İçindekiler · 9 bölüm
İş göremezlik ödeneği, raporun başladığı tarihten önceki on iki ayda bildirilen prime esas kazançların prim gün sayısına bölünmesiyle bulunan günlük kazanç üzerinden hesaplanır; ayaktan tedavide bu tutarın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı ödenir. Hastalıkta ilk iki gün ödenmez, iş kazasında ödenek ilk günden başlar.
Hesaplamada sık rastlanan bir hata, Aralık 2024’te değişen kurala rağmen hâlâ “son üç aylık kazanç” üzerinden hesap yapmaktır. Bu yazıda formülü, 180 gün tavanını, analık ve iş kazası farklarını ve ödemenin ne zaman yattığını mevzuat maddeleriyle birlikte ele alıyoruz.
Bir Bakışta: İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama
İş göremezlik ödeneğinin tutarını üç bilgi belirler: günlük kazanç, tedavi türü ve ödenecek gün sayısı.
- Günlük kazanç: Önceki on iki ayın prime esas kazanç toplamı ÷ bu kazançlara ait prim gün sayısı (5510 m.17/1, 7537 sayılı Kanun’la değişik).
- Oran: Ayaktan tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı (5510 m.18/3).
- Gün: Hastalıkta raporun üçüncü gününden itibaren; iş kazası ve meslek hastalığında her gün için; analıkta doğum öncesi 8 ve doğum sonrası 16 hafta.
- Tavan: Son on iki ayda 180 günden az prim bildirilmişse günlük kazanç, alt sınırın iki katını geçemez.
- Ödeme: Belgelerin Kuruma ulaşmasını takip eden yedi iş günü içinde, banka kanalıyla yapılır (SSİY m.40/8).
İş Göremezlik Ödeneği Nedir ve Kimler Yararlanabilir?
İş göremezlik ödeneği, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) iş kazası, meslek hastalığı, hastalık veya analık nedeniyle geçici olarak çalışamayan sigortalıya, çalışamadığı günler için ödediği parasal destektir. Kanundaki adı geçici iş göremezlik ödeneğidir; günlük dilde “rapor parası” ya da “istirahat parası” olarak da anılır.
Ödenek, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18 inci maddesine dayanır. Ödeneğin tek ortak şartı, Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınmış olmasıdır. Diğer şartlar, iş göremezliğin sebebine ve sigortalının statüsüne göre değişir.
Ödenekten yararlanabilecek kişiler sigortalılık türüne göre şöyle ayrılır:
- 4/a sigortalıları (hizmet akdiyle çalışanlar): İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinin dördünde de ödenek alabilir.
- 4/b sigortalıları (bağımsız çalışanlar, Bağ-Kur): Yalnız iş kazası, meslek hastalığı ve analık hâlinde ödenek alabilir; hastalık nedeniyle ödenek verilmez, çünkü 5510 m.18/1-(b) hastalık ödeneğini yalnız 4/a sigortalılarına ve 5 inci madde kapsamındakilere tanır.
- Çırak, stajyer ve kursiyerler (5510 m.5): Kapsandıkları kısa vadeli sigorta kollarına göre ödenekten yararlanır.
Hangi durumlar ödeneği kapsar? Dört hâl vardır ve prim şartı hâle göre farklıdır. İş kazası veya meslek hastalığında prim şartı aranmaz.
Hastalıkta iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde, analıkta ise doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir (5510 m.18/1-b ve c).
Ödeneğin şartları, rapor süreci ve işverenin yükümlülükleri ayrıntılı olarak geçici iş göremezlik ödeneği ve şartları yazısında ele alınmıştır. Bu yazı hesaplamaya odaklanır.
Bağkur İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama Farklı mı?
Bağkur iş göremezlik ödeneği hesaplama yöntemi aynıdır: günlük kazanç on iki aylık prime esas kazançtan bulunur ve aynı oranlar uygulanır. Fark, hangi günlerin ödeneceğindedir.
4/b sigortalısına iş kazası, meslek hastalığı ve analıkta ödenek, genel sağlık sigortası dâhil bütün prim borçları ödenmiş olmak şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedaviden sonra bunun gereği olarak verilen istirahat süresince ödenir (5510 m.18/2).
Yatarak tedaviye bağlı olmayan ayakta tedavi raporlarıyla geçen günler bu nedenle 4/b sigortalısına ödenmez. Analıkta doğum öncesi ve sonrası çalışılmayan süreler için ise yatarak tedavi şartı aranmaz.
