Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması Yapılır mı, Ne Kadar Sürer

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması, kanunda her aday için aranan bir işlem değildir: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’na göre ilk defa kamu görevine atanacak herkes hakkında arşiv araştırması yapılır, güvenlik soruşturması ise yalnızca kanunun saydığı görevlerde buna eklenir. Araştırma görevlisi kadrosu bu listede adıyla yer almaz.

Bu yüzden asıl soru “soruşturma yapılacak mı” değil, sizin kadronuz için hangi araştırmanın istendiği ve sonucun ne kadar sürede geleceğidir. Her bölümde dayanak madde numarasıyla gösteriliyor; internette sık tekrarlanan aile, borç ve “sadakat” ölçütlerinin neden mevzuatta bulunmadığı da ilgili başlıkta açıklanıyor.

Bir Bakışta: Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması

Devlet üniversitesinde araştırma görevlisi kadrosuna atanacak aday için kanuni zorunluluk arşiv araştırmasıdır; sonucu üniversitedeki Değerlendirme Komisyonu değerlendirir, atamayı rektör yapar.

• Dayanak: 7315 sayılı Kanun m.3/1 (arşiv araştırması herkese) ve m.3/2 (güvenlik soruşturması yalnız sayılan görevlere).
• Araştırmayı yapan: Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirlikleri; illerden gelen talepleri valilikler karşılar (Yönetmelik m.11/2-3).
• Süre: Talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren arşiv araştırması en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması en geç 60 iş günü (Yönetmelik m.11/7).
• Bakılanlar: Adli sicil, aranma, tahdit, HAGB ve kamu davasının ertelenmesi kararları, soruşturma olguları, memurluktan çıkarma (Kanun m.4). Aile, borç ve sosyal çevre bu listede yoktur.
• Olumsuz sonuç: Atanmama işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7).

Güvenlik Soruşturması Nedir?

Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki kayıtlara ek olarak kişinin görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat kayıtlarının, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisakının araştırılmasıdır (7315 sayılı Kanun m.5). Tespit, mevcut kayıtlardan ve gerektiğinde yerinden araştırmayla yapılır.

Arşiv araştırması ise daha dar bir kayıt taramasıdır. Kanun m.4 onu beş bentte sayar: adli sicil kaydı, kolluk tarafından hâlen aranıp aranmama, tahdit, kesinleşmiş mahkeme kararları ile HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ve soruşturma-kovuşturma olguları, son olarak kamu görevinden veya memurluktan çıkarılma.

İki işlem birbirinin yerine kullanılsa da hukuken aynı şey değildir. Güvenlik soruşturması her zaman arşiv araştırmasıyla birlikte yapılır; arşiv araştırması ise tek başına yapılabilir. Araştırma görevlisi adayı için bu ayrım belirleyicidir, çünkü hangi işlemin yapılacağı kadronun niteliğine bağlıdır.

Arşiv Araştırması ile Güvenlik Soruşturması Arasındaki Fark Nedir?

Ölçüt	Arşiv araştırması	Güvenlik soruşturması
Kimlere yapılır	İlk defa veya yeniden kamu görevine atanacak herkes (m.3/1)	Yalnız m.3/2’de sayılanlar, arşiv araştırmasıyla birlikte
Neye bakılır	m.4’teki beş kayıt başlığı	m.4’e ek olarak m.5’teki üç başlık
Yöntem	Mevcut kayıtlardan tespit	Mevcut kayıtlar + yerinden araştırma
Azami süre	30 iş günü (Yön. m.11/7-a)	60 iş günü (Yön. m.11/7-b)
Talep listesi	Ad, soyad, kimlik numarası (Yön. m.11/5)	Ayrıca adres, iletişim, okul, son işyeri, unvan (Yön. m.11/6)

Talep listelerinde aile bireylerine ait bir bilgi alanı bulunmaz. Kamuoyunda “ailemin kaydına da bakılır mı” sorusu çok sorulur; bu listenin içeriği ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.10/2 bu konuda yol gösterir. Kavramların ayrıntısı için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nedir, nelere bakılır yazısına bakabilirsiniz.

Araştırma Görevlilerinde Güvenlik Soruşturmasının Önemi

Araştırma görevlisi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.33/a’ya göre yükseköğretim kurumlarında araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve verilen diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. Rektörün onayıyla en çok üç yıl için atanır. Bu atama, kişiyi ilk kez kamu görevine sokuyorsa arşiv araştırması kanunen zorunludur.

