Yüksek Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur, Hangi Cezaları Verir?

Yüksek disiplin kurulu, memurlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası verebilen tek organdır ve kamu idarelerinin merkez teşkilatında kurulur. Kurul başkan ve dört üyeden, ayrıca memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur — bu son üye 2021’de gelmiştir ve çoğu kaynak bundan hiç söz etmez.

Kurulun kimlerden oluştuğunu anlatan içeriklerin büyük bölümü hâlâ 1982 tarihli mülga yönetmeliğe dayanıyor. O yönetmelik 30 Nisan 2021’de yürürlükten kaldırıldı; kurulun yapısı, üyelerin görev süresi, oylama usulü ve tebliğ süreleri o tarihte değişti. Aşağıda yürürlükteki metin esas alınarak kurulun kuruluşu, yetkileri, karar süreci ve kararına karşı başvuru yolu ele alınıyor.

Kısaca: Yüksek Disiplin Kurulu

• Nerede kurulur: Kamu idarelerinin merkez teşkilatında. Taşrada yüksek disiplin kurulu bulunmaz.
• Kimlerden oluşur: Bir başkan + dört üye + varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisi.
• Başkan kimdir: Bakanlıklarda bakan yardımcısı, diğer kamu idarelerinde üst yönetici.
• Hangi cezaları verir: Yalnız iki iş — Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermek ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yapılan itirazı karara bağlamak.
• Ceza değiştirebilir mi: Hayır. Kurul cezayı yalnızca kabul veya reddeder; kendisi ceza tayin edemez.
• Karar süresi: Dosyanın tevdiinden itibaren azami altı ay. Karar yedi gün içinde gerekçeli yazılır, memurluktan çıkarma kararı yedi gün içinde tebliğ edilir.
• Kararına itiraz: Yok. Memurluktan çıkarma cezası itiraz listesinde yer almaz; tek yol idari yargıda iptal davasıdır.

Yüksek Disiplin Kurulu Nedir, Nerede Kurulur?

Yüksek disiplin kurulu, disiplin ve soruşturma işlemlerinde kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu idarelerinin merkez teşkilatında kurulan sürekli bir kuruldur. Dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 134. maddesi, ayrıntısı ise bu maddeye dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’dir.

Kurulun merkez teşkilatında kurulması, taşrada görevli bir memur bakımından şu anlama gelir: dosyanız ilinizde ya da ilçenizde karara bağlanmaz, bağlı olduğunuz kamu idaresinin merkezine gider. İl düzeyinde bulunan kurul, yüksek disiplin kurulu değil il disiplin kuruludur ve yetkileri farklıdır.

Kefalet sandıkları, kamu idarelerindeki döner sermayeli kuruluşlar ve kanunla kurulan fonlarda görevli memurlar için ayrı bir kurul kurulmaz; bu personelin yüksek disiplin kurulu kararı gerektiren işlerinde, bağlı veya ilişkili oldukları kamu idaresinin yüksek disiplin kurulu yetkilidir.

Yüksek Disiplin Kurulu Kimlerden Oluşur, Kaç Kişiden Oluşur?

Yüksek disiplin kurulu bir başkan ve dört üye ile, varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur. Yani çekirdek kadro beş kişidir; memur sendika üyesiyse kurul altı kişiye çıkar. Üyeler, kamu idarelerinde hukuk, personel, teftiş veya denetim hizmetlerini yürüten birimlerin başındaki yöneticiler esas alınmak kaydıyla birim yöneticileri arasından görevlendirilir.

Görevlendirme onayı kurumdan kuruma değişir: bakanlık teşkilatında başkan ve üyeler bakan onayı ile, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında İdari İşler Başkanı onayı ile, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kamu idarelerinde üst yönetici onayı ile görevlendirilir.

Kadro unvanlarındaki farklılık nedeniyle bu yapıyı kuramayan kamu idareleri kurullarını farklı biçimde oluşturabilir; ancak bunu yaparken kurulun idarecilerden oluşması, beş kişilik yapı ve görevlendirme onayına ilişkin kurallar zorunlu olarak korunur.

