Aylıktan Kesme Cezası Aldım, Maaşımdan Ne Kadar Kesilecek?

Aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında bir kesinti yapılmasıdır; yani en hafif hâlinde bir günlük, en ağır hâlinde yaklaşık dört günlük aylığa karşılık gelir. Ancak bu oranın uygulandığı tutar, bordronuzun en altındaki rakam değildir: kanun “maaş” demiyor, “aylık” diyor ve bu iki kelime 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda birbirinden farklı iki şeyi anlatıyor.

Kesintinin hangi kalemler üzerinden hesaplandığı, hangi ayın maaşından düşüleceği, kaç ay süreceği ve cezanın özlük dosyanızda ne kadar kalacağı aşağıda ayrı ayrı ele alınıyor. Kesintinin kendisinden çok daha pahalıya mal olan bir sonuç daha var — sekiz yıllık kademe ve derece kaybı — ve çoğu kaynak bundan hiç söz etmiyor.

Özetle: Aylıktan Kesme Cezasında Rakamlar

• Kesinti oranı: Brüt aylığın 1/30’u ile 1/8’i arasında. Oranı, fiilin ağırlığına göre cezayı veren disiplin amiri belirler.
• Hesap matrahı: Gösterge ve ek gösterge rakamlarının aylık katsayı ile çarpımı. Zam, tazminat ve ek ödeme kalemleri kanunun “aylık” tanımına girmez.
• Uygulama zamanı: Cezanın veriliş tarihini takip eden aybaşı. Tebliğ tarihi değil, veriliş tarihi esas alınır.
• Süre: Tek ay, tek seferde. Kesinti taksite bölünmez, izleyen aylarda tekrarlanmaz.
• İtiraz: Tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna; iptal davası için ayrıca 60 gün.
• Kalıcı sonuç: Sekiz yıllık temiz sicil şartı kırılır; 5 yıl belirli üst kadrolara atanma yasağı doğar; ceza 10 yıl geçmeden ve başvuru yapılmadan özlük dosyasından silinmez.

Aylıktan Kesme Cezası Nedir, Kanun Ne Diyor?

Aylıktan kesme, 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde sayılan beş disiplin cezasından üçüncüsüdür ve kanunun kendi tanımıyla “memurun, brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır”. Uyarma ve kınama yazılı bildirimden ibaretken, aylıktan kesme memurun cebine dokunan ilk cezadır; ondan sonrakiler ise kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarmadır.

Kanun bir alt ve bir üst sınır koymuş, aradaki takdiri idareye bırakmıştır. 1/30 kesinti kabaca bir günlük aylığa, 1/8 kesinti ise otuz günlük aylığın sekizde birine, yani yaklaşık üç buçuk günlük aylığa denk gelir. Hangi oranın seçileceği fiilin ağırlık derecesine göre belirlenir ve bu seçim keyfî değildir: ceza kararında oranın neden o düzeyde belirlendiğinin gerekçelendirilmesi gerekir, aksi hâlde işlem gerekçe yönünden sakatlanır.

Aylıktan kesme cezası bir idari yaptırımdır, ceza mahkemesinin verdiği bir ceza değildir. Aynı fiil hem suç hem disiplinsizlik oluşturuyorsa iki süreç birbirinden bağımsız yürür; 131. madde bunu açıkça düzenler ve memurun ceza mahkemesinde mahkûm olması ya da olmaması, disiplin cezasının uygulanmasına tek başına engel oluşturmaz.

Ceza	Kanundaki karşılığı	Veren makam
Uyarma	Daha dikkatli olunması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi	Disiplin amiri
Kınama	Görevde kusurlu olunduğunun yazı ile bildirilmesi	Disiplin amiri
Aylıktan kesme	Brüt aylıktan 1/30 - 1/8 kesinti	Disiplin amiri
Kademe ilerlemesinin durdurulması	Kademede ilerlemenin 1 - 3 yıl durdurulması	Atamaya yetkili amir (disiplin kurulu kararıyla)
Devlet memurluğundan çıkarma	Bir daha atanmamak üzere memurluktan çıkarma	Yüksek disiplin kurulu

Kesinti Hangi Kalemlerden Yapılır, Brüt Aylık Maaşın Tamamı mıdır?

Kesinti, maaş bordronuzdaki brüt toplamdan değil, kanunun “aylık” dediği dar kalemden hesaplanır. 657 sayılı Kanun’un 147. maddesi aylığı şöyle tanımlar: “Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen para”. Aynı maddenin devamında iş güçlüğü zammı, iş riski zammı, mali sorumluluk tazminatı, fazla çalışma ücreti ve ders görevi ücreti ayrı ayrı tanımlanır — yani kanun bunları aylığın içinde saymaz, aylığın yanında sayar.

