Polislik Güvenlik Soruşturması Elenme Sebepleri ve POMEM, PMYO, PAEM Süreci

Polislik güvenlik soruşturması, sınavları kazanıp POMEM, PMYO veya PAEM’e geçici kaydı yapılan adayın kesin kaydından önce yaptırılan ve olumsuz çıkması hâlinde adayın dosyasının işlemden kaldırılmasına yol açan incelemedir. Yani bu aşama başvurunun başında değil, fiziki yeterlilik ve mülakat geçildikten sonra, intibak eğitimi sırasında gelir; elenmenin en çok konuşulduğu dönem de budur.

Soruşturmanın neye bakacağını belirleyen metin, 2021’de yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile polis eğitim kurumlarının giriş yönetmelikleridir. İnternette dolaşan “mali durum”, “ahlaki durum” veya “ailenin sabıkası” gibi ölçütlerin önemli bir kısmı bu metinlerde yer almaz; hangi kaydın gerçekten elemeye yol açabildiğini madde numaralarıyla bu yazıda bulabilirsiniz.

Bir Bakışta: Polislik Güvenlik Soruşturması

Emniyet teşkilatında çalışacak herkes hakkında arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması birlikte yapılır (7315 s. Kanun m.3/2).

• Ne zaman: POMEM ve PMYO’da intibak eğitiminin başlangıcından itibaren; işlemler geçici kayıttan itibaren 60 gün içinde bitmezse aday bir sonraki eğitim-öğretim yılına planlanır.
• Kim yapar: Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirlikleri; Jandarma bu işi yapmaz.
• Elenme sebepleri: Giriş yönetmeliklerinde sayılan suç ve kayıtlar, HAGB verilmiş olsa bile belirli suçlardan mahkûmiyet ve bu suçlarda devam eden soruşturma ya da kovuşturma.
• Aile: Kanunda açıkça öngörülmedikçe bir yakının adli sicil ve arşiv kaydı istenemez ve adayı haktan yoksun bırakmaya dayanak yapılamaz (5352 s. Kanun m.10/2).
• Olumsuz sonuç: Özel bir itiraz mercii yoktur; işleme karşı yazılı bildirimden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Polislik Güvenlik Soruşturması Nedir?

Polislik güvenlik soruşturması, emniyet teşkilatında görev yapacak adayın atanmaya uygun olup olmadığının değerlendirilmesi için kolluk ve istihbarat birimlerindeki kayıtların ve olgusal verilerin toplanmasıdır. Dayanağı 7315 sayılı Kanun’dur: Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrası ilk defa veya yeniden kamu görevine atanacak herkes hakkında arşiv araştırması yapılmasını öngörür; ikinci fıkrası ise jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte yapılacağını söyler. Polis adayı bu nedenle iki incelemeden birden geçer.

Polis eğitim kurumlarının giriş yönetmelikleri aynı şartı ayrıca tekrarlar. Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği m.8/1-(k) ve Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliği m.8/1-(n) “güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olmak” şartını adaylarda aranan nitelikler arasında sayar. 2024’te yenilenen PAEM yönetmeliği de sivil kaynaklı adaylar için aynı şartı koyar.

Soruşturmayı başvurduğunuz okul kendisi yapmaz. 7315 m.6/1 bu işi yapabilecek birimleri sınırlı olarak sayar: Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik m.11/3-(b) ise Emniyet Genel Müdürlüğünde çalıştırılacak personelin güvenlik soruşturmasını, doğrudan yapılacak talep üzerine Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirliklerine verir. Jandarma bu sayımda yer almaz.

Önemli bir tarihsel not: Rakip sitelerin çoğu hâlâ güvenlik soruşturmasının dayanağını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-(8) olarak gösterir. O bent Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli, E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla iptal edildi ve yerine yeni bir bent konulmadı. Bugün yükümlülüğün dayanağı 7315 sayılı özel kanundur.

Kanunun ve yönetmeliklerin hiçbirinde “mali durum”, “borçluluk”, “ahlaki durum” veya “ailenin güvenlik riski” başlıklı bir inceleme kalemi yoktur. Bu yazının eski sürümünde de yer alan bu ifadelerin güncel mevzuatta karşılığı yoktur; güncel çerçeve bir sonraki bölümdeki madde listesidir.

Arşiv Araştırması ile Güvenlik Soruşturması Arasındaki Fark

İki inceleme aynı gün başlasa da kapsamları farklıdır ve Kanun onları ayrı maddelerde tanımlar.