Kurul	Başkan	Üye	Ek üye
Bakanlık yüksek disiplin kurulu	Bakan tarafından görevlendirilen bakan yardımcısı	Dört birim yöneticisi	Varsa sendika temsilcisi
Diğer kamu idarelerinde	Üst yönetici	Dört birim yöneticisi	Varsa sendika temsilcisi
Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı	İdari İşler Başkanı	Dört birim yöneticisi	Varsa sendika temsilcisi
İçişleri Bakanlığı	Bakanın uygun gördüğü bakan yardımcısı	Dört birim yöneticisi	Varsa sendika temsilcisi

Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı Kimdir?

Bakanlıklarda yüksek disiplin kurulunun başkanı, bakan tarafından görevlendirilen bakan yardımcısıdır. Diğer kamu idarelerinde başkan üst yöneticidir; Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında ise İdari İşler Başkanının kendisidir.

Burada eskimiş bilgiye dikkat etmek gerekir. Mülga yönetmelikte başkanlık müsteşar veya müsteşar yardımcısına aitti; müsteşarlık kadroları 2018’de kaldırıldığı için bu ifade bugün karşılıksızdır. İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulunun ayrıca kendi kanuni dayanağı vardır ve başkanı, bakanın uygun gördüğü bakan yardımcısıdır.

Başkanın toplantıya katılamadığı hâller için de kural konulmuştur: başkanlık görevini hiyerarşik olarak en üst görevdeki üye, aynı düzeyde birden çok üye varsa bunlar arasından en kıdemli olan yürütür.

Sendika Temsilcisi Kurulda Ne Yapar?

Hakkında işlem yapılan memur bir sendikaya üyeyse, o sendikanın temsilcisi kurul toplantısına katılır ve oy kullanır. Hangi temsilcinin katılacağı, toplantı tarihinden önce sendika tarafından ilgili kamu idaresine bildirilir.

Bu hakkın pratik değeri, kurulun tamamen idarenin kendi yöneticilerinden oluşmasının önüne geçmesidir. Temsilci bildirilmezse ya da bildirilen temsilci davet edilmesine rağmen toplantıya gelmezse, kurul toplanamamış sayılmaz; temsilci toplantı yeter sayısının hesabında dikkate alınmaz.

Buradan çıkan sonuç şudur: sendika üyesiyseniz, dosyanızın kurula gittiğini öğrendiğinizde sendikanızı bilgilendirmek somut bir adımdır. Temsilcinin katılmaması kurulun çalışmasını durdurmaz, dolayısıyla bu hakkın kullanılıp kullanılmaması size bağlıdır.

Yüksek Disiplin Kurulunda Kimler Görev Alamaz?

İki ayrı engel vardır. Birincisi geçmiş cezaya bağlıdır: aylıktan kesme cezası alanlar beş yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar on yıl boyunca disiplin kurullarında ve yüksek disiplin kurullarında görevlendirilemez. Bu süreler, aylıktan kesme cezası yazısında ele alınan atanma yasağı süreleriyle aynı sayılardır ancak ayrı bir hükümden gelir.

İkincisi somut dosyaya bağlıdır. Kurulun başkan ve üyeleri; kendilerine, eşlerine, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına ait işlerle ilgili toplantılara katılamaz. Aynı yasak, o memur hakkında disiplin cezası verilmesini teklif eden, disiplin soruşturmasını yürüten veya muhakkikliğini yapan kişiler için de geçerlidir.

Bu ikinci kural doğrudan bir iptal sebebi doğurabilir: soruşturmayı yapan kişinin kararı veren kurulda oturması, kararın tarafsızlığını sakatlar. Kurul kararının ekindeki tutanakta hangi üyelerin oy kullandığı yazılıdır ve bu liste, soruşturma dosyasındaki isimlerle karşılaştırılabilir.