Bu ayrım pratikte büyük bir fark yaratır. Bir memurun eline geçen tutarın önemli bir bölümü zam ve tazminatlar ile ek ödemeden oluşur; gösterge ve ek gösterge kaynaklı aylık kısmı çoğu kadroda toplamın küçük bir dilimidir. Dolayısıyla 1/8 oranındaki bir kesinti, bordro toplamının sekizde biri değil, çok daha küçük bir rakamdır. İdari yargı kararlarında ve Devlet Personel Başkanlığı görüşlerinde de aylık kavramının gösterge ile ek gösterge rakamlarının aylık katsayı ile çarpımını ifade ettiği kabul edilmiştir.

Bu noktada internetteki kaynaklar birbirine zıt iki şey söylüyor: bazıları hesaba taban aylık, kıdem aylığı, zam ve tazminatlar, makam tazminatı ve ek ödemenin de gireceğini yazarken, bazıları yalnızca gösterge ve ek göstergenin dikkate alınacağını belirtiyor. Kanunun kendi tanım maddesi ikinci görüşü destekler. Nitekim kanun koyucu, kolluk personeli için çıkardığı 7068 sayılı Kanun’da bu konuyu tereddüde yer bırakmayacak biçimde “zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından” diye yazma gereği duymuştur.

Aylıktan Kesme Cezası Nasıl Hesaplanır?

Hesap üç adımdan oluşur. Önce kadronun derece ve kademesine karşılık gelen aylık gösterge rakamı ile varsa ek gösterge rakamı toplanır; sonra bu toplam, o dönem için geçerli aylık katsayı ile çarpılarak brüt aylık bulunur; son olarak ceza kararında belirtilen oran (1/30 ile 1/8 arasında) bu tutara uygulanır.

Kesintinin brüt tutar üzerinden hesaplanması zorunludur. Net aylık üzerinden yapılan bir hesap kanuna aykırıdır, çünkü 125. madde açıkça “brüt aylığından” demektedir. Uygulamada kesinti maaş ödemesini yapan birim tarafından bordroya işlenir ve o ayın ödemesinden düşülür.

Kendi durumunuzda tam rakamı görmek istiyorsanız, bakılacak yer maaş bordrosunun en altındaki net tutar değil, bordronun üst satırlarındaki gösterge ve ek gösterge kaynaklı aylık kalemidir. Kurumunuzun maaş mutemetliği, ceza kararındaki oranın hangi matraha uygulanacağını bordro üzerinden gösterebilir; ceza kararı ile bordro satırı arasındaki tutarsızlık, itiraz dilekçesinde ileri sürülebilecek somut bir maddi hatadır.

Kesilen Para Nereye Gider?

Kesilen tutar memura ödenmez ve başka bir kuruma aktarılmaz; ilgili idarenin bütçesinde kalır. Aylıktan kesme bir tazminat ya da zarar karşılama yöntemi değil, bir disiplin yaptırımıdır; bu nedenle memurun bir zarara yol açmış olması hâlinde doğan tazmin sorumluluğu ayrıca işler ve aylıktan kesme cezası o borcu ortadan kaldırmaz.

Kesintinin bordroda ayrı bir satır olarak görünmesi gerekir. Bordroda böyle bir satır yoksa ya da kesinti farklı bir ad altında yapılmışsa, uygulamanın ceza kararına uygunluğu sorgulanabilir.

Aylıktan Kesme Cezası Ne Zaman ve Kaç Ay Uygulanır?

Cezanın ne zaman hüküm ifade ettiği ile ne zaman fiilen kesileceği iki ayrı sorudur. 132. maddenin birinci fıkrasına göre disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; ikinci fıkra ise aylıktan kesme için özel bir zaman belirler.

Aylıktan Kesme Cezası Ne Kadar Süre Uygulanır, Taksite Bölünür mü?

Aylıktan kesme cezası tek bir ay için uygulanır. Kesinti izleyen aylarda tekrarlanmaz, taksitlere bölünmez ve memurun maaşından sürekli bir azalma doğurmaz. Kanunda “her ay” ya da “şu kadar ay boyunca” gibi bir ibare yoktur; ceza, bir defalık bir kesintidir.