Şirket ortağı olan kadın sigortalılar (4/1-b-3) analık ödeneği kapsamında sayılmamıştır; 5510 m.18/1-(c) yalnız muhtarları ve (1), (2), (4) numaralı alt bentleri sayar.
İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama Kriterleri
İş göremezlik ödeneği, sigortalının hizmet dökümünde görünen prime esas kazançlardan yola çıkılarak hesaplanır. Hesabın üç basamağı vardır ve her basamak kanunda ayrı bir hükme dayanır:
- Günlük kazancın bulunması (5510 m.17): On iki aylık prime esas kazanç toplamı, bu kazançlara ait prim gün sayısına bölünür.
- Oranın uygulanması (5510 m.18/3): Günlük kazancın ayaktan tedavide üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı alınır.
- Gün sayısıyla çarpım (5510 m.18/1): Bulunan günlük ödenek, ödenecek gün sayısıyla çarpılır.
| Hâl | Prim şartı | İlk iki gün | Ayaktan oran | Yatarak oran |
|---|---|---|---|---|
| Hastalık (4/a) | Son 1 yılda 90 gün | Ödenmez | Üçte iki | Yarısı |
| İş kazası | Aranmaz | Ödenir | Üçte iki | Yarısı |
| Meslek hastalığı | Aranmaz | Ödenir | Üçte iki | Yarısı |
| Analık | Doğumdan önceki 1 yılda 90 gün | Ödenir | Üçte iki | Yarısı |
| Hastalık (4/b) | — | — | Ödenek yok | Ödenek yok |
Geçici İş Göremezlik Ödeneği Nasıl Hesaplanır ve Hesaplama Formülü Nedir?
İş göremezlik ödeneği hesaplama formülü şöyledir: (On iki aylık prime esas kazanç toplamı ÷ prim gün sayısı) × tedavi oranı × ödenecek gün sayısı. Tedavi oranı ayaktan tedavide 2/3, yatarak tedavide 1/2’dir.
Formüldeki “on iki ay”, iş göremezliğin sebebine göre farklı bir tarihten geriye doğru sayılır. İş kazasında kazanın, analıkta doğumun olduğu tarihten; hastalık ve meslek hastalığında ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki ay esas alınır (5510 m.17/1).
Geçici İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama İçin Prime Esas Kazanç ve Günlük Kazanç SGK Kaydından Nasıl Bulunur?
Prime esas kazanç, işverenin SGK’ya her ay bildirdiği ve prim kesilen brüt kazançtır; sigortalı bunu e-Devlet’teki hizmet dökümünden aylık tutarlar hâlinde görebilir. Günlük kazanç için on iki ayın tutarları toplanır ve aynı aylardaki prim gün sayısının toplamına bölünür.
Kanun, günlük kazancı hesaplarken iki sınırlama getirir:
- İkramiye sınırı (m.17/3-a): Prim, ikramiye ve benzeri arızi ödemeler hesaba girmişse günlük kazanç, ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle bulunan tutarın %50 fazlasını geçemez. Rapordan hemen önce yüklü ikramiye alan sigortalının ödeneği bu sınırla sınırlanır.
- Sonradan ödenen farklar (m.17/3-b): İdare veya mahkeme kararıyla geçmiş aylar için sonradan yapılan ücret, ikramiye ve tazminat ödemeleri hesaba katılmaz.
Aynı dönemde aynı statüde birden fazla işyerinde çalışan sigortalının ödeneğe esas günlük kazancı, prime esas kazanç üst sınırı gözetilerek bu işyerlerindeki kazançların toplanmasıyla bulunur (SSİY m.40/5).
180 Gün Şartı Neden Ödeneği Sınırlar?
Önceki on iki ay içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğine esas günlük kazancı, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez (5510 m.17/1, 7537 sayılı Kanun’la eklenen cümle).
Bu tavan, kısa süre yüksek ücretle çalışıp hemen rapor alan sigortalının ödeneğinin şişmesini önler. Günlük alt sınır her yıl asgari ücrete göre değiştiği için tavanın TL karşılığı da yıldan yıla değişir; hesapta raporun başladığı günkü alt sınır kullanılır.