Yüksek Disiplin Kurulu Hangi Cezaları Verir?

Yüksek disiplin kurulunun yetkisi iki işle sınırlıdır. Birincisi, amirlerin bu yoldaki isteği üzerine Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermektir. İkincisi, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları değerlendirmektir. Bunların dışındaki hiçbir ceza kurulun önüne gelmez.

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir; bu cezalara itiraz da yüksek disiplin kuruluna değil, disiplin kuruluna yapılır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını ise disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir verir — kurulun kendisi değil.

Bu ayrım, elinize ulaşan yazının hangi merciden geldiğini anlamanızı sağlar. Yüksek disiplin kurulundan gelen bir yazı, ya memuriyetinizin sona erdirilmesi istemine ya da vermiş olduğunuz bir kademe ilerlemesi itirazına ilişkindir.

İtiraz yolu bakımından bu ikinci ihtimal daha sık karşılaşılandır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının süresi, maaşa etkisi ve on yıllık atanma yasağının kapsamı kademe ilerlemesinin durdurulması yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Disiplin Kurulu ile Yüksek Disiplin Kurulu Arasındaki Fark Nedir?

İki kurul aynı yönetmelikte düzenlenir, benzer biçimde oluşturulur ve aynı usulle karar verir; ayrıldıkları yer yetki alanlarıdır. Disiplin kurulu hafif ve orta ağırlıktaki cezaların denetim ve değerlendirme mercii iken, yüksek disiplin kurulu memuriyetin sona erdirilmesi noktasında devreye girer.

Bir başka fark kuruluş yerindedir. Disiplin kurulu merkez teşkilatında, illerde, il milli eğitim müdürlüklerinde, bölge merkezlerinde, il özel idarelerinde, belediyelerde ve mahallî idare birliklerinde kurulur. Yüksek disiplin kurulu ise yalnızca merkez teşkilatında bulunur.

Üçüncü fark, aynı kişinin iki kurulda birden yer alamamasıdır: disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu başkanlığı ya da üyeliği aynı kişide birleşemez. Ayrıca üyeliklere görevlendirme yapılırken aynı hizmet biriminden birden fazla üye belirlenemez.

Ölçüt	Disiplin kurulu	Yüksek disiplin kurulu
Nerede kurulur	Merkez, il, il milli eğitim, bölge, il özel idaresi, belediye, birlik	Yalnız merkez teşkilatı
Ceza verme yetkisi	Yok (teklifi değerlendirir)	Devlet memurluğundan çıkarma
İtirazı incelediği ceza	Uyarma, kınama, aylıktan kesme	Kademe ilerlemesinin durdurulması
Mütalaa yetkisi	Kademe durdurma cezasının dosyadan çıkarılmasında	—
Karar süresi	Dosyanın alınmasından itibaren 30 gün	Tevdiinden itibaren azami 6 ay

Tablodaki ilk sütunun ayrıntısı, yani disiplin kurulunun kimlerden oluştuğu, dosyayı nasıl incelediği ve itirazı kabul ya da reddetmesi hâlinde ne olacağı disiplin kurulu kararına itiraz yazısında ele alınmıştır.

Yüksek Disiplin Kurulu Bir Alt Cezayı Verebilir mi?

Veremez. Yönetmelik bu konuda açıktır: yüksek disiplin kurullarının ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, kurul cezayı kabul veya reddeder. Aynı kural disiplin kurulları için de geçerlidir ve 657 sayılı Kanun’un 126. maddesinde de yer alır.

Bunun anlamı şudur: kurul, önüne gelen memurluktan çıkarma istemini uygun bulmazsa “bunun yerine kademe ilerlemesinin durdurulması verilsin” diyemez. Yapabileceği tek şey istemi reddetmektir; cezanın ne olacağına karar verme yetkisi yeniden amire döner.

