Bekçilik Güvenlik Soruşturması

Bekçilik güvenlik soruşturması, çarşı ve mahalle bekçiliği sınavını asıl olarak kazanan adaylar hakkında, atamadan önce arşiv araştırmasıyla birlikte yapılan resmî araştırmadır. Bekçiler emniyet ve jandarma teşkilatları bünyesinde silahlı kolluk olarak istihdam edildiği için bu araştırma, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.3/2 gereği zorunludur.

Konuyu karıştıran iki gelişme var. Bekçiliğin şartları 30 Kasım 2024’ten beri doğrudan kanunda yazılıdır. Bekçiliğe giriş yönetmeliğinin şartlar maddesi ise 9 Nisan 2026’da yeniden yazıldı ve listede güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasının olumlu olmasını arayan bent metinden çıktı. Soruşturma kalkmadı; yalnızca dayanağı kanun ve atama hükümleri oldu.

Bir Bakışta: Bekçilik Güvenlik Soruşturması

Bekçi adayının geçeceği güvenlik soruşturması dört temel kurala dayanır:

• Dayanak: 7315 sayılı Kanun m.3/2 (emniyet ve jandarma teşkilatı personeli) ve Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği m.18 ile m.30.
• Ne zaman: Sınavı asıl olarak kazandıktan sonra, sağlık kurulu raporuyla aynı aşamada başlatılır.
• Süre: Talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren güvenlik soruşturması en geç 60 iş günü, arşiv araştırması en geç 30 iş günüdür.
• Olumsuz sonuç: Adayın dosyası işlemden kaldırılır, yerine yedek aday çağrılır. Bu işleme karşı 60 gün içinde iptal davası açılabilir.
• Bakılmayanlar: Kanunda banka hesabı, borç, sosyal medya, aile üyelerinin sicili ya da “ahlaki durum” diye bir araştırma kalemi yoktur.

Bekçilik Güvenlik Soruşturması Nedir?

Bekçilik güvenlik soruşturması, çarşı ve mahalle bekçisi olarak atanacak kişi hakkında 7315 sayılı Kanun m.5’te sayılan olgusal verilerin toplanması ve bir değerlendirme komisyonunca incelenmesidir. Arşiv araştırmasından farkı kapsamıdır: arşiv araştırması kayıtlara, güvenlik soruşturması ise görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat verilerine bakar.

Amaçları arasında;

• Adayın görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kayıtlı olgularının tespit edilmesi,
• Kanunda sayılan atama engellerinin (kesinleşmiş mahkûmiyet, HAGB, kamu haklarından yoksunluk) atamadan önce görülmesi,
• Terör ve suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat veya iltisak bulunup bulunmadığının araştırılması yer alır.

Bekçilik güvenlik soruşturması, silahlı ve kolluk yetkisi kullanan bir görev için yapılır; bekçi kişiyi durdurabilir, kimlik sorabilir ve 2559 sayılı Kanun m.16’daki zor ve silah kullanma yetkisine sahiptir (7245 m.7 ve m.9). Soruşturmada adli sicil kaydı ve kolluk kayıtları incelenir; buna karşılık aile geçmişi, önceki iş tecrübesi ya da “moral ve etik duruş” kanunda araştırma kalemi değildir. Önceki iş yeri bilgisi yalnızca talep listesinde kişiyi tanımlamak için yer alır (Yönetmelik 5649 m.11/6).

Sonuç olarak bu soruşturma, toplumun güvenliğini koruyan bekçilik mesleği için yasal bir giriş aşamasıdır. Soruşturmanın olumlu tamamlanması atama için gereklidir; ancak tek başına yeterli değildir, adayın sağlık kurulu raporunu da alması ve kanundaki şartları taşıması gerekir.

Güvenlik Soruşturmasının Amacı ve Önemi

Bekçilik Güvenlik Soruşturması, kolluk yetkisi verilecek kişinin bu yetkiyi kullanmaya hukuken engel bir durumunun olup olmadığını atamadan önce ortaya koymak amacıyla yapılır. Değerlendirme kişinin kendi kayıtlarına dayanır; komisyona yalnızca yorum içermeyen olgusal veri iletilir (7315 m.7/2).

Güvenlik soruşturmasının temel amacı şunlardır:

• Halk Güvenliği Sağlamak: Bekçi devriye görevi yürütür, şüphelileri yakalayabilir ve silah taşır. Bu yetkiyi kullanacak kişinin terör örgütüyle irtibatı ya da katalog suçlardan kaydı olmaması gerekir.
• Kurumun Güvenirliğini Koruma: Kanunun saydığı suçlardan mahkûm olmuş ya da hakkında HAGB verilmiş birinin emniyet veya jandarma teşkilatına girmesi 7245 m.3/1-(d) ile engellenmiştir; soruşturma bu kayıtların atamadan önce görülmesini sağlar.
• Olası Riskleri Minimize Etme: Değerlendirme Komisyonu toplanan olgusal verileri nesnel ve gerekçeli olarak değerlendirir ve yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar (7315 m.7/3). Kişinin çevresi hakkındaki söylentiler bu değerlendirmeye giremez.