Bu nokta en çok karıştırılan konulardan biridir; çünkü kolluk personeline uygulanan 7068 sayılı Kanun’da aylıktan kesme “onbeş günlüğe kadar” şeklinde gün üzerinden düzenlenmiştir ve oradaki “üç günlük” ya da “on günlük” ifadeleri, kesintinin kaç ay süreceği değil, kaç günlük aylığa karşılık geldiği anlamına gelir. Memur rejiminde ise ölçü gün değil, orandır.

İki ayrı fiil nedeniyle iki ayrı aylıktan kesme cezası verilmişse, her ceza kendi takvimi içinde ayrı ayrı uygulanır. Bu durumda aynı aya iki kesinti denk gelebilir; ancak bu, tek cezanın birden fazla ay sürmesi anlamına gelmez.

Veriliş Tarihi mi, Tebliğ Tarihi mi Esas Alınır?

Kanunun lafzı nettir: aylıktan kesme cezası, cezanın veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır. Bazı kaynaklarda geçen “tebliğ tarihini takip eden aybaşı” ifadesi kanun metniyle örtüşmez ve pratik bir fark yaratır — ceza ayın son günlerinde verilip izleyen ayın başında tebliğ edilmişse, iki okuma bir ay farklı sonuç verir.

Bu ayrım, sürelerin başlangıcıyla da karıştırılmamalıdır. Kesintinin zamanı veriliş tarihine bağlıyken, itiraz ve dava süreleri tebliğ tarihinden işlemeye başlar. Yani cezanın uygulanması için tebliğ beklenmezken, sizin hak arama sürelerinizin saati ancak karar elinize ulaştığında çalışmaya başlar.

Uygulamada ceza kararı verildikten kısa süre sonra tebliğ edildiği için iki tarih çoğu zaman aynı aya düşer ve fark hissedilmez. Farkın önem kazandığı hâl, kararın ay sonunda verilip tebligatın gecikmesidir; böyle bir durumda kesintinin hangi ay maaşından yapıldığı bordrodan kontrol edilmelidir.

Aylıktan Kesme Cezası Hangi Hallerde Verilir?

125. maddenin (C) fıkrası aylıktan kesme cezasını gerektiren fiilleri sayar. Bunlar arasında kasıtlı olarak verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek, Devlete ait resmi belge ve araçları özel menfaat sağlamak için kullanmak, görevle ilgili konularda yükümlü olunan kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak, görev sırasında amire sözle saygısızlık etmek ve hizmet içinde memurun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunmak yer alır.

Bir fiilin hangi cezayı gerektirdiği meselesi, tek başına ayrı bir konudur ve burada ayrıntısına girilmemektedir; kısaca söylemek gerekirse aynı davranışın ağırlık derecesi değiştikçe karşılığı olan ceza da değişir. Kayıtsızlık göstermek uyarma, kusurlu davranmak kınama, kasıtlı davranmak aylıktan kesme ile karşılanır. Sürecin baştan sona nasıl işlediğini hakkımda disiplin soruşturması yazısında bulabilirsiniz.

Listenin sonundaki genel hüküm de önemlidir: kanunda sayılan fiillere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden ceza verilir. Bu, idareye bir benzetme yetkisi tanır; ancak benzetmenin hangi bende dayandığı ceza kararında gösterilmelidir.

Kanundan Çıkarılmış Bentler: Artık Bu Fiiller Aylıktan Kesme Gerektirmiyor

Aylıktan kesme fiillerini sayan (C) fıkrasının (g), (h) ve (j) bentleri 13/2/2011 tarihli 6111 sayılı Kanun’un 111. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Buna rağmen internetteki pek çok listede bu bentler hâlâ yürürlükteymiş gibi sıralanmaktadır.

Bunun pratik sonucu şudur: ceza kararınızda dayanak olarak mülga bir bent gösterilmişse, işlem hukuki dayanaktan yoksundur. Ceza kararının hangi bende dayandığı mutlaka okunmalı ve o bendin yürürlükte olup olmadığı kontrol edilmelidir. Bu, itiraz ve dava aşamasında en somut iptal sebeplerinden biridir.

Aynı dikkat, kurum yönetmeliklerine dayanan cezalar için de gerekir. Kurumların kendi disiplin yönetmelikleri 657 sayılı Kanun’a aykırı bir ceza öngöremez; kanunda aylıktan kesme karşılığı olmayan bir fiil, yönetmelikle aylıktan kesme cezasına bağlanamaz.

Aylıktan Kesme Cezasını Kim Verir?