Bu nokta savunma stratejisini de etkiler. Kurul önünde “cezam hafifletilsin” talebi teknik olarak karşılıksızdır; talebin kurulacağı eksen, memurluktan çıkarma cezasını gerektiren fiilin gerçekleşmediği ya da isnadın bu ağırlıkta bir fiile karşılık gelmediğidir.

Dosya Yüksek Disiplin Kuruluna Nasıl Gider, Savunma Nasıl Alınır?

Kurula gidiş tek bir yoldan olur. Disiplin cezası verilebilmesi için memur hakkında soruşturma açılması zorunludur; soruşturma yapılmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturma, memurlar arasından görevlendirilen bir muhakkik ya da teftiş, denetim ve soruşturma yapmakla görevli memurlar eliyle yürütülür.

Soruşturma bittiğinde disiplin amiri savunmayı alır. Savunma sürecin son aşamasında istenir ve istem yazısında iddiaların dayandığı deliller, isnat edilen fiilin hukuki nitelendirmesi ve 657 sayılı Kanun’un 125. maddesindeki hangi bent ve alt bendin kapsamına girdiği belirtilir. Yazıda ayrıca, süresi içinde savunma yapılmazsa bu haktan vazgeçilmiş sayılacağı da yer alır. Savunma istem yazısının nasıl cevaplanacağı savunma istem yazısı yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Disiplin amiri savunmayı aldıktan sonra memurluktan çıkarma cezası verilmesi gerektiği kanaatine varırsa, soruşturma dosyasını kanaatini içeren bir yazıyla birlikte yüksek disiplin kuruluna gönderir. Yani kurula giden dosyada yalnız soruşturma evrakı değil, amirin gerekçeli görüşü de bulunur. Soruşturmanın baştan sona işleyişi için hakkımda disiplin soruşturması yazısına bakabilirsiniz.

Yüksek Disiplin Kurulunda Son Savunma Ayrıca İstenir

Kurul aşamasında savunma yeniden gündeme gelir. Yönetmeliğe göre yüksek disiplin kurulunca memurun sözlü veya yazılı son savunması, 657 sayılı Kanun’un 129. maddesinde tanınmış haklardan yararlanmasına imkân sağlanmak suretiyle ayrıca talep edilir.

129. maddedeki haklar üç başlıktır: soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve disiplin kurulunda kendisi veya vekili aracılığıyla sözlü ya da yazılı savunma yapma. Bu, memurluktan çıkarma istemine özgü genişletilmiş bir savunma rejimidir; diğer cezalarda böyle bir ikinci aşama yoktur.

Kurulun kendi inceleme yetkileri de geniştir. Gerekli gördüğü takdirde ilgilinin özlük dosyasını ve her türlü evrakı incelemeye, kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya ya da yaptırmaya yetkilidir.

Muhakkik Kim Olabilir?

Muhakkik, hakkında soruşturma yapacağı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olamaz. Bu kural, soruşturmanın astı üstünü soruşturur hâle gelmesini engeller ve dosyada ilk bakılacak usul noktalarından biridir.

Muhakkikin yetkisi de sınırlıdır: savunma isteme ve disiplin cezası verme yetkisi hariç olmak üzere, soruşturma konusuyla sınırlı olarak kendisini görevlendiren disiplin amirinin bütün yetkilerini kullanır. Soruşturma sırasında yeni bir disiplinsizlik tespit ederse kendiliğinden soruşturmaya başlayamaz; durumu yazılı olarak amire bildirir ve ancak yazılı ek görev verilirse o konuyu da soruşturur.

Muhakkik raporunun da belirli bir yapısı vardır: giriş bilgileri, maddi delil ve belgeler, ifade ve bilgisine başvurulanlar, konuya ilişkin mevzuat ile değerlendirme ve kanaat bölümlerinden oluşur. Rapora atıf yapılan belgelerin asılları veya onaylı örnekleri eksiksiz eklenir, her sayfa numaralandırılarak dizi pusulası hazırlanır.

Yüksek Disiplin Kurulu Ne Kadar Sürede Karar Verir?