Bekçilik Güvenlik Soruşturması sürecinin önemi, bir yandan kamu güvenliğini, diğer yandan adayın haklarını korumasından gelir. Komisyonun değerlendirmesi gerekçeli olmak zorundadır ve mahkeme istediğinde ona sunulur; bu kural, olumsuz kararın yargı denetimine açık olmasının temelidir.

Unutulmamalıdır ki bu tür soruşturmalar yalnızca bekçilik için değil, emniyet, jandarma, sahil güvenlik, ceza infaz kurumları ve öğretmenlik gibi 7315 m.3/2’de sayılan tüm görevler için aynı kanuna göre yapılır.

Güvenlik Soruşturması Nasıl Yapılır, Bekçi Adayında Kim Yapar?

Bekçilik güvenlik soruşturmasının dayanağı üç katmanlıdır: 7315 sayılı Kanun soruşturmanın yapılmasını zorunlu kılar, 5649 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konan Yönetmelik araştırmayı kimin yapacağını belirler, bekçiliğe giriş yönetmeliği ise süreci sınav ve atama takvimine bağlar.

7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu (RG 18/6/2020-31159) bekçilerin emniyet ve jandarma teşkilatları bünyesinde istihdam edileceğini söyler (m.2/1). 7315 m.3/2 ise jandarma ve emniyet teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli hakkında güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasının birlikte yapılacağını düzenler. İki hüküm yan yana okunduğunda bekçi adayı bu kapsama girer.

Konu	Emniyet bünyesindeki bekçi	Jandarma bünyesindeki bekçi
Sınavı yapan	Polis Akademisi Başkanlığı	Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı
Soruşturmayı başlatan	İl Emniyet Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürlükleri (Yön. m.18/1)	Asıl adaylar için JSGA süreci (Yön. m.30/1)
Sonucun gönderildiği yer	EGM Personel Başkanlığı (Yön. m.18/3)	Temin Merkezi (Yön. m.30/3)
Olumsuzda dosyayı kaldıran	Genel Müdür onayı (Yön. m.19/1)	JSGA Başkanı onayı (Yön. m.31/1)
Araştırmayı yapan birim	EGM ve/veya mahalli mülki idare amirliği (5649 m.11/3-b)	EGM ve/veya mahalli mülki idare amirliği (5649 m.11/3-c)

İllerden gelen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talepleri valilikler tarafından yerine getirilir (5649 m.11/3 son cümle). Jandarma bekçisi için de araştırmayı jandarma değil, EGM veya mülki idare amirliği yapar; 7315 m.6/1 yetkili birimleri MİT, EGM ve mahalli mülki idare amirlikleri olarak sınırlı biçimde sayar.

Bekçi Olmak İçin Şartlar Nelerdir?

Bekçi olmak için şartlar 7245 sayılı Kanunun 3. maddesinde dokuz bent hâlinde sayılır. Bu şartların bir kısmı başvuruda beyanla, bir kısmı ise güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıyla doğrulanır.

Bent	Şart	Nasıl doğrulanır
m.3/1-(a)	Türk vatandaşı olmak	Kimlik kaydı
m.3/1-(b)	Son başvuru tarihi itibarıyla en az lise veya dengi okul mezunu olmak	Mezuniyet bilgisi
m.3/1-(c)	Erkek adaylar için askerlik ödevini bitirmiş olmak	Askerlik kaydı
m.3/1-(ç)	Sınav yılının 1 Ocak tarihi itibarıyla 18 yaşını tamamlamış, 31 yaşından gün almamış olmak	Nüfus kaydı (18 yaştan sonraki düzeltmede eski yaş)
m.3/1-(d)	Kanunda sayılan suçlardan mahkûm olmamak, katalog suçlarda HAGB kararı verilmemiş olmak	Arşiv araştırması
m.3/1-(e)	Kamu haklarından yoksun bırakılmamış olmak	Adli sicil
m.3/1-(f)	Silah taşımaya veya silahlı görev yapmaya engeli bulunmamak	Kayıt ve sağlık raporu
m.3/1-(g)-(ğ)	Sağlık şartlarını taşımak; askeri okul ve kolluktan kusuru nedeniyle çıkarılmamış olmak	Sağlık kurulu raporu, kurum kaydı
m.3/1-(h)-(ı)	Siyasi parti üyesi olmamak; yerleşim yeri son bir yıldır başvurulan ilde bulunmak	Beyan ve adres kaydı

Güvenlik soruşturması bu listede ayrı bir bent olarak yer almaz; ama 7315 m.3/2 ve bekçiliğe giriş yönetmeliğinin atama maddeleri gereği her asıl aday için yapılır. Bu nedenle “şartları taşıyorum, soruşturma gerekmez” sonucuna varılamaz.