Konunun önemi burada başlar: Kanun araştırmayı “atanacaklar” hakkında öngördüğü için sonuç atamadan önce beklenir; değerlendirme olumsuzsa sınavı kazanmış aday dahi kadroya atanmayabilir. Yani ALES, yabancı dil ve giriş sınavında başarılı olmak atamanın tek koşulu değildir.

Araştırma Görevlisine Güvenlik Soruşturması Yapılır mı?

Kural olarak hayır; yapılan işlem arşiv araştırmasıdır. 7315 sayılı Kanun m.3/2 güvenlik soruşturmasını gizlilik dereceli birimler, Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay, jandarma, emniyet, sahil güvenlik, istihbarat teşkilatı, ceza infaz kurumları, öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunu gereği tabi olanlar ve millî güvenlik açısından stratejik birimlerle sınırlar.

Araştırma görevlisi bu sayımda yer almaz; 2547 sayılı Kanun’da da “güvenlik soruşturması” ifadesi hiç geçmez. Bu nedenle araştırma görevlisi için özel kanun kaynaklı bir güvenlik soruşturması yükümlülüğü de bulunmaz. Üniversite ilanlarında iki kavramın birlikte anılması, her adaya güvenlik soruşturması yapılacağı anlamına gelmez.

Hangi Durumlarda Araştırma Görevlisi Hakkında Güvenlik Soruşturması da Yapılır?

Kadro veya görev yeri kanunun listesindeki bir kategoriye giriyorsa arşiv araştırmasına güvenlik soruşturması eklenir. Üniversiteler açısından en olası üç durum şunlardır:

1. Gizlilik dereceli birimde görev: Yönetmelik m.6/2’ye göre tüm kurumların teftiş-denetim, personel, bilgi işlem birimleri ve özel kalem müdürlükleri gizlilik dereceli sayılır. Bu birimlerde çalıştırılacak personel için güvenlik soruşturması yapılır (Yönetmelik m.9/2-a).
2. Stratejik proje veya tesis: Millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde statüye bakılmaksızın istihdam edilenler (Kanun m.3/2, Yönetmelik m.9/2-i).
3. Savunma sanayii güvenliği kapsamı: 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu kapsamındakilerin güvenlik soruşturması Cumhurbaşkanlığı üzerinden MİT ve/veya Emniyet Genel Müdürlüğüne yaptırılır (Yönetmelik m.11/4-g).

Yönetmelik m.9/2-b ayrıca Millî Savunma Bakanlığı teşkilatında çalıştırılacak kamu personelini sayar; bu teşkilat bünyesindeki bir kadroya atanacak araştırma görevlisinin durumu bu bent üzerinden değerlendirilir.

657 Sayılı Kanun Madde 48 Güvenlik Soruşturmasını Şart Koşar mı?

Hayır. Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı atamalarına ilişkin Yönetmelik m.6/1-a, adayda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48’deki şartları arar. Bu maddeye 2016’da KHK ile eklenen “güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı (m.48/A-8), Anayasa Mahkemesi’nin 24/7/2019 tarihli E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Bugün m.48/A’nın sekizinci bendi boştur; yükümlülüğün dayanağı 7315 sayılı özel kanundur. m.48/A-5 ise ayrı bir engel olarak durur: kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis ya da zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi sayılan suçlardan mahkûmiyet, araştırma görevlisi atamasına da engeldir.

Güvenlik Soruşturması Süreci Nasıl İşler?

Süreç adayın başvurusuyla değil, sınav sonuçlarının ilanından sonra üniversitenin talebiyle başlar. Yönetmelik m.13’e göre sınavlarda başarılı olan adaylar başarı puanına göre ilan edilir ve “atamalar yürürlükteki mevzuata göre yapılır”; 7315 sayılı Kanun bu aşamada devreye girer.