Memurluktan çıkarma cezasına ilişkin dosya, memurun bağlı bulunduğu kamu idaresinin yüksek disiplin kuruluna tevdiinden itibaren azami altı ay içinde karara bağlanır. Bu süre, disiplin kurulunun kademe ilerlemesinin durdurulmasında sahip olduğu otuz günlük süreden belirgin biçimde uzundur ve cezanın ağırlığıyla ilişkilidir.

Sürenin başlangıcı dosyanın kurula tevdi edildiği tarihtir; soruşturmanın başladığı ya da savunmanın alındığı tarih değil. Buna karşılık ceza verme yetkisinin kendisi de zamanaşımına tabidir: memurluktan çıkarma cezasında fiilin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa, ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde ceza verilmezse yetki düşer.

Karar verildikten sonra iki ayrı süre daha işler. Karar, oylama tarihini izleyen yedi gün içinde gerekçeli olarak yazılır; memurluktan çıkarma cezası ise kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde ilgiliye tebliğ edilir. Diğer disiplin cezalarında tebliğ süresi on beş gündür.

Disiplin Kurulu Kararı Kaç Günde Tebliğ Edilir, Kararda Ne Yazar?

Karar yalnız sonucu içermez. Yönetmelik, kararın gerekçeli olarak ve karara karşı başvuru yolları ile süreleri de belirtilmek suretiyle yazılmasını, oy birliği mi oy çokluğu mu olduğunun gösterilmesini ve karşı oy kullananların görüşlerine yer verilmesini zorunlu tutar.

Bu, elinize ulaşan kararda dava süresinin ve merciinin yazılı olması gerektiği anlamına gelir. Karşı oy gerekçeleri de dosyanın zayıf noktalarını gösterdiği için iptal davası dilekçesi hazırlanırken okunması gereken bölümlerdendir.

Karar raportör tarafından yazılır, başkan ve üyeler tarafından imzalanır. Oylamanın sonucu ayrıca başkan ve üyelerce imzalanan bir tutanakla tespit edilir.

Kararın yazılması ile memura ulaştırılması ayrı iki aşamadır. Devlet memurluğundan çıkarma cezası kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde tebliğ edilir; itirazların sonucu için de aynı yedi günlük süre geçerlidir. Tebligat gecikirse ceza uygulanmaya devam eder, ancak memurun itiraz ve dava süreleri işlemeye başlamaz. Bu ayrımın ayrıntısı, tebligat hiç yapılmazsa ya da usulsüz yapılırsa ne olacağı ve tebliğ tarihinin nasıl hesaplanacağı disiplin cezası tebliği yazısında ele alınmıştır.

Aşama	Süre	Başlangıç
Disiplin kovuşturmasına başlama	6 ay	Fiilin öğrenildiği tarih
Ceza verme üst sınırı	2 yıl	Fiilin işlendiği tarih
Savunma için verilecek süre	En az 7 gün	Savunma isteminin tebliği
Kurulun karara bağlaması	Azami 6 ay	Dosyanın kurula tevdii
Kararın gerekçeli yazılması	7 gün	Oylama tarihi
Memurluktan çıkarma kararının tebliği	7 gün	Kararın verildiği tarih
İptal davası açma	60 gün	Kararın yazılı bildirimi

Yüksek Disiplin Kurulu Ne Zaman Toplanır, Nasıl Karar Verir?

Toplantı ve oylama usulü yönetmelikte ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Üç kişilik kurullar üye tam sayısıyla, üye sayısı üçten fazla olan kurullar salt çoğunlukla toplanır. Başkan ve üyelerin görev başında bulunamadığı hâllerde kurullara vekilleri katılır.

Toplantıda önce raportörün açıklamaları dinlenir, sonra işin görüşülmesine geçilir. Üyeler görüşlerini sözlü veya yazılı olarak bildirebilir. Konunun aydınlandığı ve görüşmelerin yeterli olduğu sonucuna varıldığında oylamaya geçilir.