Bekçilik Şartları Değişti mi? 2024 Kanun ve 2026 Yönetmelik Değişikliği

Evet, bekçilik şartları iki aşamada değişti. Anayasa Mahkemesi 22/3/2023 tarihli, E.2020/59, K.2023/53 sayılı kararıyla 7245 sayılı Kanunun 2, 3, 6, 7 ve 12. maddelerindeki bazı hükümleri iptal etti; iptal 1/3/2024’te yürürlüğe girdi. Ardından 7533 sayılı Kanunun 42. maddesi 3. maddeyi baştan yazdı ve şartları doğrudan kanun metnine koydu (yürürlük 30/11/2024).

İkinci aşama yönetmelik tarafındadır. Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin (RG 17/3/2023-32135) şartları sayan 5. maddesi, 9/4/2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle kanundaki listenin birebir aynısı hâline getirildi.

Şart	2023 yönetmelik metni	Bugün (7245 m.3 ve 2026 metni)
Katalog suçlarda HAGB	Listede yoktu, yalnız mahkûmiyet aranıyordu	HAGB verilmiş olması da engel
Uyuşturucu kullanma, hayasızca hareketler, müstehcenlik, fuhuş	Katalogda yoktu	Katalogda
Millî savunmaya, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk	Katalogda yoktu	Katalogda
Terör örgütü eylem ve mitinglerine katılmamış olmak	Ayrı bent (ı)	Bent olarak çıktı
Alkol veya uyuşturucu nedeniyle tedavi görmemiş olmak	Ayrı bent (ğ)	Bent olarak çıktı
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olmak	Ayrı bent (j)	Bent olarak çıktı; soruşturma m.18-19 ile sürüyor
İkamet şartı	Başvuruların başlangıç tarihinde son bir yıldır ilde yerleşik olmak	Son başvuru tarihi itibarıyla yerleşim yeri son bir yıldır ilde

Listeden çıkan iki bent, terör örgütü irtibatı ve madde bağımlılığı tedavisi, konuyu tamamen dışarıda bırakmaz. Örgüt irtibatı 7315 m.5/1-(c) gereği güvenlik soruşturmasının asıl konusudur; tedavi geçmişi ise sağlık şartları ve sağlık kurulu raporu üzerinden değerlendirilir.

Hangi Suçlar Bekçi Olmaya Engel? HAGB ve Af Etkisi

Bekçi olmaya engel suçlar 7245 m.3/1-(d)‘de iki grupta sayılır ve her ikisi de TCK m.53’teki süreler geçmiş olsa bile uygulanır. Bu engeller güvenlik soruşturmasındaki takdirden bağımsızdır; kayıt varsa aday kanunen bekçi olamaz.

1. Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet. Suçun türüne bakılmaz, süre ölçüttür.
2. Katalog suçlar: Affa uğramış olsa bile TCK İkinci Kitap Birinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümdeki suçlar, Devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya ve Devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk, yabancı devletlerle olan ilişkilere karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye veya edimin ifasına fesat karıştırma, aklama, kaçakçılık, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal, ticaret, satın alma, bulundurma ve kullanma, hayasızca hareketler, müstehcenlik ve fuhuş.

Katalog suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı da engeldir. Katalog dışı bir suçta HAGB ise kanuni engel değildir, çünkü HAGB mahkûmiyet sayılmaz. Ama bu, kaydın görünmeyeceği anlamına gelmez: 7315 m.4/1-(ç) arşiv araştırmasının CMK m.231/13 kapsamındaki kararları ve sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olguları da kapsadığını açıkça söyler. Ayrıntılar HAGB kararının güvenlik soruşturmasına etkisi yazısında anlatıldı.

Kayıt türü	Kanuni engel mi	Komisyon görür mü
Kasıtlı suçtan 1 yıl ve üstü hapis	Evet (m.3/1-d-1)	Evet
Katalog suçtan mahkûmiyet (affa uğrasa bile)	Evet (m.3/1-d-2)	Evet
Katalog suçta HAGB	Evet (m.3/1-d-2)	Evet
Katalog dışı suçta HAGB	Hayır	Evet (7315 m.4/1-ç)
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı	Hayır	Sonuçlanmış soruşturma olgusu olarak görülebilir
Kabahat (idari para cezası)	Hayır	Adli sicile girmez

Kovuşturmaya yer olmadığı kararının etkisi takipsizlik kararının güvenlik soruşturmasına etkisi yazısında ayrıca ele alındı.