	Arşiv araştırması	Güvenlik soruşturması
Dayanak	7315 m.4	7315 m.5
Kimlere	Kamu görevine atanacak herkes (m.3/1)	Emniyet, jandarma, istihbarat, öğretmen gibi sayılan gruplar (m.3/2)
Neye bakar	Adli sicil, aranma, tahdit, mahkeme kararları, HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi, soruşturma ve kovuşturma olguları, kamu görevinden çıkarılma	Arşiv araştırmasına ek olarak kolluk ve istihbarattaki olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişik, terör ve suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat, iltisak
Yöntem	Kayıtların taranması	Kayıtlar + görevine yansıyacak hususların yerinden araştırılması
Sonucun bildirilme süresi	Talep ulaştıktan itibaren en geç 30 iş günü (Yön. m.11/7-a)	En geç 60 iş günü (Yön. m.11/7-b)

Güvenlik soruşturmasında aranan kriterler

Güvenlik soruşturmasında aranan kriterler iki katmandan oluşur: 7315 sayılı Kanunun hangi kayıtlara bakılacağını belirleyen maddeleri ve polis eğitim kurumlarının giriş yönetmeliklerinde sayılan engel hâller. Birincisi incelemenin kapsamını, ikincisi hangi bulgunun elemeye yol açacağını gösterir.

Arşiv araştırmasının beş kalemi (7315 m.4/1):

1. Kişinin adli sicil kaydı,
2. Kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığı,
3. Hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığı,
4. Kesinleşmiş mahkeme kararları, CMK m.171/5 (kamu davasının açılmasının ertelenmesi) ve m.231/13 (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) kapsamındaki kararlar ile devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olgular,
5. Kamu görevinden çıkarılma veya kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası.

Güvenlik soruşturmasının üç ek kalemi (7315 m.5/1):

1. Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler,
2. Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği,
3. Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı.

Olgusal veri, Yönetmelik m.4’te “yürütülecek görevin gerektirdiği niteliklerle ilgisi bulunan, yorum içermeyen, somut veya gözlemlenebilir ya da doğrulanabilir vâkıalara dayanan veri” olarak tanımlanır. Bu tanımın pratik sonucu şudur: bir söylenti, isimsiz bir ihbar ya da doğrulanamayan bir beyan olgusal veri sayılmaz. Yönetmelik m.12/3 somut olarak gözlemlenemeyen, doğruluğu denetlenemeyen ya da iftira veya kin ve düşmanlık saikiyle verildiği açık olan bilgilerin değerlendirme komisyonuna iletilmeyeceğini ve dikkate alınmayacağını açıkça yazar.

Sosyal medya konusunda da bu çerçeve geçerlidir. Kanunda “sosyal medya taraması” diye ayrı bir kalem yoktur; bir paylaşım ancak kolluk veya istihbarat birimlerinin kayıtlarına girmişse, örneğin hakkında soruşturma açılmışsa ya da bir örgütle irtibat olgusu olarak kayda geçmişse değerlendirmeye konu olabilir. Eski paylaşımların tek tek okunup puanlandığı bir mekanizma mevzuatta tarif edilmez.

Adli sicil belgesinin temiz çıkması da tek başına yeterli değildir. HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları adli sicil belgesinde görünmez, ancak 7315 m.4/1-(ç) bunları arşiv araştırmasının kapsamına madde numarasıyla alır ve m.6/2 araştırmayı yapan birimlere bu kayıtları alma yetkisi verir. Bu konunun ayrıntısı HAGB ve mahkûmiyetin güvenlik soruşturmasına etkisi yazısında ele alınmıştır.

Kanunda Yer Almayan Ölçütler

Aday forumlarında sık tekrarlanan bazı ölçütler mevzuatta yoktur:

• Borç, icra takibi, kredi notu: 7315 m.4 ve m.5’te mali durum kalemi bulunmaz. Banka hesaplarına ilişkin sınırlar güvenlik soruşturması sık sorulan sorular yazısında işlenmiştir.
• “Ahlaki durum”: 7315’te bu ifade hiç geçmez. Ölçüt, 2000/284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan eski yönetmeliğe aitti; o yönetmelik 3/6/2022’de yürürlükten kaldırıldı.
• Alkol kullanımı: Giriş yönetmeliklerinde yer alan şart alkol tüketimi değil, alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı nedeniyle tedavi görmüş veya görüyor olmamaktır (POMEM m.8/1-ı, PMYO m.8/1-j).
• “Yüz kızartıcı suç” kategorisi: Polis eğitim kurumlarının yönetmelikleri bu ifadeyi kullanmaz; engel suçları tek tek sayar. Liste bir sonraki bölümdedir.

Polislik Güvenlik Soruşturması Elenme Sebepleri Nelerdir?

Polislik güvenlik soruşturması elenme sebepleri, giriş yönetmeliklerinin 8. maddelerinde sayılan engel hâllerden ve güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasından oluşur. POMEM ve PMYO yönetmeliklerinde bu sayım neredeyse aynıdır; PAEM’in sivil kaynaklı adaylarında birkaç ek bent bulunur.