Oylamanın üç kuralı vardır ve üçü de sonucu etkiler: oylama açık oyla yapılır ve karar oy çokluğuyla alınır, oylamada çekimser kalınamaz, başkan oyunu en son kullanır. Oyların eşitliği hâlinde başkanın bulunduğu tarafın oyu üstün sayılır. Kurul üyelerine ayrıca soruşturma dosyasını inceleme imkânı sağlanır ve kurulun sekretarya hizmetleri kamu idaresinin personel birimince yürütülür.

Yüksek Disiplin Kurulu Kararına İtiraz Edilir mi?

Hayır. Devlet memurluğundan çıkarma cezası, itiraz edilebilecek cezalar arasında sayılmamıştır. Yönetmelik ve 657 sayılı Kanun itirazı iki hâlle sınırlar: disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir.

Memurluktan çıkarma cezası bu listede yer almadığı için idari itiraz aşaması yoktur. Bunun sebebi, cezanın zaten kurul kararıyla verilmiş olmasıdır: aynı kurula yeniden başvurulacak bir yol kurulmamıştır. Buna karşılık yargı yolu tamamen açıktır; yönetmelik bunu ayrı bir maddeyle teyit eder ve disiplin cezası verilen memurun tüm disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurabileceğini söyler.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yapılan itirazda ise durum farklıdır. Orada kurul itiraz merciidir, itiraz süresi kararın tebliğinden itibaren yedi gündür ve mercinin dosyanın kendisine ulaşmasından itibaren otuz gün içinde karar vermesi zorunludur. İtiraz sonucu, kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde tebliğ edilir. İtiraz ile dava yolunun birbiriyle ilişkisi disiplin cezasına itiraz yazısında karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir.

Yüksek Disiplin Kurulu Kararına Karşı Dava ve Yetkili Mahkeme

Tek yol iptal davasıdır. Dava süresi, idari işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gündür ve görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Kararda başvuru yolu ile sürenin gösterilmiş olması gerektiğinden, bu bilgiyi kararın kendisinden teyit edebilirsiniz.

Dava açılmış olması cezanın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; uygulamanın durması ancak mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı alınmasına bağlıdır.

Memurluktan çıkarma cezasının bir diğer sonucu, memuriyete yeniden girişte ortaya çıkar. Bu cezayı alan kişi bir daha Devlet memurluğuna atanamaz; memuriyete giriş şartlarının nasıl değerlendirildiği konusunda memurluğa girişte güvenlik soruşturması yazısı yol gösterebilir.

Kurul Cezayı Reddederse Ne Olur?

Dosya kapanmaz. Yüksek disiplin kurulu tarafından memurluktan çıkarma cezası verilmesi isteminin reddine karar verilmesi üzerine, ceza vermeye yetkili amirler gerekçesini de belirterek başka bir disiplin cezası vermeye veya disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar vermeye yetkilidir.

Bu yetkinin bir süresi vardır: ret kararının alındığı tarihi izleyen on beş gün içinde kullanılır. Yani kurulun reddi, sürecin memur lehine sonuçlandığı anlamına gelmez; yalnızca en ağır cezanın verilemeyeceğini gösterir.

Aynı mekanizma kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında da işler. Teklif disiplin kurulunca reddedilirse amir, usul ve esaslara uymak kaydıyla gerekçesini belirterek başka bir ceza verebilir ya da ceza verilmesine yer olmadığına karar verebilir. Kabul hâlinde ise amir, 657 sayılı Kanun’un 125. maddesindeki hafifletme hükmünü de dikkate alarak cezayı verir veya gerekçesini belirterek reddeder.

Mahalli İdareler, Belediyeler ve Milli Eğitimde Durum

Mahallî idarelerin ayrı bir yüksek disiplin kurulu yoktur. İl özel idaresi, belediye ve mahallî idare birliklerinde görevli memurlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası vermeye ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yapılan itirazları değerlendirmeye İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kurulu yetkilidir.