Bekçilik Güvenlik Soruşturmasında İşlem Adımları

Bekçilik Güvenlik Soruşturması süreci, sınav sonuçlarının ilanından sonra başlar ve atama onayıyla biter. Adımlar 7315 sayılı Kanun, 5649 sayılı Yönetmelik ve bekçiliğe giriş yönetmeliğinin 18. ve 30. maddeleriyle belirlenmiştir. İşlem adımları şu şekilde sıralanabilir:

1. Başvuru İncelemesi

• Aday, sınav başvuru formunda adli sicil ve arşiv kaydı olmadığı bilgisini ve kanundaki nitelikleri taşıdığı beyanını verir (Bekçi Yön. m.7/1).
• Başvuruda gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenlerin başvurusu geçersiz sayılır (m.7/3). Bu nedenle kapanmamış bir ceza dosyası varsa beyan dikkatle hazırlanmalıdır.

2. Kimlik ve Adli Sicil Kontrolü

• Arşiv araştırması 7315 m.4 gereği beş kalemden oluşur: adli sicil kaydı, kolluk tarafından hâlen aranıp aranmadığı, tahdit, kesinleşmiş mahkeme kararları ile HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları, kamu görevinden çıkarılma.
• Adli sicil kaydı temiz olsa bile 7315 m.4/1-(ç) sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olguları da kapsadığı için eski dosyalar araştırmada görülebilir.

3. İkamet ve Çevre Araştırması

• 7315 m.5, görevine yansıyacak hususların denetime elverişli yöntemlerle yerinden araştırılmasına izin verir. Bu, sınırsız bir komşu ve çevre sorgusu değildir.
• Somut olarak gözlemlenemeyen, doğruluğu denetlenemeyen ya da iftira, kin ve düşmanlık saikiyle verildiği açık olan beyanlar komisyona iletilmez ve dikkate alınmaz (5649 m.12/3). “Kişinin içinde bulunduğu ortam” ölçütü ise 2022’de yürürlükten kalkan eski yönetmeliğe aittir; ayrıntısı güvenlik soruşturmasında kişinin içinde bulunduğu ortam yazısındadır.

4. Mali Durum ve Borç Kontrolü Yapılır mı

• Hayır, bekçilik güvenlik soruşturmasında mali durum ve borç kontrolü diye bir araştırma kalemi yoktur. 7315 ve 5649 sayılı Yönetmelikte banka, borç, icra ve mali durum ifadeleri hiç geçmez; yetkili birimlerin bilgi alma yetkisi kamu kurumlarının arşivleri ve bilgi işlem merkezleriyle sınırlıdır (7315 m.6/2).
• Banka ve müşteri sırrı yalnız kanunen açıkça yetkili kılınan mercilere verilebilir (5411 m.73/3). Borç ancak bir suça konu olmuşsa (karşılıksız çek, dolandırıcılık gibi) o ceza dosyası üzerinden görünür.

5. İstihbarat Kaynaklarının Değerlendirilmesi

• Güvenlik soruşturması 7315 m.5 gereği üç kalemi kapsar: görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişik, terör ve suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak.
• Toplanan veriler Değerlendirme Komisyonunca incelenir. Komisyon üye tam sayısıyla toplanır, oy çokluğuyla karar alır (5649 m.12/5) ve gerekli görürse bilginin kaynağını açıklamadan adaydan açıklama isteyebilir (m.12/3). Atama kararı ise komisyonun değil, atamaya yetkili amirindir.

Tüm bu işlem adımları gizlilik kuralına bağlıdır: veriler yasal olarak bilmesi gerekenler dışında kimseye verilmez ve amacı dışında kullanılamaz (7315 m.9). Gizlilik, kararın gerekçesiz olabileceği anlamına gelmez; Bekçilik Güvenlik Soruşturması sonunda komisyonun yazdığı değerlendirme nesnel ve gerekçeli olmak zorundadır.

Kamuda Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer, Bekçilikte Süre Farklı mı?

Süre farklı değildir: bekçilik güvenlik soruşturması da kamudaki diğer güvenlik soruşturmaları gibi, talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren en geç 60 iş günü içinde sonuçlandırılıp talep eden kuruma bildirilir; arşiv araştırmasında bu süre en geç 30 iş günüdür (5649 m.11/7). Süre iş günüyle hesaplanır, takvim günüyle değil; 60 iş günü yaklaşık 12 haftaya karşılık gelir.