Aşama	Ne olur	Dayanak
1. İlan ve başvuru	Son başvuru ilandan itibaren en az 15 gün	Yön. (28947) m.8/2
2. Ön değerlendirme	Kadronun 10 katına kadar aday, ALES %60 + dil %40	m.10
3. Giriş sınavı	Yazılı sınav (öncelikli alan kadrolarında sözlü); jüri üç asıl bir yedek üye	m.9, m.11, m.15/1
4. Nihai değerlendirme	ALES %30 + lisans notu %30 + dil %10 + sınav %30; 65 altı başarısız	m.12
5. Talep	Üniversite, aday listesini araştırmayı yapan birime gönderir	7315 m.6/2, Yön. (5649) m.11/5
6. Araştırma	Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mülki idare amirliği kayıtları tarar	Yön. (5649) m.11/2
7. Değerlendirme	Olgusal veriler Değerlendirme Komisyonuna iletilir	7315 m.7/2
8. Atama	Komisyonun gerekçeli değerlendirmesi atamaya yetkili amire sunulur	7315 m.7/3, 2547 m.33/a

Araştırmayı yapan birim, kendisine iletilen taleple sınırlı olarak kamu kurumlarının arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi alır; HAGB ve kamu davasının ertelenmesi kararlarını da almaya yetkilidir (Kanun m.6/2). Adaydan ayrıca bir form doldurması Yönetmelikte düzenlenmemiştir; talep listesini kurum hazırlar.

2026 yılında Yönetmeliğe eklenen m.15/3 (RG 6/3/2026-33188), Yükseköğretim Kurulunun belirlediği öncelikli alanlarda doktora öğrencilerinin merkezi yazılı sınavla seçilmesini ve araştırma görevlisi kadrolarına atanmasını düzenledi. Bu yoldan gelen adayın ataması da “yürürlükteki mevzuat uyarınca” yapılır; arşiv araştırması yükümlülüğü değişmez.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturmasını Kim Yapar?

Üniversitenin kendisi araştırma yapamaz. Kanun m.6/1 yetkili birimleri üç tane olarak sayar: Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri. Kurum talebiyle yapılan arşiv araştırmasını Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mülki idare amirlikleri yürütür (Yönetmelik m.11/2).

Gizlilik dereceli birimdeki şube müdürü ve üstü kadrolar gibi m.11/4’te sayılan hâllerde talep Cumhurbaşkanlığına iletilir ve soruşturma MİT ve/veya Emniyet Genel Müdürlüğüne yaptırılır. Jandarma, 7315 sayılı Kanun’da araştırmayı yapan birim olarak sayılmaz.

Değerlendirme Komisyonu Kimlerden Oluşur?

Üniversitelerde Değerlendirme Komisyonuna rektör yardımcısı başkanlık eder (Kanun m.7/1). Komisyonda teftiş-denetim, personel ve hukuk birimleriyle uygun görülen diğer birimlerden birer üye bulunur; başkan dahil en az beş kişi ve tek sayıdadır. Yönetmelik m.12/5’e göre üye tam sayısıyla toplanır, oy çokluğuyla karar alır.

Komisyon karar organı değildir. Nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar (Kanun m.7/3). Araştırma görevlisinde bu amir, 2547 sayılı Kanun m.33/a gereği rektördür. Mahkeme istediğinde bu değerlendirme dosyaya sunulur.

Araştırma Görevlisi Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer?

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması için süre sınırını Yönetmelik m.11/7 koyar: talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonucu en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonucu en geç 60 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir. Süreler takvim günü değil iş günüdür.

Aşama	Azami süre	Takvimde yaklaşık karşılığı
Arşiv araştırması (araştırma görevlisinde kural)	30 iş günü	Resmî tatiller hariç yaklaşık 6 hafta
Güvenlik soruşturması (m.3/2 kapsamı varsa)	60 iş günü	Resmî tatiller hariç yaklaşık 12 hafta
Sınav sonucundan talebe kadar geçen süre	Mevzuatta süre yok	Üniversitenin iç işlemine bağlı
Komisyon değerlendirmesi ve rektör onayı	Mevzuatta süre yok	Üniversitenin iç işlemine bağlı

Sürenin başlangıcı sınav sonucunun ilanı değil, talebin araştırmayı yapan birime ulaştığı gündür. Aday açısından toplam bekleme, bu 30 veya 60 iş gününe üniversitenin talebi hazırlama ve komisyonu toplama süresi eklenerek oluşur.

Üniversite Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer?

Üniversitede yapılan atamalarda da aynı iki üst sınır geçerlidir; kurumun devlet üniversitesi olması süreyi değiştirmez. Uzamanın görünmeyen bir sebebi Yönetmelik m.11/9’dur: gizlilik dereceli birimlerini Cumhurbaşkanlığına bildirmeyen kurumun güvenlik soruşturması talebi yerine getirilmez. Diğer sebepler için güvenlik soruşturması neden uzar yazısına bakabilirsiniz.

Beklerken atılabilecek pratik adım, üniversitenin personel dairesinden talebin hangi tarihte gönderildiğini yazılı olarak sormaktır. 60 iş günü sınırı aşılmışsa bu tarih, sürenin ne zaman dolduğunu hesaplamanın dayanağıdır.