Örnek Tablo ile İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama
Örnekte sigortalının önceki on iki ayda bildirilen prime esas kazanç toplamı 432.000 TL, prim gün sayısı 360 gündür. Günlük kazanç 432.000 ÷ 360 = 1.200 TL’dir. Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir.
| Senaryo | Günlük ödenek | Ödenecek gün | Toplam |
|---|---|---|---|
| Hastalık, 10 gün ayaktan rapor | 1.200 × 2/3 = 800 TL | 10 − 2 = 8 | 6.400 TL |
| Hastalık, 10 gün yatarak tedavi | 1.200 × 1/2 = 600 TL | 10 − 2 = 8 | 4.800 TL |
| İş kazası, 10 gün ayaktan rapor | 800 TL | 10 | 8.000 TL |
| İş kazası, 5 gün yatarak tedavi | 600 TL | 5 | 3.000 TL |
| Analık, tekil doğum (8 + 16 hafta) | 800 TL | 168 | 134.400 TL |
Yatarak tedavide oranın ayaktan tedaviden düşük olması ilk bakışta şaşırtıcı görünse de kanunun açık hükmüdür (5510 m.18/3). Tabloda hastalık satırlarında iki gün düşülürken iş kazası satırlarında düşülmemesi, aynı günlük kazançla neden farklı toplamlar çıktığını gösterir.
Doğru Hesaplama İçin Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
İş Göremezlik Ödeneği hesaplanırken en çok hata, eski kurala göre yapılan hesaplardan ve hâller arasındaki farkların karıştırılmasından doğar. SGK’nın ödediği tutarı kontrol ederken şu noktalara bakılmalıdır:
1. On İki Aylık Dönemin Doğru Seçilmesi:
Ödeneğe esas günlük kazanç, 21 Aralık 2024’ten beri önceki on iki ayın kazancından hesaplanır. Eski metindeki “son üç ay” kuralını Anayasa Mahkemesi 1 Şubat 2024 tarihli, E.2021/61, K.2024/31 sayılı kararla iptal etti; yerine 7537 sayılı Kanun’un 25 inci maddesiyle (RG 27.12.2024) yeni fıkra yazıldı.
“Son üç ay” ölçüsü bugün yalnızca iş kazası ve meslek hastalığında bağlanacak sürekli iş göremezlik gelirinin hesabında kalmıştır. Ödenek ile gelir birbirine karıştırılırsa hesap yanlış çıkar.
2. Bekleme Günlerinin Yalnız Hastalığa Uygulanması:
“SGK raporun ilk iki gününü ödemez” kuralı yalnız hastalık hâline özgüdür (5510 m.18/1-b). İş kazası ve meslek hastalığında ödenek her gün için, analıkta ise çalışılmayan her gün için ödenir. İş kazası raporunda iki günün düşülmesi hatalı bir hesaptır.
3. Ayakta veya Yatarak Tedavi Durumu:
Ödeme oranı tedavi şekline göre değişir. Ayaktan tedavilerde ödenek günlük kazancın üçte ikisi (yaklaşık %66,67), yatarak tedavilerde yarısı (%50) olarak hesaplanır. Aynı rapor döneminde hem yatarak hem ayaktan tedavi görülmüşse her dönem kendi oranıyla hesaplanır.
4. İşverenin Çalışılmadığına Dair Bildirimi:
4/a sigortalısının işvereni, istirahatli dönemde sigortalının çalışıp çalışmadığını, istirahatin bittiği aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin verilme süresi içinde elektronik ortamda bildirmek zorundadır (SSİY m.40/9). Bildirim süresinde yapılmazsa sigortalı başına aylık asgari ücretin onda biri, hiç yapılmazsa yarısı tutarında idari para cezası uygulanır (5510 m.102/1-i).
İşveren sigortalıyı yanlışlıkla “çalıştı” olarak bildirirse o günler için ödenek ödenmez; bu durumda bildirimin düzeltilmesi işverenden istenir.
5. E-Devlet Üzerinden Doğru Bilgi Takibi:
Ödeneğin hesaplanıp hesaplanmadığı ve tutarı, e-Devlet’teki “4A/4B İşgöremezlik Ödemesi Görme” hizmetinden izlenebilir. Hesabın dayanağı olan aylık kazançlar ise aynı kapıdaki hizmet dökümünden kontrol edilir.
SGK Rapor Parası ve Rapor Ücreti Neye Göre ve Nasıl Hesaplanır?