Aşama	Süre	Dayanak
Yazılı sınav sonucuna itiraz	İlanı izleyen 2 iş günü	Bekçi Yön. m.14/1
Arşiv araştırması	En geç 30 iş günü	5649 m.11/7-a
Güvenlik soruşturması	En geç 60 iş günü	5649 m.11/7-b
Komisyon değerlendirmesi ve atama onayı	Mevzuatta süre yok	7315 m.7, 7245 m.4/1
Adaylık süresi	En az 1, en çok 2 yıl	7245 m.4/2

Süre, adayın başvurusuyla değil, kurumun talebinin araştırma birimine ulaşmasıyla başlar. Kurum talebini, komisyon değerlendirmesini ve atama onayını sınırlayan bir süre yoktur; sürenin aşılması da sonucu kendiliğinden olumlu yapmaz. Bildirimde bulunmayan kurumların talepleri yerine getirilmez (5649 m.11/9). Gecikmenin diğer sebepleri güvenlik soruşturması neden uzar yazısında toplandı.

Güvenlik Soruşturmasında Hangi Bilgiler Toplanır?

Bekçilik Güvenlik Soruşturması sürecinde toplanan bilgiler kanunda sınırlı olarak sayılmıştır; kanunda olmayan bir kalem için araştırma yapılamaz. İşte bu süreçte toplanan ana bilgiler:

• Adli Sicil Kaydı ve Arşiv Kaydı: Adli sicil, aranma ve tahdit kayıtları, kesinleşmiş mahkeme kararları, HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları, devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturma olguları (7315 m.4).
• Mali Durum İncelemesi: Kanunda böyle bir kalem yoktur. Mali bilgi, ancak bir suç dosyasına girmişse o dosyanın olgusu olarak görünür.
• Yakın Çevre ve Aile Bağlantıları: Aile üyelerinin sicili araştırma kalemi değildir. Kanunda açıkça belirtilmedikçe bir kişi hakkında karar verilirken yakınlarının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve haktan yoksun bırakmaya dayanak yapılamaz (5352 m.10/2). 2020 tarihli kanun teklifinde soruşturmaya kişinin eşi ile birinci derece kan ve sıhri hısımlarının da dahil edileceğini söyleyen cümle 7315’e girmemiştir.
• Eğitim ve Meslek Geçmişi: Mezun olunan okul, son iş yeri ve unvan, talep listesinde kişiyi tanımlamak için yer alır (5649 m.11/6); eğitim belgeleri ise sınav başvurusunda kontrol edilir. Bunlar güvenlik soruşturmasında değerlendirilen bir nitelik değildir.

Sosyal medya da kanunda ayrı bir kalem olarak geçmez. Bir paylaşım, ancak hakkında soruşturma açılmışsa ya da kolluk ve istihbarat birimlerinde olgusal veri olarak kayıtlıysa görünür; konunun ayrıntısı güvenlik soruşturması sosyal medya yazısındadır. Kanunda “genel itibar” ya da “ahlaki durum” diye bir ölçüt de yoktur; bu ifade 2022’de yürürlükten kaldırılan eski yönetmeliğe aittir. Bekçilik Güvenlik Soruşturması bu nedenle geniş bir hayat taraması değil, kanunla çizilmiş kayıt ve olgu araştırmasıdır.

Soruşturma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bekçilik Güvenlik Soruşturması sürecinde adayın kontrol edebileceği şey, kendi beyanının doğruluğu ve kendi dosyalarının durumudur. Sonucu soruşturma sırasındaki davranış değil, kayıtlar belirler. İşte bu süreçte göz önünde bulundurulması gerekenler:

• Bilgilerin doğruluğundan emin olun: Başvuru formunda gerçeğe aykırı beyan, başvurunun geçersiz sayılması sonucunu doğurur (Bekçi Yön. m.7/3). Hatırlanmayan eski bir dosya varsa e-Devlet adli sicil kaydı ve UYAP kayıtları önceden kontrol edilmelidir.
• Adli sicil kaydı: Kanundaki katalog suçlardan mahkûmiyet veya HAGB varsa bu, komisyonun takdirine bırakılmamış bir kanuni engeldir. Sabıka kaydınızda böyle bir durum varsa sürece başlamadan önce hukuki durumunuzu değerlendirmek yararlı olur.
• Dürüst olun: Açık bir ceza dosyasını gizlemek, dosyanın kendisinden daha ağır sonuç doğurabilir; çünkü arşiv araştırması devam eden soruşturma ve kovuşturmaları zaten görür.
• Yakın çevrenizin geçmişi ve durumları: Aile bireylerinin kayıtları sizin hakkınızda karar verilirken dayanak yapılamaz (5352 m.10/2). Bu nedenle bir yakının sicili yüzünden başvurudan vazgeçmeniz için hukuki bir sebep yoktur.