Aylıktan kesme cezasını disiplin amiri verir. 126. madde uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarının disiplin amirlerince verileceğini düzenler; disiplin kurulu bu üç ceza bakımından karar mercii değil, itiraz merciidir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında ise sıra tersine döner ve karar disiplin kurulunun görüşü alındıktan sonra atamaya yetkili amir tarafından verilir.

Disiplin amirinin kim olduğu 657 sayılı Kanun’da tek tek sayılmaz. 124. maddeye göre disiplin amirleri, kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak özel yönetmeliklerinde belirlenir. Dolayısıyla disiplin amirinizin kim olduğunu kanun metninde değil, çalıştığınız kurumun disiplin amirleri yönetmeliğinde bulursunuz. Hangi makamların kurum yönetmeliğine bakılmaksızın disiplin amiri sayıldığı, cetvellerin nasıl okunacağı ve amirin yetkisini aşan cezanın akıbeti disiplin amiri kimdir yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Disiplin amiri, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde cezayı vermek zorundadır. Bu süre geçtikten sonra verilen ceza süre yönünden sakatlanır. Ayrıca savunma alınmadan ceza verilemez ve savunma için tanınan süre 7 günden az olamaz; bu iki kural 128. ve 130. maddelerde düzenlenmiştir ve uygulamada en sık rastlanan iptal sebepleri bunlardır. Savunmanın nasıl hazırlanacağı savunma istem yazısı yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Okul Müdürü veya Kaymakam Aylıktan Kesme Cezası Verebilir mi?

Verebilir; yeter ki ilgili kurumun disiplin amirleri yönetmeliğinde o personel bakımından disiplin amiri olarak gösterilmiş olsun. Okul müdürü öğretmenler için, kaymakam ilçedeki bazı personel için disiplin amiri sıfatını taşıyabilir. Belirleyici olan unvan değil, yönetmelikteki tablodur.

Yetkisiz makamın verdiği ceza yetki unsuru yönünden hukuka aykırıdır ve bu, iptal davasında ilk incelenen konulardan biridir. Ceza kararını elinize aldığınızda kararı imzalayan makamın sizin disiplin amiriniz olup olmadığını yönetmelikten kontrol etmek, itiraz dilekçesinin ilk maddesini oluşturabilir.

Burada 2021’de değişen bir ayrıntı vardır. Eskiden kurum cetvellerinde “disiplin amiri” ve “üst disiplin amiri” diye kademeli sütunlar bulunurdu; yürürlükteki Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği, kurumsal disiplin amirleri yönetmeliklerinin cetvellerinde üstünlük dereceli ifadeler kullanılmasını yasaklamış ve tek bir “Disiplin Amiri” sütunu açılmasını öngörmüştür. Dolayısıyla cetvelde aranacak şey, unvanınızın karşısında bir isim bulunup bulunmadığıdır.

Aynı yönetmelik, cezadan önceki aşama için de kesin bir kural koyar: disiplin cezası verilebilmesi için memur hakkında soruşturma açılması zorunludur, soruşturma yapılmadan disiplin cezası verilemez. Yetki sorunu gibi bu da işlemin esasına girmeden incelenebilecek bir usul noktasıdır.

Aylıktan Kesme Cezasına İtiraz Süresi ve Mercii

Aylıktan kesme cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercii, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendisine ulaşmasından itibaren 30 gün içinde kararını vermek zorundadır.

Burada çok bilinmeyen bir ayrıntı vardır: disiplin kurulu itirazı kabul etse bile cezayı kendisi değiştiremez. 126. maddeye göre kurulun ayrı bir ceza tayin etme yetkisi yoktur; 135. maddeye göre itirazın kabulü hâlinde kararı gözden geçirerek cezayı hafifleten veya tamamen kaldıran makam, cezayı veren disiplin amiridir. Kurulun işlevi cezayı kabul veya reddetmekle sınırlıdır.

Yedi günlük itiraz süresi kaçırıldığında dava yolu kapanmaz. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır ve iptal davası süresi tebliğden itibaren altmış gündür; bu iki süre birbirinden bağımsız işler. İtiraz ile dava arasındaki ilişki, hangi yolun hangisini durdurduğu ve süreler kaçırıldığında ne olacağı disiplin cezasına itiraz yazısında kanun metinleri karşılaştırılarak gösterilmiştir.

Aylıktan Kesme Yerine Bir Alt Ceza Uygulanabilir mi?