Güvenlik Soruşturması Kriterleri Nelerdir?

Kriterler kanunda sınırlı sayıdadır. Araştırma görevlisi adayında uygulanan arşiv araştırması şu beş başlığı kapsar (Kanun m.4/1):

• (a) Adli sicil kaydı.
• (b) Kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığı.
• (c) Hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığı.
• (ç) Kesinleşmiş mahkeme kararları, CMK m.171/5 (kamu davasının açılmasının ertelenmesi) ve m.231/13 (HAGB) kapsamındaki kararlar ile devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturma olguları.
• (d) Kamu görevinden çıkarılma veya kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası.

Güvenlik soruşturması yapılıyorsa bunlara Kanun m.5’teki üç başlık eklenir: görevle ilgili kolluk ve istihbarat kayıtlarındaki olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişik, terör veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak.

Komisyona yalnız yorum içermeyen olgusal veri iletilir (Kanun m.7/2). Somut olarak gözlemlenemeyen, doğruluğu denetlenemeyen ya da iftira veya kin ve düşmanlık saikiyle verildiği açık olan beyanlar komisyona iletilmez ve dikkate alınmaz (Yönetmelik m.12/3).

İnternette sık geçen ölçüt	Mevzuattaki karşılığı
Ahlaki durum, yaşayış tarzı	Yok; 2000/284 sayılı eski yönetmelikteydi, 3/6/2022’de yürürlükten kalktı
Borç, maddi durum, mal varlığı	7315 m.4 ve m.5’te yok
Aile bireylerinin kaydı	Talep listesinde aile bilgisi yok; 5352 m.10/2 yakının kaydını haktan yoksun bırakma dayanağı yapmaz
Karakter, etik değer, sadakat	Yok; komisyona yalnız yorum içermeyen olgusal veri gider

Mülga ölçütün ayrıntısı için güvenlik soruşturmasında ahlaki durum yazısına bakabilirsiniz.

HAGB ve Takipsizlik Kararı Araştırmada Görünür mü?

Evet. HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları adli sicil kaydına işlemez, ancak Kanun m.4/1-(ç) bunları arşiv araştırmasının kapsamına madde numarasıyla almıştır. Sonuçlanmış soruşturmaların olguları da aynı bentle görünür; kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş bir dosya da bu olgular arasındadır.

Görünmek, atanmama sebebi olmak demek değildir. Kaydı komisyon değerlendirir ve karar gerekçeli olmak zorundadır. Ayrıntılar için HAGB ve güvenlik soruşturması ile takipsizlik kararının güvenlik soruşturmasına etkisi yazılarına bakabilirsiniz; ceza dosyanız devam ediyorsa ceza hukuku avukatı sayfasından bilgi alabilirsiniz.

Ailemin Sabıka Kaydı Atanmama Sebebi Olur mu?

Olmamalıdır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.10/2’ye göre kanunda açıkça belirtilmedikçe kişi hakkındaki bir karar için yakınlarının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez; bu bilgiler kişiyi bir haktan yoksun bırakmaya dayanak yapılamaz. Kanun burada derece ayrımı da yapmaz.

Güvenlik soruşturması yapılan hâllerde m.5/1-(b) ve (c) adayın kendi ilişki ve irtibatını araştırır; akrabalık tek başına bu bentlerin konusu değildir.

Akademide Güvenlik Soruşturması Kimlere Yapılır?

Akademide güvenlik soruşturması unvana göre değil, atamanın niteliğine göre belirlenir. Kanunun ölçütü “ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanma”dır (m.3/1); araştırma görevlisi, öğretim görevlisi ve öğretim üyesi için bu ölçüt aynıdır. Güvenlik soruşturması ise yine yalnızca m.3/2’deki görevlerde eklenir.