Engel hâl	POMEM	PMYO	PAEM (sivil)
Kasten işlenen suçtan, HAGB verilmiş olsa dahi, 1 yıl veya daha fazla hapis cezası	m.8/1-g-1	m.8/1-h-1	m.8/1-b-9
Affa uğramış veya HAGB verilmiş olsa bile katalog suçlardan mahkûmiyet	m.8/1-g-2	m.8/1-h-2	m.8/1-b-10
Katalog suçlardan devam eden soruşturma veya kovuşturma ya da kovuşturmasının uzlaşmayla sonuçlanmış olması	m.8/1-g-2	m.8/1-h-2	m.8/1-b-10
Genel ahlaka aykırı fiiller, kumar, uyuşturucu veya uyarıcı madde nedeniyle devam eden adli veya idari soruşturma, idari yaptırım ya da hüküm	m.8/1-ğ	m.8/1-ğ	m.8/1-b-7 ve 8
Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde nedeniyle tedavi görmüş ya da görüyor olmak	m.8/1-ı	m.8/1-j	m.8/1-b-11
Kamu haklarından yoksun bırakılmış olmak	m.8/1-i	m.8/1-k	m.8/1-b-12
Sağlık hükümleri hariç, polis eğitim kurumlarından çıkarılmış olmak	m.8/1-j	m.8/1-m	m.8/1-b-13
Silah taşımaya veya silahlı görev yapmaya hukuki engel	m.8/1-e	m.8/1-o	m.8/1-b-5
Siyasi partiye veya yan kuruluşuna üyelik	m.8/1-h (beyan)	m.8/1-i	m.8/1-b-15
Terör örgütlerinin eylem, toplantı, yürüyüş ve mitinglerine karışmak, desteklemek, katılmak	—	—	m.8/1-b-14
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olması	m.8/1-k	m.8/1-n	m.8/1-b-16

Katalog suçlar yönetmeliklerde tek tek sayılır: devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar.

Bu tablodan çıkan dört sonuç, rakip yazılarda çoğu zaman atlanır:

1. HAGB polislikte koruma sağlamaz. CMK m.231/5’e göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade eder; oysa polis eğitim kurumlarının yönetmelikleri, bir yıl ve üzeri hapis ile katalog suçlarda “HAGB verilmiş olsa dahi” ibaresini açıkça kullanır ve bu kararı engel sayar.
2. Katalog suçta dava devam ederken bile engel doğar. Mahkûmiyetin kesinleşmesi beklenmez; katalog suçlardan devam eden bir soruşturma veya kovuşturma tek başına şartı karşılamamaya yeter.
3. Uzlaşma çıkış yolu değildir. Yönetmelikler katalog suçlar için “kovuşturması uzlaşma ile neticelenmemiş olmak” şartını arar. Yani kovuşturma evresinde uzlaşmayla kapanan bir katalog suç dosyası da engel sayılır. Uzlaşmayı “kaydı temizleyen” bir yol olarak anlatan yazılar polis adayları açısından yanıltıcıdır.
4. Kumar ve uyuşturucuda idari yaptırım da engeldir. Bu grupta yalnız mahkûmiyet değil, “idarî yaptırım uygulanmış olması” da sayılır. Bu, genel memurluk şartlarından belirgin biçimde ağır bir kuraldır.

Yönetmelikte sayılmayan bir kayıt, örneğin katalog dışı bir suçtan verilmiş kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, otomatik bir engel değildir; ancak 7315 m.4/1-(ç) gereği arşiv araştırmasında görünür ve değerlendirmeye girer. Bu ayrım için takipsizlik kararının güvenlik soruşturmasına etkisi yazısına bakabilirsiniz.

Başvuru aşamasındaki beyanlar da bir elenme sebebidir. POMEM ve PMYO yönetmeliklerinin 9. maddesi başvuru formunda “adli sicil ve arşiv kaydı olmadığı bilgisini” ister; m.9/4 ise gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenlerin başvurularının geçersiz sayılacağını söyler. PAEM yönetmeliği m.8/2 de şartlardan birini taşımadığı sonradan anlaşılanların, sınav sonuçlarına bakılmaksızın adaylıklarının veya öğrenciliklerinin sona erdirileceğini düzenler.

POMEM Güvenlik Soruşturmasında Elenenler Neden Elenir?

POMEM güvenlik soruşturmasında elenenler, soruşturma ve arşiv araştırması sonucu olumsuz bulunan ya da 8. maddedeki nitelikleri taşımadığı anlaşılan adaylardır. POMEM Giriş Yönetmeliği m.22/2’ye göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz olan adayların dosyaları, POMEM Müdürlüğü tarafından Başkanın onayı ile işlemden kaldırılmak üzere Polis Akademisi Başkanlığına gönderilir. Aynı yönetmeliğin m.21/3’ü, 8. maddedeki nitelikleri taşımadıkları anlaşılan adayların ilişiklerinin POMEM Müdürünün teklifi ve Başkanın onayıyla kesileceğini ekler.