Ayrıca, Bekçilik Güvenlik Soruşturması sırasında iletişim bilgilerinin güncel tutulması önemlidir; sınav sonuçları ve başarı listeleri Polis Akademisi veya JSGA Başkanlığının internet sayfasında duyurulur ve süresinde başvurmayan ya da istenen belgeleri ibraz etmeyen adayın yerine yedek aday çağrılır (Bekçi Yön. m.19/2).

Bu noktalar sonucun kendisini değiştirmez; ama adayın yanlış beyan, kaçırılan süre ya da eksik belge gibi kendi kontrolündeki sebeplerle elenmesini önler.

Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlanırsa Ne Yapılmalı?

Bekçilik güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanırsa adayın dosyası emniyette Genel Müdür, jandarmada JSGA Başkanı onayıyla işlemden kaldırılır ve yerine yedek aday çağrılır (Bekçi Yön. m.19/1 ve m.31/1). Bekçilik Güvenlik Soruşturması sonucuna karşı ayrı bir itiraz mercii yoktur; hukuki denetimin konusu, dosyayı işlemden kaldıran ve atamayı engelleyen idari işlemdir.

Olumsuz sonuçla karşılaşıldığında adayların izleyebileceği dört adım şunlardır:

• Kararı İnceleyin: İşlemin size yazılı olarak bildirildiği tarihi not edin; dava açma süresi yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). İstihbari faaliyete konu bilgiler kişiye verilmez (7315 m.8/3); bu yüzden gerekçe çoğu zaman dava sırasında, mahkemenin istediği komisyon değerlendirmesiyle görünür hâle gelir.
• İtiraz Hakkınızı Kullanın: 7315’te ve 5649 sayılı Yönetmelikte güvenlik soruşturması sonucuna itiraz usulü düzenlenmemiştir. İdari yargılama usulü ise üst makama başvurma imkânı tanır: dava açma süresi içinde yapılan başvuru süreyi durdurur ve 30 gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Esas yol, işlemin iptali için idare mahkemesinde 60 gün içinde açılacak davadır; gerekirse yürütmenin durdurulması da istenebilir (İYUK m.27).
• Hukuki Destek Alın: İptal davasında mahkeme, Değerlendirme Komisyonunun gerekçeli değerlendirmesini isteyebilir (7315 m.7/3). Dosyanın bu belge üzerinden incelenmesi ve sürenin kaçırılmaması için bir avukattan destek almak yararlı olabilir. Dava yolunun ayrıntıları güvenlik soruşturması iptal davası yazısında anlatıldı.
• Eksikleri Giderin: Olumsuz sonuç bir ceza dosyasından kaynaklanıyorsa, o dosyanın bugünkü durumu (beraat, düşme, KYOK, kesinleşmemiş karar) belgelenmelidir. Dava açılırsa kurum bunu araştırmayı yapan birime bildirir ve karar kesinleşmeden veriler silinmez (7315 m.10/3, 5649 m.15/3).

Son olarak, olumsuz bir sonuç sonraki sınavlara başvurmayı yasaklayan bir hüküm doğurmaz; ancak yeni başvuruda aynı kayıtlar yeniden araştırılacağı için, sebep ortadan kalkmadıkça sonucun değişmesi beklenmemelidir. Buna karşılık atandığı hâlde göreve başlamayan ya da hakkından feragat eden adayın geri dönme isteği kabul edilmez (Bekçi Yön. m.19/4).

Bekçi Adaylık Döneminde İlişik Kesilir mi?

Evet, atama kesinleştikten sonra da ilişik kesilebilir. Bekçinin adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz ve bu sürede en az üç ay temel ve hazırlayıcı eğitim verilir (7245 m.4/2). Eğitim devrelerinin her birinde başarısız olanlarla memuriyetle bağdaşmayacak hâl ve hareketi, göreve devamsızlığı tespit edilenlerin ve aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların ilişiği İçişleri Bakanının onayıyla kesilir (m.4/3).

Atandıktan sonra şartları taşımadığı sonradan anlaşılan ya da şartları sonradan kaybeden adayların dosyası da Bakan onayıyla işlemden kaldırılır (Bekçi Yön. m.19/1). Adaylık döneminde kesinleşen bir katalog suç mahkûmiyeti bu nedenle ilişik sebebidir. Emniyet veya jandarmada görevli iken kusuru nedeniyle ilişiği kesilen kişi ise sonraki bekçilik başvurularında 7245 m.3/1-(ğ) şartını karşılayamaz.

Bekçi Olmak İçin Nasıl Başvurulur?