Kadro	Dayanak	Arşiv araştırması	Güvenlik soruşturması
Araştırma görevlisi	2547 m.33/a	İlk kez kamu görevine giriyorsa zorunlu	Yalnız m.3/2 kapsamı varsa
Öğretim görevlisi	2547 m.31	İlk kez kamu görevine giriyorsa zorunlu	Yalnız m.3/2 kapsamı varsa
Öğretim üyesi (Dr. Öğr. Üyesi, doçent, profesör)	2547 m.23-26	İlk kez kamu görevine giriyorsa zorunlu	Yalnız m.3/2 kapsamı varsa
Gizlilik dereceli birimde görevli akademik veya idari personel	Yön. m.6/2, m.9/2-a	Zorunlu	Zorunlu

Üniversite içinde bir kadrodan diğerine geçiş (örneğin araştırma görevlisinin doktoradan sonra öğretim üyesi kadrosuna atanması) için Kanun ayrı bir hüküm koymaz. Aynı durum, üç yıllık görev süresi uzatılan araştırma görevlisi için de geçerlidir; bu uzatmalarda sınav Yönetmeliği uygulanmaz (Yön. 28947 m.2/2).

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması Nasıl Yapılır?

Öğretim görevlisi güvenlik soruşturması, araştırma görevlisiyle aynı hukuki çerçeveye tabidir. 2547 sayılı Kanun m.31’e göre öğretim görevlileri rektörün onayıyla atanır; Yönetmelik m.7/3 adayda en az tezli yüksek lisans derecesi arar. Güvenlik soruşturması öğretim görevlisi için de kanunun listesinde adıyla yer almaz.

Öğretim görevlisi güvenlik soruşturması da aynı sürelere bağlıdır: arşiv araştırmasında 30, güvenlik soruşturmasında 60 iş günü. Kadro bir meslek yüksekokulunda ya da fakültede olsun, yetkili birim ve süre değişmez.

Akademisyenlere Güvenlik Soruşturması Yapılır mı?

Akademisyen kavramı mevzuatta bir kadro adı değildir; 2547 sayılı Kanun öğretim elemanlarını öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi olarak ayırır. Akademisyenlere yapılan işlem, ilk kez kamu görevine girişte arşiv araştırması, m.3/2 kapsamındaki görevlerde ise buna ek güvenlik soruşturmasıdır.

Bu yazıdaki çerçeve devlet üniversitelerindeki kadrolar içindir. Vakıf yükseköğretim kurumları sınav Yönetmeliğinin kapsamındadır (m.2/1); ancak 7315 sayılı Kanun’un “memuriyete yahut kamu görevine atanma” ölçütünün vakıf kurumundaki istihdama nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Soruşturma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aday araştırmanın tarafı değildir; ifade vermez, savunma yapmaz. Yine de sonucu etkileyebilecek birkaç somut nokta vardır:

• Adli sicil kaydınızı önceden görün: Adli sicil kaydı belgesi e-Devlet üzerinden alınabilir. Ancak arşiv araştırması HAGB, kamu davasının ertelenmesi ve soruşturma olgularını da kapsadığı için bu belge tek başına tam tabloyu göstermez.
• Açıklama istenirse yazılı ve belgeli cevap verin: Komisyon, gerekli görürse bilginin kaynağını açıklamadan adaydan açıklama isteyebilir (Yönetmelik m.12/3). Adayın sürece katıldığı tek an budur.
• Kendi dosyanızı önceden bilin: Kovuşturmaya yer olmadığı, HAGB, beraat veya düşme kararlarının kesinleşmiş suretlerini hazır tutun; açıklama istendiğinde bunlar kullanılabilir.
• Kişisel verilere erişim hakkı: İstihbari faaliyete konu olmayan verileriniz hakkında bilgilendirilme, erişme, düzeltme ve silme talep edilebilir (Kanun m.8/1). Millî savunma, millî güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlikle ilgili istihbarat bilgileri kişiye verilmez (m.8/3).
• Gizlilik kurumlar içindir: Kanun m.9 gizlilik yükümlülüğünü araştırmayı yapan birimlere ve komisyonlara yükler; veriler amacı dışında işlenemez ve aktarılamaz.
• Süre takibi: Talebin gönderildiği tarihi öğrenin; 30 veya 60 iş günü bu tarihten hesaplanır.

Araştırma sonucunun adaya ayrıca bildirileceğine veya e-Devlet’te görüntüleneceğine ilişkin bir hüküm Kanun’da ve Yönetmelik’te yer almaz; sonuç talep eden kuruma bildirilir ve kurum dosyasında asgari “gizli” derecede saklanır (Yönetmelik m.11/7).

Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelen Araştırma Görevlisi Ne Yapabilir?

Olumsuz sonuç, atamaya yetkili amirin (rektörün) atamama işlemiyle hukuki sonuç doğurur. Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması raporunun kendisine ayrı bir itiraz mercii öngörülmemiştir; dava konusu olan, bu rapora dayanan atamama işlemidir.