Uygulanabilir. 125. maddenin son fıkralarından biri, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanının uygulanabileceğini düzenler. Aylıktan kesme bakımından bir alt ceza kınamadır; yani bu hükmün uygulanması hâlinde cezanın mali sonucu tamamen ortadan kalkar.

Hükmün ifadesi “uygulanabilir” şeklindedir, yani idareye takdir yetkisi tanır. Ancak takdir yetkisi, o takdirin hiç kullanılmaması anlamına gelmez. Memur geçmiş hizmetlerinin olumlu olduğunu ve ödül ya da başarı belgesi aldığını savunmasında ileri sürmüşse, idarenin bu talebi neden kabul etmediğini gerekçelendirmesi beklenir; gerekçesiz ret, iptal davasında üzerinde durulan bir husustur.

Bu nedenle savunma aşamasında ödül belgeleri, başarı belgeleri, teşekkür yazıları ve olumlu değerlendirme raporları dosyaya konulmalıdır. Aynı belgeler itiraz dilekçesine de eklenebilir. Kolluk personeli bakımından ölçüt biraz farklıdır: 7068 sayılı Kanun’da alt ceza için aranan şart, ödül değil, iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı almış olmaktır.

Cezanın Asıl Bedeli: Sekiz Yıllık Kademe ve Derece Kaybı

Aylıktan kesme cezasının en pahalı sonucu, kesilen para değildir. 657 sayılı Kanun’un 64. maddesinin dördüncü fıkrası, son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi verir ve bu ilerleme “başkaca bir işleme gerek kalmaksızın” kazanılır. Bir disiplin cezası, bu sekiz yıllık temiz sicil şartını kırar.

Aynı şart 37. maddede de karşımıza çıkar. Bu maddeye göre öğrenim durumu, hizmet sınıfı ve görev unvanı itibarıyla azami yükselebileceği derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurun kazanılmış hak aylığı, kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir. Ceza, bu imkânı da erteler.

Karşılaştırma çarpıcıdır: 1/30 oranındaki bir kesinti bir günlük aylığa karşılık gelirken, kaybedilen kademe ve derece emekliliğe kadar her ay ödenen tutarı etkiler. Bu yüzden “az bir para, itiraz etmeye değmez” değerlendirmesi çoğu zaman yanlış bir hesaba dayanır; cezanın maliyeti tek aylık kesintiden ibaret değildir.

Aylıktan Kesme Cezası Alan Memur Hangi Görevlere Atanamaz?

132. maddenin dördüncü fıkrasına göre aylıktan kesme cezası ile tecziye edilenler 5 yıl boyunca daire başkanı kadrolarına, daire başkanı kadrosunun dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamazlar. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında aynı yasak 10 yıldır.

Bu yasak, yasağın kapsamına giren kadrolarla sınırlıdır. Şef, müdür yardımcısı, müdür gibi kadrolara atanmaya kanundan kaynaklanan bir engel yoktur; oradaki değerlendirme görevde yükselme mevzuatı ve idarenin takdiri çerçevesinde yapılır. Görevde yükselme sınavına girmeye de kanundan doğan bir engel bulunmaz; disiplin cezasının etkisi, kurumların görevde yükselme yönetmeliklerindeki değerlendirme ölçütleri üzerinden ortaya çıkar ve bu ölçütler kurumdan kuruma değişir.

Yasak süresinin başlangıcı cezanın uygulanmasıdır. Beş yıl dolduğunda bu kadrolara atanma engeli kendiliğinden kalkar; ancak cezanın özlük dosyasından silinmesi için gereken süre bundan farklıdır ve daha uzundur.

Aylıktan Kesme Cezası Ne Zaman Silinir, Ne Zaman Kalkar?

Aylıktan kesme cezası, uygulanmasından 10 yıl sonra silinebilir. 133. maddeye göre uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra memur atamaya yetkili amire başvurarak cezasının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Aylıktan kesme, buradaki “diğer cezalar” kapsamındadır; yani ölçü 5 değil, 10 yıldır.

İkinci ve daha az bilinen nokta, silmenin kendiliğinden gerçekleşmemesidir. Süre dolduğunda ceza dosyadan otomatik olarak düşmez; memurun başvurması ve bu süre içindeki davranışlarının isteği haklı kılacak nitelikte görülmesi gerekir. Başvuru yapılmazsa ceza dosyada kalmaya devam eder.

Böylece üç ayrı saat aynı anda işler ve bunların karıştırılması sık yapılan bir hatadır: kademe ve derece için aranan temiz sicil penceresi sekiz yıl, üst kadrolara atanma yasağı beş yıl, özlük dosyasından silinme ise on yıl artı başvuru şartıdır.