Disiplin kurulu tarafında ise yapı yerele göre kurulur. Büyükşehir belediyelerinde kurul, genel sekreter veya belediye başkanınca belirlenen genel sekreter yardımcısının başkanlığında toplanır; il ve ilçe belediyelerinde başkanlığı belediye başkanınca belirlenen başkan yardımcısı yürütür. Norm kadro standartları cetvelinde başkan yardımcısı bulunmayan ilçe belediyeleri ile belde belediyelerinde ise disiplin kurulu, belediye encümeni ile varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur; bu fıkra 13 Kasım 2025’te değiştirilmiştir.

Milli eğitim tarafında ayrı bir kurul vardır. İl milli eğitim disiplin kurulu, valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında; il milli eğitim müdürü, personelden sorumlu bir şube müdürü ile biri ilköğretim diğeri ortaöğretim kurumlarından olmak üzere iki eğitim kurumu müdüründen ve varsa sendika temsilcisinden oluşur. Ancak bu bir disiplin kuruludur; öğretmen hakkında memurluktan çıkarma kararı yine Millî Eğitim Bakanlığı yüksek disiplin kurulunca verilir. Öğretmenlere ilişkin idari işlemlerin çerçevesi için norm fazlası öğretmen resen atama yazısına bakılabilir.

Memurluktan Çıkarma Cezası Hangi Hallerde Verilir?

Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinin (E) fıkrasında sayılmıştır ve bunlar sınırlı sayıdadır. Aralarında ideolojik veya siyasi amaçlarla kurumların çalışma düzenini bozmak, siyasi partiye girmek, özürsüz olarak bir yılda toplam yirmi gün göreve gelmemek, amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiilî tecavüzde bulunmak, memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak, yetki almadan gizli bilgileri açıklamak yer alır.

Fıkraya 2016’da eklenen ve 2018’de kanunlaşan bir bent daha vardır: terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak.

Fiilin bu fıkrada sayılanlardan biri olması tek başına yetmez; sürecin usulüne uygun yürütülmüş olması da gerekir. Soruşturma açılmamışsa, savunma alınmamışsa, zamanaşımı süreleri kaçırılmışsa ya da kurul hatalı oluşturulmuşsa ceza sakatlanır. Görevi başında kalmasında sakınca görülen memur hakkında ayrıca uygulanabilecek tedbir ise disiplin cezasından farklı bir kurumdur ve görevden uzaklaştırma yazısında incelenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yüksek disiplin kurulu kimlerden oluşur?

Bir başkan ve dört üye ile, varsa memurun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur. Üyeler hukuk, personel, teftiş veya denetim hizmetlerini yürüten birimlerin başındaki yöneticiler esas alınarak görevlendirilir.

Yüksek disiplin kurulu kaç kişiden oluşur?

Çekirdek yapı beş kişidir. Memur bir sendikaya üyeyse ve temsilci bildirilmişse kurul altı kişi olarak toplanır.

Yüksek disiplin kurulu başkanı kimdir?

Bakanlıklarda bakan tarafından görevlendirilen bakan yardımcısı, diğer kamu idarelerinde üst yönetici, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığında ise İdari İşler Başkanıdır.

Yüksek disiplin kurulu hangi cezaları verir?

Yalnızca Devlet memurluğundan çıkarma cezasını verir. Ayrıca kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yapılan itirazları karara bağlar; bunun dışında bir cezayı vermeye yetkisi yoktur.

Yüksek disiplin kurulu karar süresi ne kadardır?

Dosyanın kurula tevdiinden itibaren azami altı ay içinde karar verilir. Karar, oylama tarihini izleyen yedi gün içinde gerekçeli olarak yazılır.

Memurluktan çıkarma cezasını kim verir?

Cezayı, amirlerin bu yoldaki isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu kamu idaresinin yüksek disiplin kurulu verir. Mahallî idarelerde görev yapan memurlar bakımından yetkili kurul İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur.

Yüksek disiplin kurulu kararına itiraz edilir mi?