Bekçi olmak için başvuru, emniyet kadroları için Polis Akademisi Başkanlığının, jandarma kadroları için Jandarma Genel Komutanlığının internet sitesindeki sistem üzerinden ve ilan edilen tarihlerde yapılır (Bekçi Yön. m.8/1 ve m.20/1). Alım yapılacak il, kadro sayısı ve tarihler sınav başvuru kılavuzlarıyla ilan edilir (m.6/1).

Bekçi Olmak İçin Kaç Puan Gerekir?

Giriş sınavı üç aşamalıdır: yazılı sınav, fiziki yeterlilik sınavı ve mülakat. Başarılı sayılmak için yüz tam puan üzerinden yazılıdan en az 50, fiziki yeterlilikten en az 60, mülakattan en az 70 puan gerekir; başarı sıralaması yazılının %25’i, fiziki yeterliliğin %25’i ve mülakatın %50’si toplanarak bulunur (7245 m.3/3). Yazılı sınavın soruları ÖSYM’ye veya Millî Eğitim Bakanlığına hazırlatılabilir (m.3/2).

Sınavları kazanan, görevini yapmaya engel hastalığı bulunmadığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilen adaylar İçişleri Bakanının onayıyla aday memur olarak atanır (7245 m.4/1). Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, sağlık kurulu sevkiyle aynı aşamada başlatılır.

Gece Bekçiliği Nedir, Bekçiler Gece mi Çalışır?

Evet, bekçilerin günlük çalışma saatleri esas olarak güneşin batışından doğuşuna kadar olan zaman dilimini kapsayacak şekilde düzenlenir; gece bekçiliği bu kuraldan gelir (7245 m.12/2). Haftalık çalışma süresi kırk saattir; personel yetersizliği gibi durumlarda valinin onayıyla en fazla elli altı saate çıkarılabilir (m.12/1). Bekçiler kolluk hizmeti dışında hiçbir işte çalıştırılamaz (m.11).

Bekçilik sınavına dair kendi durumunuzda bir ceza dosyası, HAGB ya da süren bir kovuşturma varsa, o dosyanın bekçiliğe kanuni engel oluşturup oluşturmadığını başvurudan önce bir ceza hukuku avukatı ile değerlendirmek, yanlış beyan riskini ortadan kaldırır.

Bekçilik Güvenlik Soruşturması Sürecinde Yaşanan Sıkça Sorulan Sorular

Bekçilik güvenlik soruşturması sürecinde adayların en sık sorduğu konular, süre, yetkili birim ve eski kayıtların etkisi üzerinde toplanıyor. Kısa cevaplar kanun maddeleriyle birlikte şöyledir:

Konu	Kısa cevap	Dayanak
Güvenlik soruşturması süresi	Talebin ulaşmasından itibaren en geç 60 iş günü; arşiv araştırması 30 iş günü	5649 m.11/7
Araştırmayı yapan kurumlar	MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri; bekçide EGM ve/veya mülki idare	7315 m.6/1, 5649 m.11/3
Bilgi alınan yerler	Kamu kurumlarının arşivleri ve elektronik bilgi işlem merkezleri	7315 m.6/2
Eski sabıka kaydı	Kasıtlı suçtan 1 yıl ve üstü hapis ile katalog suçlarda mahkûmiyet veya HAGB kanuni engeldir; diğer kayıtlar komisyonca değerlendirilir	7245 m.3/1-d
Öncelikli bilgiler	Adli sicil, arşiv kayıtları, kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal veriler, örgüt irtibatı	7315 m.4-5
Olumsuz sonucu önlemek	Doğru beyan; gerçeğe aykırı beyan başvuruyu geçersiz kılar	Bekçi Yön. m.7/3

Bekçilik Güvenlik Soruşturması sürecine dair bu kısa cevaplar, ayrıntıları bu yazının ilgili bölümlerinde anlatılan kanun hükümlerinin özetidir; kendi dosyanızdaki kaydın hangi gruba girdiğini belirlemek için kaydın türüne ve kesinleşip kesinleşmediğine bakmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bekçilik güvenlik soruşturması nedir?

Bekçilik güvenlik soruşturması, çarşı ve mahalle bekçisi olarak atanacak adaylar hakkında 7315 sayılı Kanun m.3/2 gereği arşiv araştırmasıyla birlikte yapılan resmî araştırmadır. Kapsamı adli sicil ve arşiv kayıtları, kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal veriler, yabancılarla ilişik ve örgüt irtibatıyla sınırlıdır. “Ahlaki nitelikler” ya da sosyal çevre kanunda araştırma kalemi değildir.

Güvenlik soruşturmasında hangi konular incelenir?