Sonuç	Süre	Kendiliğinden mi?
Maaş kesintisi	Tek ay, tek seferde	Evet, izleyen aybaşında
İtiraz süresi	Tebliğden itibaren 7 gün	Hayır, dilekçe gerekir
İptal davası süresi	Tebliğden itibaren 60 gün	Hayır, dava açılmalıdır
Üst kadrolara atanma yasağı	5 yıl	Evet, süre dolunca kalkar
Kademe ve derece için temiz sicil	Son 8 yıl	Evet, pencere kayar
Özlük dosyasından silinme	10 yıl	Hayır, başvuru şartı var

Silme başvurusunun nasıl hazırlanacağı, talebin reddi hâlinde açılacak dava ve silmenin neden af ile aynı şey olmadığı disiplin cezası affı yazısında ayrıca ele alınmıştır. Kısaca: af ayrı bir kanunla gelir ve müracaat aranmaksızın uygulanır, üstelik geçmiş dönem için parasal talep hakkı vermez; silme ise başvuru ve takdir ister.

Aday Memur ve Sözleşmeli Personelde Aylıktan Kesme

Aynı ceza, memurun statüsüne göre çok farklı sonuçlar doğurur. Asli memur için bir aylık kesintiyle sınırlı kalan ceza, aday memur bakımından memuriyetin sona ermesi anlamına gelebilir.

Aday Memur Aylıktan Kesme Cezası Alırsa Ne Olur?

657 sayılı Kanun’un 56. maddesi 23/1/2026 tarihli ve 7573 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir. Maddenin yeni hâline göre adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin herhangi birinde başarısız olanlar, birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası almış olanlar ile aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir.

Sonuç iki katmanlıdır: ilişik kesme ve ardından gelen yasak. Aynı maddeye göre bu hükme dayanılarak ilişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmazlar. Adaylık döneminde alınan tek bir aylıktan kesme cezası, bu tabloda memuriyetin sonu demektir.

Aynı değişiklikle adaylık süresi sonundaki başarısızlığı düzenleyen 57. madde de yürürlükten kaldırılmıştır. Düzenleme 2026 yılının Ocak ayında yürürlüğe girdiğinden, daha önce yayımlanmış birçok kaynak maddenin eski hâlini aktarmaya devam etmektedir; aday memur konumundaki bir kişinin karşılaştığı metnin tarihine dikkat etmesi gerekir. Üç yıllık yasağın memuriyete girişte doğuracağı sonuçlar için memurluğa girişte güvenlik soruşturması yazısı yol gösterebilir.

Aday Öğretmen ve Sözleşmeli Öğretmen İçin Durum

Aday öğretmenler kadrolu aday memur statüsünde iseler 56. madde onlar için de geçerlidir; adaylık döneminde alınan aylıktan kesme cezası aynı sonucu doğurur. Öğretmenler bakımından disiplin kurulu konusunda bir özellik de vardır: 134. madde, Millî Eğitim müdürlüklerinde ayrıca birer disiplin kurulu bulunacağını açıkça düzenler.

Sözleşmeli öğretmenlerde ise durum sözleşmenin ve kurumun özel mevzuatının kapsamına göre değişir. Öğretmenlere yönelik atama ve yer değiştirme süreçlerinde disiplin cezasının etkisi ayrı bir konudur; norm kadro ve atama işlemlerine ilişkin çerçeve norm fazlası öğretmen resen atama yazısında ele alınmıştır.

Sözleşmeli Personele Aylıktan Kesme Cezası Verilir mi?

657 sayılı Kanun’un 1. maddesi, sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümlerin uygulanacağını söyler; yani kadrolu memur için kurulmuş disiplin ceza sistemi 4/B kapsamındaki sözleşmeli personele doğrudan uygulanmaz. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’da disiplin cezası başlığı altında bir ceza listesi bulunmaz; oradaki yaptırım ekseni sözleşmenin feshidir.

Bu nedenle bir sözleşmeli personele “aylıktan kesme cezası” adı altında yapılan kesinti, dayanağı gösterilmeden uygulanamaz. Kurumun özel kanunu ya da sözleşme metni bu konuda özel bir hüküm içeriyorsa uygulama ona göre yapılır; içermiyorsa işlemin hukuki dayanağı sorgulanabilir.

Pratik sonuç şudur: sözleşmeli statüdeyseniz, ceza kararında gösterilen dayanak maddesinin sizin statünüze uygulanabilir olup olmadığı ilk bakılacak noktadır. Bu inceleme, cezanın esasına girmeden önce yapılmalıdır.