Elenmenin sonuçları iki yerde karar organına bağlanır: yönetmelik m.18/1 gereği güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları POMEM Yönetim Kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır, dosyanın işlemden kaldırılması ise Başkan onayıyla yapılır. Bu nedenle olumsuz sonuç, adaya “güvenlik soruşturmanız olumsuz” diye ayrı bir belge olarak değil, çoğu zaman ilişik kesme veya dosyanın işlemden kaldırılması işlemiyle yansır. Dava açılacak olan da bu işlemdir.

Dava Dosyası Polis Olmaya Engel mi?

Dava dosyasının polis olmaya engel olup olmadığı, suçun türüne ve dosyanın hangi aşamada olduğuna bağlıdır. Katalog suçlardan devam eden bir soruşturma veya kovuşturma yönetmelik gereği engeldir; kumar, uyuşturucu ve genel ahlaka karşı fiillerde idari soruşturma bile yeterlidir. Bunların dışındaki suçlardan devam eden bir dosya yönetmeliğin engel listesinde yer almaz, ancak arşiv araştırmasında olgu olarak görünür ve değerlendirmeye girer. Katalog suçlarda dosyanın kovuşturma evresinde uzlaşmayla kapanması ise engeli ortadan kaldırmaz; yönetmelik bu hâli de ayrıca sayar. Uzlaşma ve ön ödemenin genel etkisi için uzlaşma ve ön ödeme kararlarının güvenlik soruşturmasına etkisi yazısına bakılabilir.

Paem, Pmyo ve Pomem Süreçlerinde Güvenlik Soruşturması Detayları

PAEM, PMYO ve POMEM, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı ve her biri kendi giriş yönetmeliğiyle öğrenci alan eğitim kurumlarıdır; örneğin POMEM yönetmeliği 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun ek 24. maddesine, PAEM yönetmeliği ise 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanununun ek 1. maddesi ile 3201 sayılı Kanunun 55. maddesine dayanır. Üçünde de güvenlik soruşturması başvuru sırasında değil, geçici kayıttan sonra yaptırılır ve kesin kaydın şartıdır.

Sıralama üç kurumda aynı mantıkla işler:

1. Elektronik ön başvuru ve beyanlar (adli sicil ve arşiv kaydı olmadığı bilgisi dahil),
2. Ön sağlık kontrolü, fiziki yeterlilik ve mülakat sınavları,
3. Kesin başarı listesine göre geçici kayıt,
4. En çok bir ay süren intibak eğitimi; bu dönemde sağlık kurulu raporu alınır ve güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması yaptırılır,
5. Sonuçlar olumluysa kesin kayıt; olumsuzsa dosyanın işlemden kaldırılması.

19/10/2024 tarihli değişiklikle POMEM ve PMYO yönetmeliklerine, 2024 tarihli PAEM yönetmeliğine de aynı kural girdi: sağlık kurulu raporu işlemleri ile güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemleri geçici kayıt tarihinden itibaren altmış gün içinde tamamlanmayan adayların planlamaları bir sonraki eğitim-öğretim yılına yapılır (POMEM m.18/4, PMYO m.18/4, PAEM m.22/2). Bu hüküm adayı elemez; eğitimi bir yıl erteler.

Pomem Güvenlik Soruşturması Ne Zaman Başlar?

POMEM güvenlik soruşturması, intibak eğitiminin başlangıcından itibaren yaptırılır (POMEM Giriş Yönetmeliği m.18/1). Geçici kaydı yapılan adaylar en çok bir ay süreyle intibak eğitimine alınır; sağlık kurulu raporları da bu süre içinde aldırılır. Soruşturmanın tamamlanması için yönetmeliğin öngördüğü üst sınır, geçici kayıt tarihinden itibaren 60 gündür; bu süre aşılırsa aday bir sonraki eğitim-öğretim yılına planlanır.

Genel yönetmeliğin 60 iş günü süresi ile giriş yönetmeliğinin 60 günlük süresi farklı şeylerdir. İlki araştırmayı yapan birimin sonucu talep eden kuruma bildirme süresidir; ikincisi ise adayın o dönemde eğitime başlayıp başlayamayacağını belirleyen planlama kuralıdır.

PMYO Güvenlik Soruşturması

PMYO güvenlik soruşturması, lise ve dengi okul mezunu adaylar için Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliğinin m.8/1-(n), m.18 ve m.22 hükümlerine göre yürür. Soruşturma intibak eğitiminin başlangıcından itibaren yaptırılır, sonuçlar Yüksekokul Yönetim Kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olan ve sağlık ile belge şartlarını tamamlayan adayların kesin kaydı yapılır; olumsuz olanların dosyası Başkanın onayı ile işlemden kaldırılmak üzere Başkanlığa gönderilir (m.22/2). Yaş, puan ve sağlık şartları ayrı konulardır ve polislik başvuru şartları yazısında ayrıntılı olarak işlenmiştir.

