sonuca bağlanmıştır. Sorulan hususları zamanında cevaplandırmamak listeden çıkmıştır. Belirlenen yerler dışında ilan asmak da listede yoktur. Kurumun izniyle asılmış duyuruları koparmak veya kirletmek ise kınama cezası kapsamına alınmıştır.

Disiplin cezası verilirken ceza indirimi kararda gösterilmek zorunda mı?

Kanun, bir derece alt ceza verilirken eylemin ağırlığının, öğrencinin geçmişinin ve pişmanlığının dikkate alınmasını öngörür. Bu değerlendirmenin kararda görünmemesi, işlemin gerekçe yönünden denetlenmesini gündeme getirir.

Zamanaşımı süreleri hangi tarihten işlemeye başlar?

Soruşturmaya başlama süresi, fiilin işlendiğinin soruşturma açmaya yetkili amirlerce öğrenildiği tarihten işler. İki yıllık ceza verme süresi ise fiilin işlendiği tarihten başlar.

---

Bu metin yürürlükteki mevzuat ve yayımlanmış yargı kararları esas alınarak hazırlanmış genel bir bilgilendirmedir; somut bir dosya hakkında görüş değildir. Disiplin süreçlerinde tarihler ve süreler belirleyici olduğundan, kendi durumunuz için bir avukata danışmanız yerinde olur.