Polis, Jandarma ve Askerde Aylıktan Kesme: Oran Değil Gün

Kolluk personeli için ölçü oran değil, gündür. 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun’un 7. maddesi aylıktan kesmeyi “zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti” olarak tanımlar. Fiiller de üç kademeye ayrılmıştır: üç günlüğe kadar, dört ila on günlüğe kadar ve onbir ila onbeş günlüğe kadar aylıktan kesme gerektiren fiiller.

Aynı maddede 657’de bulunmayan iki kural daha vardır. Birincisi, kesintinin aylığı tahakkuk ettiren birimce yerine getirileceğidir; ikincisi ise kesintinin tam Türk lirası üzerinden yapılacağı ve kuruşların dikkate alınmayacağıdır. Memur rejiminde böyle bir yuvarlama hükmü bulunmaz.

Türk Silahlı Kuvvetleri personeli bakımından ise 6413 sayılı Kanun ayrı bir rejim kurar ve orada itiraz süreleri de farklıdır. Dört rejimin süre ve merci bakımından karşılaştırması aşağıdaki gibidir; bu farklar nedeniyle bir kolluk mensubunun memur rejimine ilişkin bir metne göre hareket etmesi hak kaybına yol açabilir.

Rejim	Kesinti ölçüsü	Matrah	İtiraz süresi
657 (memur)	Brüt aylığın 1/30 - 1/8’i	Brüt aylık	7 gün
7068 (polis, jandarma, sahil güvenlik)	15 günlüğe kadar	Zam ve tazminatlar hariç brüt aylık	10 gün
6413 (TSK)	Kendi kanunundaki ölçüler	Kendi kanunundaki matrah	2 iş günü (disiplin amiri kararlarında)
4857 (işçi)	Disiplin cezası sistemi yok	—	İş mahkemesi yolu

Zamanaşımı ve Tekerrür: Cezanın Zaman Sınırları

Disiplin cezası verme yetkisi sınırsız değildir. 127. maddeye göre aylıktan kesme cezasında, fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Bu süre kaçırılmışsa, fiil ne kadar ağır olursa olsun ceza verilemez.

İkinci bir üst sınır daha vardır ve bu fıkra 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir. Yeni düzenlemeye göre fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Aynı fıkra, disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde, bu süre dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden ceza tesis edilebileceğini düzenler.

Tekerrür ise cezayı ağırlaştıran bir kurumdur. Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiilin, cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrarlanması hâlinde bir derece ağır ceza uygulanır. Ayrıca aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiiller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir. Aylıktan kesme bakımından bir derece ağır ceza, kademe ilerlemesinin durdurulmasıdır — yani ikinci kez aynı fiili işleyen memur, artık bir aylık kesintiyle değil, yıllarca sürecek bir kademe kaybıyla karşılaşır. O cezanın süresi, maaşa etkisi ve atanma yasağını on yıla çıkarması kademe ilerlemesinin durdurulması yazısında ayrıntılı olarak gösterilmiştir. Görevi başında kalmasında sakınca görülen memur hakkında ayrıca tedbir uygulanabileceği, disiplin cezasından ayrı bir konudur ve görevden uzaklaştırma yazısında incelenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aylıktan kesme cezasında maaştan ne kadar kesilir?

Brüt aylığın 1/30’u ile 1/8’i arasında bir tutar kesilir. Oranı, fiilin ağırlık derecesine göre cezayı veren disiplin amiri belirler ve bu takdirin gerekçesi ceza kararında gösterilmelidir.

Kesinti maaşın tamamı üzerinden mi hesaplanır?

Hayır. Kanun “brüt aylık” der ve 657 sayılı Kanun’un 147. maddesinde aylık, kadroya dayanılarak ay itibarıyla ödenen para olarak tanımlanır. Zam, tazminat ve ek ödeme kalemleri bu tanımın dışındadır; hesap gösterge ve ek gösterge üzerinden yapılır.

Aylıktan kesme cezası kaç ay uygulanır?

Tek ay uygulanır. Kesinti taksite bölünmez ve izleyen aylarda tekrarlanmaz; ceza bir defalık bir kesintidir.

Aylıktan kesme cezası ne zaman uygulanır?

Cezanın veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır. Kanun metninde esas alınan tarih tebliğ tarihi değil, cezanın verildiği tarihtir.

Aylıktan kesme cezası oranını kim belirler, cezayı kim verir?