PMYO adaylarının önemli bir kısmı 18 yaş civarında olduğu için çocukluk dönemindeki kayıtlar da gündeme gelir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.10/3, on sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarının ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebileceğini düzenler. Konunun Anayasa Mahkemesi kararıyla birlikte ayrıntısı 18 yaş altı suçlar güvenlik soruşturmasında çıkar mı yazısındadır.

PAEM Güvenlik Soruşturması

PAEM’e (Polis Amirleri Eğitimi Merkezi) giriş, 22/5/2024 tarihli ve 32553 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği ile düzenlenir. Yönetmelik iki aday grubunu ayırır:

• Sivil kaynaklı adaylar: En az dört yıllık fakülte mezunu, sınav yılının 1 Ocak tarihi itibarıyla 28 yaşından gün almamış adaylar. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu olması bu grup için m.8/1-(b)-16’da ayrı bir şarttır. Soruşturma intibak eğitiminin başlangıcından itibaren yaptırılır (m.22/1) ve Başkanlıkça tamamlattırılır; olumsuz olanların dosyası Başkanın onayı ile işlemden kaldırılır (m.23/1).
• Emniyet mensubu adaylar: Meslekte fiilen iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurlarıdır. Bu grubun şartları arasında güvenlik soruşturması sayılmaz; aranan şartlar performans puanı, devam eden durdurma cezası bulunmaması ve meslekten veya memuriyetten çıkarmayı gerektiren suçlardan kovuşturma veya soruşturma olmamasıdır (m.8/1-a).

PAEM’in sivil kaynaklı adaylarında POMEM ve PMYO’da bulunmayan bir bent daha vardır: terör örgütleri ile bu örgütlerin eylemlerine, toplantılarına, yürüyüş ve mitinglerine karışmamış, desteklememiş, katılmamış olmak (m.8/1-b-14).

PAEM, PMYO ve POMEM Farkı Nedir?

PAEM, PMYO ve POMEM arasındaki fark, kabul edilen adayın eğitim düzeyinde ve mezuniyetten sonraki unvanda ortaya çıkar; güvenlik soruşturmasının işleyişi ise üçünde büyük ölçüde aynıdır.

	POMEM	PMYO	PAEM
Kim başvurur	Önlisans ve lisans mezunları	Lise ve dengi okul mezunları	Dört yıllık fakülte mezunu siviller + iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları
Yaş üst sınırı (1 Ocak itibarıyla)	30 yaşından gün almamış	26 yaşından gün almamış	28 yaşından gün almamış (sivil)
Güvenlik soruşturması ne zaman	İntibak eğitimi başlangıcından itibaren	İntibak eğitimi başlangıcından itibaren	Sivil kaynaklılarda intibak eğitimi başlangıcından itibaren
Sonucu kim değerlendirir	POMEM Yönetim Kurulu	Yüksekokul Yönetim Kurulu	Başkanlıkça tamamlattırılır, Başkan onayı
Olumsuzsa	Dosya işlemden kaldırılır (m.22/2)	Dosya işlemden kaldırılır (m.22/2)	Dosya işlemden kaldırılır (m.23/1)
60 gün kuralı	m.18/4	m.18/4	m.22/2

Polislik Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?

Polislik güvenlik soruşturmasında adayın kendisine ait kayıtlara bakılır: adli sicil, aranma ve tahdit kayıtları, mahkeme kararları, HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları, devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalar, kamu görevinden çıkarılma, kolluk ve istihbarattaki olgusal veriler, yabancılarla ilişik ve örgüt bağlantısı. Kanunun iki maddesi (m.4 ve m.5) bu listeyi kapalı biçimde kurar.

Araştırmayı yapan birimlerin nereden bilgi alabileceği de sınırlıdır. 7315 m.6/2’ye göre bu birimler, kendilerine iletilen taleple sınırlı olarak bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge alabilir. Bankalar bu sayımda yer almaz. Yönetmelik m.11/6 ise güvenlik soruşturması talebine eklenecek listeyi sayar: adı, soyadı, kimlik numarası, güncel adres, iletişim bilgileri, mezun olunan okul, son çalışılan işyeri ve unvan. Bu listede anne, baba veya kardeş bilgisi bulunmaz.

Yapılan her işlem gizlidir. Kanun m.9/2 her evrede gizliliğe uyulmasını, bilgi ve belgelerin yasal olarak bilmesi gerekenler dışında kimseye verilmemesini; m.9/3 elde edilen kişisel verilerin amacı dışında işlenemeyeceğini ve aktarılamayacağını düzenler. Genel yapı için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nedir, nelere bakılır yazısına bakabilirsiniz.

Güvenlik Soruşturmasında Eve Polis Gelir mi?