1. Yazılı bildirimi saklayın: Dava süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7/2-a).
2. İdari başvuru (isteğe bağlı): Dava açmadan önce işlemin kaldırılması, işlemi yapan veya üst makamdan istenebilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11).
3. İptal davası: Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7/1).
4. Yürütmenin durdurulması: Telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa istenebilir (İYUK m.27/2).

Davada en güçlü dayanak gerekçe zorunluluğudur: komisyon değerlendirmesinin nesnel ve gerekçeli olması ve mahkeme istediğinde sunulması Kanun m.7/3’ün emridir. Dava açılırsa kayıtlar karar kesinleşmeden silinemez (Kanun m.10/3). Süreç için güvenlik soruşturması iptal davası ve güvenlik soruşturması itiraz yazılarına bakabilirsiniz.

Dosyanızın durumunu birlikte değerlendirmek için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Mevzuat metinlerinin güncel hâline 7315 sayılı Kanun ve Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalar Yönetmeliği sayfalarından ulaşılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Güvenlik soruşturması nedir?

Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki kayıtlara ek olarak kişinin görevle ilgili kolluk ve istihbarat kayıtlarındaki olgusal verilerinin, yabancılarla ilişiğinin ve terör veya suç örgütleriyle irtibatının araştırılmasıdır (7315 sayılı Kanun m.5). Yalnızca kanunun m.3/2’de saydığı görevlerde, arşiv araştırmasıyla birlikte yapılır.

Araştırma görevlisi olarak atanmadan önce güvenlik soruşturması yapılması zorunlu mu?

Kanunen zorunlu olan arşiv araştırmasıdır. 7315 sayılı Kanun m.3/1 ilk defa veya yeniden kamu görevine atanacak herkes için arşiv araştırması öngörür; araştırma görevlisi m.3/2’deki güvenlik soruşturması listesinde yer almaz. Kadro gizlilik dereceli bir birimde veya stratejik bir projedeyse güvenlik soruşturması da yapılır.

Güvenlik soruşturması ne kadar sürer?

Talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren arşiv araştırması en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması en geç 60 iş günü içinde sonuçlandırılır (Yönetmelik m.11/7). Sınav sonucundan talebin gönderilmesine kadar geçen süre ve komisyonun toplanması bu sürelere dahil değildir.

Güvenlik soruşturmasında nelere bakılır?

Arşiv araştırmasında adli sicil, aranma, tahdit, kesinleşmiş kararlar ile HAGB ve kamu davasının ertelenmesi kararları, soruşturma olguları ve memurluktan çıkarma kaydına bakılır (Kanun m.4). Güvenlik soruşturmasında buna görevle ilgili istihbari olgusal veri, yabancılarla ilişik ve örgüt irtibatı eklenir. Aile, borç ve ahlaki durum ölçüt değildir.

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanırsa ne olur?

Rektör atamama işlemi yapar ve aday kadroya atanamaz. Rapora karşı ayrı bir itiraz yolu yoktur; atamama işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Komisyon değerlendirmesinin gerekçeli olması zorunludur ve mahkeme istediğinde dosyaya sunulur (Kanun m.7/3).

Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması sonucu adaya bildirilir mi?

Kanun ve Yönetmelik sonucun adaya ayrıca bildirilmesini düzenlemez; sonuç talep eden üniversiteye bildirilir. Aday, atama veya atamama işleminin tebliğiyle sonucu öğrenir. İstihbari faaliyete konu olmayan verileri hakkında bilgilendirilme ve erişim talebinde bulunabilir (Kanun m.8/1).

Akademide güvenlik soruşturması ile arşiv araştırması aynı şey mi?

Hayır. Arşiv araştırması kamu görevine ilk kez atanan her akademisyen için yapılan kayıt taramasıdır; güvenlik soruşturması ise yalnız kanunun saydığı görevlerde buna eklenen, istihbari kayıtları ve yerinden araştırmayı da kapsayan daha geniş bir işlemdir. Süreleri de farklıdır: 30 ve 60 iş günü.

Öğretim görevlisi güvenlik soruşturması ne kadar sürer?

Öğretim görevlisinde de araştırma görevlisiyle aynı süreler uygulanır: talebin araştırmayı yapan birime ulaşmasından itibaren arşiv araştırması en geç 30 iş günü, kadro güvenlik soruşturması gerektiriyorsa en geç 60 iş günü (Yönetmelik m.11/7). Üniversitenin talebi göndermesi ve komisyonun toplanması bu sürelere dahil değildir.