Güvenlik soruşturmasında kişinin adli sicil ve arşiv kayıtları (7315 m.4) ile görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği, terör ve suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisakı incelenir (m.5). Mali durum, banka hesabı ve sosyal medya ayrı birer kalem değildir; ancak bir suç dosyasına konu olmuşlarsa o dosya üzerinden görünürler.

Güvenlik soruşturmasının süreci ne kadar sürer?

Bekçilik güvenlik soruşturması, talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren en geç 60 iş günü içinde sonuçlandırılır; arşiv araştırması için süre en geç 30 iş günüdür (5649 m.11/7). Kurumun talebi göndermesi, komisyon değerlendirmesi ve atama onayı için mevzuatta süre yoktur; bu yüzden toplam bekleme ilan edilen sürelerden uzun olabilir.

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanırsa ne olur?

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan bekçi adayının dosyası işlemden kaldırılır ve yerine yedek aday çağrılır (Bekçi Yön. m.19/1). Kanunda bu sonuca karşı ayrı bir itiraz mercii yoktur. Aday, işlemin yazılı bildiriminden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir ve yürütmenin durdurulmasını isteyebilir; isterse bu süre içinde üst makama başvurabilir (İYUK m.11).

Güvenlik soruşturmasında nelere dikkat edilmelidir?

Bekçilik güvenlik soruşturmasında en önemli nokta başvuru formundaki beyanın doğru olmasıdır; gerçeğe aykırı beyan başvuruyu geçersiz kılar. Ayrıca kanundaki katalog suçlardan mahkûmiyet veya HAGB bulunup bulunmadığı başvurudan önce kontrol edilmelidir, çünkü bunlar komisyonun takdirine bırakılmamış kanuni engellerdir. Ailenin kaydı adayın aleyhine dayanak yapılamaz.

Bekçilik güvenlik soruşturmasında aileye bakılır mı?

Hayır, aile üyelerinin adli sicil ve arşiv kayıtları bekçilik güvenlik soruşturmasında araştırma kalemi değildir. 5352 sayılı Kanun m.10/2’ye göre kanunda açıkça belirtilmedikçe yakınların kayıtları istenemez ve kişiyi haktan yoksun bırakmaya dayanak yapılamaz. Güvenlik soruşturması talep listesinde de aile bilgisi yer almaz (5649 m.11/6).

Bekçilik güvenlik soruşturmasında borca bakılır mı?

Hayır, 7315 sayılı Kanunda ve 5649 sayılı Yönetmelikte borç, icra ya da banka kaydı araştırma kalemi olarak geçmez. İcra takibi tek başına bekçiliğe engel değildir. Borç ancak karşılıksız çek ya da dolandırıcılık gibi bir suça konu olmuşsa, o ceza dosyası arşiv araştırmasında görülebilir.

Bekçi olmak için KPSS şart mı?

7245 sayılı Kanunda ve bekçiliğe giriş yönetmeliğinde KPSS puanı şartı yer almaz. Giriş sınavı yazılı, fiziki yeterlilik ve mülakat aşamalarından oluşur; yazılı sınavı Polis Akademisi veya JSGA Başkanlığı yapar ya da ÖSYM veya Millî Eğitim Bakanlığına yaptırabilir (7245 m.3/2). Başvuru koşullarının ayrıntısı her alımın sınav başvuru kılavuzunda ilan edilir.

Bekçi olmak için dövme engel mi?

Bekçiliğe giriş yönetmeliği m.10/3’e göre ön sağlık kontrolünde el ve yüz bölgesinde ve yazlık üniforma giyildiğinde vücudun görünen yerlerinde tatuaj bulunup bulunmadığı, ayrıca jilet izi ve renk körlüğü kontrol edilir. Dövmenin sonucu bu kontrol ve sağlık şartları mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir; güvenlik soruşturmasının konusu değildir.

Bekçi olmak ne kadar sürer?

Sınav, sağlık kurulu raporu, güvenlik soruşturması ve atama onayından sonra aday bekçi olarak göreve başlanır. Adaylık süresi en az bir, en çok iki yıldır ve bu sürede en az üç ay temel ve hazırlayıcı eğitim verilir (7245 m.4/2). Güvenlik soruşturması tek başına en geç 60 iş günü sürer.

Katalog dışı bir suçta HAGB bekçi olmaya engel mi?

Hayır, katalog dışı bir suçta verilen HAGB kararı 7245 m.3/1-(d) kapsamında kanuni engel değildir; çünkü HAGB mahkûmiyet sayılmaz ve kanun HAGB engelini yalnız sayılan suçlarla sınırlar. Ancak 7315 m.4/1-(ç) gereği bu karar arşiv araştırmasında görünür ve Değerlendirme Komisyonunun önüne gelir.