Kanun eve gelmeyi ne zorunlu kılar ne de yasaklar. 7315 m.5/1, güvenlik soruşturmasındaki bilgilerin mevcut kayıtlardan ve “kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle” tespit edileceğini söyler. Yerinde araştırmanın nasıl yapılacağı, adrese gidilip gidilmeyeceği ya da çevreye soru sorulup sorulmayacağı mevzuatta ayrıca tarif edilmez. Güncel adresin talep listesinde yer alması (Yön. m.11/6) bu yüzden önemlidir. Yerinde araştırmada elde edilen doğrulanamayan beyanlar ise Yönetmelik m.12/3 gereği komisyona iletilemez.

Polislik Güvenlik Soruşturması Aileyi Kapsar mı?

Polislik güvenlik soruşturması aileyi kapsamaz; Kanunun 4. ve 5. maddelerindeki bütün kalemler “kişinin” kendisine ilişkindir. Buna ek olarak 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.10/2 açık bir yasak koyar: “Kanunda açıkça belirtilmediği takdirde, kişi hakkında alınacak bir karar veya yapılacak bir işlemle ilgili olarak, bir yakınının adlî sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve bu bilgiler, kişiyi herhangi bir haktan yoksun bırakmak için dayanak olarak kullanılamaz.” 7315 sayılı Kanunda ve polis eğitim kurumlarının giriş yönetmeliklerinde bir yakının kaydını elemeye dayanak yapan bir hüküm yoktur.

Bu kural derece ayrımı yapmaz: anne, baba, kardeş, eş veya daha uzak akraba fark etmez. “Polis olmak için aile siciline bakılıyor mu” ya da “polislikte aile sicili önemli mi” sorularının kanundaki cevabı bu nedenle aynıdır: aile sicili istenemez ve adayın aleyhine kullanılamaz. Bu yazının eski sürümünde yer alan “adayın ailesi ve yakın çevresinin güvenlik açısından incelendiği” cümlesi bu nedenle kanunun tersini söylüyordu ve düzeltildi.

Tek istisna, ilişkinin adayın kendi olgusu hâline gelmesidir. 7315 m.5/1-(c) adayın terör örgütleri veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığını araştırır. Bir yakının örgüt üyeliği kendi başına adayın aleyhine kullanılamaz; ancak adayın kendisinin o yapıyla somut bir irtibatı kayıtlara geçmişse bu, adayın kendi olgusal verisi olarak değerlendirilir. Ayrım, akrabalık bağında değil adayın kendi eyleminde kurulur.

Babasının Sabıkası Olan Polis Olabilir mi?

Babasının sabıkası olan kişi, bu nedenle polislikten elenemez. 5352 m.10/2 gereği babanın adli sicil ve arşiv kaydı adayın işleminde istenemez ve haktan yoksun bırakmaya dayanak yapılamaz; polis eğitim kurumlarının yönetmeliklerinde de aile kaydını engel sayan bir bent bulunmaz. Aile kaydı gerekçesiyle kurulmuş bir ilişik kesme veya dosyayı işlemden kaldırma işlemi, idari yargıda bu hüküm karşısında savunulması güç bir işlemdir. Aynı cevap ailede sabıkalı başka bir yakın bulunması hâli için de geçerlidir.

Güvenlik Soruşturmasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Polislik güvenlik soruşturmasında dikkat edilmesi gereken noktaların çoğu, soruşturma başlamadan önce, başvuru aşamasında karşınıza çıkar. Süreci aday açısından güvenli kılan adımlar şunlardır:

• Beyanı doğru verin. Başvuru formu adli sicil ve arşiv kaydı olmadığı bilgisini içerir (POMEM ve PMYO m.9/1-b, PAEM m.9/1-b). Gerçeğe aykırı beyan tespit edilirse başvuru geçersiz sayılır (m.9/4). Kaydınız varsa onu gizlemek, kaydın kendisinden daha ağır bir sonuç doğurabilir.
• Kendi kaydınızı önceden görün. 5352 m.13/2 gerçek kişilere kendi adli sicil kayıtlarını güvenli kimlik doğrulamasıyla sorgulama imkânı verir. Ancak HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları bu belgede görünmez; bunlar arşiv araştırmasında ortaya çıkar.
• Devam eden dosyanızı takip edin. Katalog suçlarda ve kumar, uyuşturucu ile genel ahlaka karşı fiillerde devam eden soruşturma dahi engeldir. Dosyanın durumunu ve varsa uzlaşma imkânını başvurudan önce öğrenmek, sonraki adımları belirler.
• Siyasi parti üyeliğinizi kontrol edin. POMEM ve PMYO’da geçici kayıt tarihi itibarıyla, PAEM’de başvuru tarihinde parti veya yan kuruluş üyeliği bulunmamalıdır.
• Adres ve iletişim bilgilerinizi güncel tutun. Güvenlik soruşturması talebine güncel adres ve iletişim bilgileri eklenir (Yön. m.11/6); yerinde araştırma bu bilgiler üzerinden yürür.
• Sonucu bekleyin, ama 60 günü not edin. Geçici kayıttan itibaren 60 gün içinde işlemler tamamlanmazsa planlamanız bir sonraki yıla kayar. Bu hâl bir elenme değildir.