Cezayı disiplin amiri verir ve kesinti oranını da fiilin ağırlık derecesine göre o belirler. Disiplin kurulu bu cezada karar mercii değil, itiraz merciidir; disiplin amirinin kim olduğu ise çalışılan kurumun disiplin amirleri yönetmeliğinde gösterilir.

Aylıktan kesme cezası itiraz süresi kaç gündür, nereye itiraz edilir?

Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilir. İtiraz mercii, dosyanın kendisine ulaşmasından itibaren 30 gün içinde karar vermek zorundadır.

Aylıktan kesme cezası sicile işler mi?

İşler. 133. maddeye göre disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Dosyadan çıkarılması ancak kanunda öngörülen süre dolduktan ve memur başvuruda bulunduktan sonra mümkün olur.

İtiraz kabul edilirse cezayı disiplin kurulu mu kaldırır?

Hayır. Kurulun ayrı bir ceza tayin etme yetkisi yoktur; itirazın kabulü hâlinde kararı gözden geçirerek cezayı hafifleten veya tamamen kaldıran makam, cezayı veren disiplin amiridir.

Yedi günlük itiraz süresini kaçırdım, dava açabilir miyim?

Evet. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır ve iptal davası süresi tebliğden itibaren altmış gündür. İtiraz süresinin kaçırılmış olması dava hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Aylıktan kesme cezası yerine kınama verilebilir mi?

Verilebilir. Geçmiş hizmetleri olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için bir derece hafif ceza uygulanabilir; aylıktan kesmenin bir alt cezası kınamadır.

Aylıktan kesme cezası ne zaman silinir?

Uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak silinmesi istenebilir. Silme kendiliğinden gerçekleşmez; başvuru yapılması ve bu süredeki davranışların isteği haklı kılacak nitelikte görülmesi gerekir.

Aylıktan kesme cezası görevde yükselmeye engel mi?

Sınava girmeye kanundan doğan bir engel yoktur; kanunun açıkça yasakladığı şey, beş yıl boyunca daire başkanı ve dengi ile daha üst kadrolara atanmadır. Buna karşılık ceza, son sekiz yıl içinde disiplin cezası almamış memurlara tanınan bir kademe ilerlemesi ile bir üst dereceye yükselme imkânını bu sekiz yıllık pencere boyunca ortadan kaldırır.

Aylıktan kesme cezası alan memur hangi kadrolara atanamaz?

Beş yıl boyunca daire başkanı ve dengi ile daha üst kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz.

Aday memur aylıktan kesme cezası alırsa ne olur?

23/1/2026 tarihli değişiklikten sonra adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası alan aday memurun ilişiği kesilir. İlişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmaz.

Polis ve jandarmada aylıktan kesme cezası aynı şekilde mi hesaplanır?

Hayır. 7068 sayılı Kanun’da ölçü oran değil gündür ve kesinti zam ve tazminatlar hariç brüt aylıktan onbeş günlüğe kadar yapılır. Ayrıca kesinti tam Türk lirası üzerinden yapılır, kuruşlar dikkate alınmaz.

Aylıktan kesme cezası ceza mahkemesindeki beraatle kalkar mı?

Kendiliğinden kalkmaz. 131. maddeye göre memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması, disiplin cezasının uygulanmasına tek başına engel oluşturmaz; iki süreç ayrı ayrı değerlendirilir.

Ceza kararını elinize aldığınızda önce iki şeye bakın: kararın dayandığı bendin hâlâ yürürlükte olup olmadığına ve kararı imzalayan makamın sizin disiplin amiriniz olarak yönetmelikte gösterilip gösterilmediğine. Yedi günlük süre kısa işlediğinden bu iki kontrolü tebligatın ulaştığı gün yapmakta yarar vardır. Dosyanızın durumunu değerlendirmek isterseniz iletişim sayfasındaki numaralardan randevu alabilir, çalışma alanlarımızı hakkımızda sayfasında görebilirsiniz.

---

Bu metin, yazıldığı tarihte yürürlükte olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 7068 sayılı Kanun metinleri esas alınarak hazırlanmış genel nitelikte bir bilgilendirmedir; hukuki tavsiye yerine geçmez. Disiplin mevzuatı kurumların kendi yönetmelikleriyle birlikte uygulanır, kesinti tutarı kadro ve derecenize göre değişir ve maddeler değişebilir. Kendi dosyanız hakkında adım atmadan önce bir avukata danışın.

Av. Handan Sayan Özgül — Ankara Barosu