Memurluktan çıkarma cezası için itiraz yolu yoktur; bu ceza itiraz edilebilecek cezalar arasında sayılmamıştır. Karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır.

Yüksek disiplin kurulu bir alt cezayı verebilir mi?

Veremez. Kurulun ayrı bir ceza tayin etme yetkisi yoktur; önüne gelen cezayı yalnızca kabul veya reddeder.

Kurul memurluktan çıkarma istemini reddederse ne olur?

Ceza vermeye yetkili amir, ret kararının alındığı tarihi izleyen on beş gün içinde gerekçesini belirterek başka bir disiplin cezası verebilir veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verebilir.

Yüksek disiplin kurulunda son savunma nasıl alınır?

Kurul, memurun sözlü veya yazılı son savunmasını ayrıca talep eder. Bu aşamada memur soruşturma evrakını inceleyebilir, tanık dinletebilir ve kendisi ya da vekili aracılığıyla savunma yapabilir.

Yüksek disiplin kurulu nasıl oy kullanır?

Oylama açık oyla yapılır, karar oy çokluğuyla alınır ve çekimser kalınamaz. Başkan oyunu en son kullanır; oyların eşitliği hâlinde başkanın bulunduğu tarafın oyu üstün sayılır.

Yüksek disiplin kurulunda kimler görev alamaz?

Aylıktan kesme cezası alanlar beş yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar on yıl görevlendirilemez. Ayrıca üyeler; kendilerine, eşlerine, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına ait işlerle, soruşturmasını ya da muhakkikliğini yaptıkları dosyalarla ilgili toplantılara katılamaz.

Disiplin kurulu ile yüksek disiplin kurulu arasındaki fark nedir?

Disiplin kurulu kademe ilerlemesinin durdurulması teklifini değerlendirir ve uyarma, kınama, aylıktan kesme cezalarına yapılan itirazları inceler. Yüksek disiplin kurulu ise memurluktan çıkarma cezasını verir ve kademe durdurma cezasına yapılan itirazı karara bağlar.

Belediyede çalışan memurun yüksek disiplin kurulu hangisidir?

Mahallî idarelerin yüksek disiplin kurulu İçişleri Bakanlığı yüksek disiplin kuruludur. İl özel idaresi, belediye ve mahallî idare birliklerinde görevli memurlar bu kurul kapsamındadır.

Memurluktan çıkarma kararı kaç gün içinde tebliğ edilir?

Kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde tebliğ edilir. Diğer disiplin cezalarında bu süre on beş gündür.

Soruşturma açılmadan yüksek disiplin kuruluna sevk edilebilir miyim?

Hayır. Disiplin cezası verilebilmesi için memur hakkında soruşturma açılması zorunludur ve soruşturma yapılmadan disiplin cezası verilemez. Dosyanın kurula gitmesi de ancak soruşturma tamamlanıp savunma alındıktan sonra mümkündür.

Kurul kararını elinize aldığınızda üç şeye bakmakta yarar var: kararın gerekçeli yazılıp yazılmadığına, başvuru yolu ile süresinin kararda gösterilip gösterilmediğine ve oylamaya katılan üyelerin soruşturma dosyasındaki isimlerle çakışıp çakışmadığına. Altmış günlük dava süresi tebligatla birlikte işlemeye başladığından bu incelemeyi ilk günlerde yapmak gerekir. Dosyanızı birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim sayfasındaki bilgiler üzerinden görüşme ayarlayabilir, çalışma alanlarını hakkımızda sayfasında inceleyebilirsiniz.

---

Bu metin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 29/4/2021 tarihli ve 3935 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmış genel nitelikte bir bilgilendirmedir; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kamu idareleri kendi disiplin amirleri yönetmeliklerini ayrıca çıkarır ve kurulların oluşumu kurumdan kuruma değişebilir. Dosyanıza ilişkin karar vermeden önce bir avukata danışın.

Av. Handan Sayan Özgül — Ankara Barosu