Aile üyelerinin veya yakın tanıdıkların adli geçmişi hakkında ayrıca bir hazırlık yapmanıza gerek yoktur; bu kayıtlar 5352 m.10/2 gereği istenemez.

Güvenlik Soruşturması Sonuçları ve Olası İtiraz Süreci

Polislik güvenlik soruşturmasının sonucu adaya genellikle ayrı bir rapor olarak değil, kesin kaydın yapılması ya da dosyanın işlemden kaldırılması şeklinde yansır. Olumsuz sonuca karşı yönetmeliklerde özel bir itiraz mercii düzenlenmemiştir; hukuki yol, sonuca dayanan idari işleme karşı idare mahkemesinde açılacak davadır.

Güvenlik Soruşturması Sonuçları Nelerdir?

• Olumlu sonuç: Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile sağlık kurulu raporu olumlu olan adayın kesin kaydı yapılır (POMEM m.22/1, PMYO m.22/1). Aday eğitim-öğretime devam eder.
• Olumsuz sonuç: Adayın dosyası Başkanın onayı ile işlemden kaldırılır (POMEM m.22/2, PMYO m.22/2, PAEM m.23/1); 8. maddedeki nitelikleri taşımadığı anlaşılan adayın ilişiği kesilir (POMEM m.21/3).
• Sonuçlanmayan soruşturma: Geçici kayıttan itibaren 60 gün içinde tamamlanmayan işlemlerde aday bir sonraki eğitim-öğretim yılına planlanır.

7315 m.7/3 değerlendirmenin “nesnel ve gerekçeli” olmasını ve yazılı olarak atamaya yetkili amire sunulmasını şart koşar; bu bilgiler mahkemeler tarafından istenildiğinde sunulur. Değerlendirmenin gerekçesiz yapılamaması, yargısal denetimin de temelidir.

Olumsuz Sonuçlara İtiraz

Olumsuz sonuca karşı başvurulacak yol, dosyanın işlemden kaldırılması veya ilişik kesme işlemine karşı açılan iptal davasıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

Süreci adım adım şöyle okuyabilirsiniz:

1. İşlemin tebliğini belgeleyin. Altmış günlük süre yazılı bildirimden işler; bildirimin tarihini ve içeriğini saklayın.
2. İsterseniz idareye başvurun. İYUK m.11 gereği dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması veya geri alınması üst makamdan, yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder.
3. Dava açın ve yürütmenin durdurulmasını isteyin. Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.27/2’ye göre telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık birlikte bulunuyorsa mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Eğitim takvimi işlediği için bu talep polis adayları açısından özellikle önemlidir.
4. Gerekçeyi mahkeme üzerinden görün. Kanun m.8/3 millî güvenlik, kamu düzeni gibi alanlardaki istihbari bilgilerin kişiye verilemeyeceğini söyler; ancak m.7/3 değerlendirmenin mahkemeler istediğinde sunulacağını düzenler. Adayın kendisine verilmeyen gerekçe, dava dosyasında mahkemenin denetimine girer.
5. Verilerin korunduğunu bilin. Kanun m.10/3 gereği işleme karşı dava açılmışsa veriler karar kesinleşmeden silinemez. Yönetmelik m.15/3 de dava açıldığının araştırmayı yapan birime kurum tarafından bildirileceğini düzenler.

Dilekçe hazırlığı, dava süresi ve somut dosyada hangi kaydın belirleyici olduğu tek tek değerlendirilmesi gereken konulardır; ayrıntı için güvenlik soruşturması iptal davası yazısını inceleyebilir, sürenin kaçırılmaması için bir avukattan destek alabilirsiniz.

Güvenlik soruşturması “bağımsız bir kurulun kesin kararı” değildir: 7315’e göre araştırmayı yapan birim yalnız yorum içermeyen olgusal veriyi iletir (m.7/2), komisyon gerekçeli değerlendirme yapar ve işlem idarenin işlemi olarak yargı denetimine açıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Polislik güvenlik soruşturması nedir?

Polislik güvenlik soruşturması, POMEM, PMYO veya PAEM’e geçici kaydı yapılan adayın kesin kaydından önce, 7315 sayılı Kanun m.3/2 gereği arşiv araştırmasıyla birlikte yapılan incelemedir. Adli sicil, aranma ve tahdit kayıtları, mahkeme kararları, HAGB kayıtları, soruşturma ve kovuşturma olguları ile kolluk ve istihbarattaki olgusal verilere bakılır. Sonucun olumlu olması giriş yönetmeliklerinde kesin kaydın şartıdır.

Güvenlik soruşturması hangi aşamaları içerir?

Güvenlik soruşturması üç aşamada işler: talebin araştırmayı yapacak birime iletilmesi, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının yapılması, ardından olgusal verilerin değerlendirilmesi. Polis adaylarında talep intibak eğitimi başlangıcından itibaren yapılır; araştırmayı Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirlikleri yürütür, sonuçları POMEM veya Yüksekokul Yönetim Kurulu değerlendirir. “Ahlaki durum” başlıklı bir inceleme aşaması güncel mevzuatta yoktur; bu ölçüt 2022’de yürürlükten kaldırılan eski yönetmeliğe aitti.

Güvenlik soruşturması ne kadar sürer?

Genel yönetmeliğe göre güvenlik soruşturması sonucu, talebin ilgili kuruma ulaşmasından itibaren en geç 60 iş günü, arşiv araştırması sonucu en geç 30 iş günü içinde bildirilir (Yön. m.11/7). Polis eğitim kurumlarında ayrıca bir üst sınır vardır: işlemler geçici kayıt tarihinden itibaren 60 gün içinde tamamlanmazsa aday bir sonraki eğitim-öğretim yılına planlanır.

Güvenlik soruşturmasında elenme nedenleri nelerdir?

Başlıca elenme nedenleri, HAGB verilmiş olsa dahi kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası, katalog suçlardan mahkûmiyet, devam eden soruşturma ve kovuşturma ya da kovuşturmanın uzlaşmayla sonuçlanması, kumar, uyuşturucu ve genel ahlaka aykırı fiiller nedeniyle idari yaptırım dahil kayıtlar, alkol veya uyuşturucu nedeniyle tedavi görmüş olmak, kamu haklarından yoksunluk, polis eğitim kurumlarından çıkarılmış olmak ve örgütlerle irtibat olgusudur. Adayın ailesinin kaydı ise 5352 m.10/2 gereği elenme sebebi yapılamaz.

Güvenlik soruşturması sonucunu nasıl öğrenebilirim?

Güvenlik soruşturmasının sonucu adaya ayrı bir rapor olarak verilmez; sonuç kesin kaydın yapılması ya da dosyanın işlemden kaldırılması işlemiyle öğrenilir. Olumsuz sonuç hâlinde yapılan işlem yazılı olarak bildirilir ve dava açma süresi bu bildirimden başlar. İstihbari faaliyetle elde edilen bilgiler kişiye verilemez (7315 m.8/3); ancak değerlendirme, dava açılırsa mahkemeye sunulur (m.7/3).

HAGB kararı polisliğe engel mi?

Evet, belirli durumlarda engeldir. POMEM, PMYO ve PAEM yönetmelikleri, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasında ve katalog suçlarda “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi” ibaresini kullanır. Bu nedenle genel memurluktaki HAGB değerlendirmesi polis adaylarına aynen uygulanamaz.

Polislik güvenlik soruşturması ne zaman başlar?

POMEM ve PMYO’da güvenlik soruşturması intibak eğitiminin başlangıcından itibaren yaptırılır; PAEM’de de sivil kaynaklı adaylar için aynı kural geçerlidir. Başvuru aşamasında yalnız aday beyanı alınır; araştırma geçici kayıttan sonra başlar.

Uzlaşma polislik başvurusunu etkiler mi?

Katalog suçlarda etkiler. POMEM, PMYO ve PAEM yönetmelikleri devletin güvenliğine karşı suçlar, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi sayılan suçlar için “kovuşturması uzlaşma ile neticelenmemiş olmak” şartını arar. Bu suçlarda kovuşturma evresinde uzlaşmayla kapanan dosya da engel sayılır. Katalog dışındaki suçlarda uzlaşma yönetmeliğin engel listesinde yer almaz; ancak dosyanın olgusu arşiv araştırmasında görünür.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar polisliğe engel mi?

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, giriş yönetmeliklerinde sayılan engel hâllerden biri değildir. Ancak 7315 m.4/1-(ç) sonuçlanmış soruşturmaların olgularını da arşiv araştırmasının kapsamına alır; bu nedenle karar kayıtta görünür ve değerlendirme komisyonunun önüne gelir. Bu durumda sonucu otomatik bir kural değil, olgunun niteliği ve 7315 m.7/3 gereği gerekçeli yapılması gereken değerlendirme belirler; gerekçe yargı denetimine açıktır.

Güvenlik soruşturması sonucu e-Devlet üzerinden sorgulanabilir mi?

7315 sayılı Kanunda ve uygulama yönetmeliğinde adayın güvenlik soruşturması sonucunu e-Devlet üzerinden sorgulamasına ilişkin bir hüküm bulunmaz. e-Devlet’ten görülebilen, kişinin kendi adli sicil kaydıdır; güvenlik soruşturmasının sonucu ise kurumun yaptığı işlemle öğrenilir.