Rapor parası, geçici iş göremezlik ödeneğinin halk arasındaki adıdır ve aynı formülle hesaplanır. Tutarı belirleyen dört etken vardır: on iki aylık prime esas kazanç, prim gün sayısı, tedavinin ayaktan mı yatarak mı yapıldığı ve raporun sebebi (hastalık, iş kazası, meslek hastalığı, analık).
İstirahat raporu parası hesaplama yapılırken raporda yazan istirahat günleri esas alınır; hastalık raporunda bunlardan ilk iki gün düşülür. Bu nedenle aynı kişinin aynı süreli iki raporu, biri hastalık diğeri iş kazası nedeniyle verilmişse farklı tutarda ödenir.
Rapor Günü, Rapor Tarihi ve Rapor Süresi Hesaplama Ödeneği Nasıl Etkiler?
Raporun tarihi ve süresi hesabın iki ayrı unsurunu belirler. Rapor tarihi, hastalık ve meslek hastalığında on iki aylık kazanç döneminin hangi günden geriye sayılacağını gösterir; iş kazasında bu tarih kaza günüdür, analıkta doğum günüdür (5510 m.17/1).
Rapor süresi ise ödenecek gün sayısını belirler. Hastalık raporunda rapordaki istirahat günlerinden ilk iki gün düşülür; iş kazası, meslek hastalığı ve analıkta düşülmez. Süre on günü aşıyorsa ödeme de raporun sonunu beklemeden asgari on günlük dilimler hâlinde yapılır (SSİY m.40/8).
Ayakta Tedavi Rapor Parası Hesaplama ile Yatarak Tedavi Arasındaki Fark
Ayakta tedavi rapor parası hesaplama işleminde günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide ise yarısı esas alınır. Günlük kazancı 1.200 TL olan sigortalı ayaktan tedavide günde 800 TL, yatarak tedavide günde 600 TL ödenek alır. Ayakta tedavilerde iş göremezlik ödeneği bu nedenle günlük bazda daha yüksektir.
Asgari Ücret Artışı Ödeneği Değiştirir mi?
Evet, belirli durumlarda değiştirir. Günlük kazanç alt sınırı değiştiğinde, yeni alt sınırın altında bir günlük kazanç üzerinden ödenek alanların ödeneği, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yeni alt sınıra göre ödenir (5510 m.18/4, SSİY m.40/4). Yılbaşını kapsayan uzun bir raporda ödenek bu yüzden yıl içinde artabilir.
Birden Fazla Hâl Birleşirse Hangi Ödenek Verilir?
Bir sigortalıda iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinden birkaçı aynı anda gerçekleşirse ödenekler toplanmaz; en yüksek olan ödenek verilir (5510 m.18). Örneğin iş kazası raporu sürerken hastalık raporu da alınmışsa, bekleme günü olmayan iş kazası ödeneği esas alınır.
SGK Analık Geçici İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama Nasıl Yapılır?
SGK analık geçici iş göremezlik ödeneği hesaplama işlemi, doğum tarihinden önceki on iki ayın prime esas kazancından bulunan günlük kazanç üzerinden yapılır. Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şarttır (5510 m.17/1 ve m.18/1-c).
Ödenecek süre, Resmî Gazete’de 1 Mayıs 2026’da yayımlanan 7578 sayılı Kanun’la uzatılmıştır. Bugün analık ödeneği doğumdan önceki 8 ve sonraki 16 haftalık sürede, yani toplam 24 hafta için ödenir. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir.
| Durum | Doğum öncesi | Doğum sonrası | Toplam gün |
|---|---|---|---|
| Tekil gebelik | 8 hafta | 16 hafta | 168 |
| Çoğul gebelik | 10 hafta | 16 hafta | 182 |
Doğum öncesi ve sonrası istirahat yatarak tedavi sayılmadığı için uygulamada günlük kazancın üçte ikisi üzerinden ödeme yapılır. Sigortalı kadın isteği ve hekim onayıyla doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışabilir; erken doğumda kullanılamayan süreler de doğum sonrasına eklenir (5510 m.18/1-d).
⚠️ Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 40 ıncı maddesi bu yazının güncellendiği tarihte hâlâ “sekizer hafta” ve “doğuma üç hafta kalıncaya kadar” ifadelerini taşımaktadır. Kanun hükmü yönetmeliğin önünde gelir; hesap 5510 m.18’deki güncel sürelere göre yapılır.
SGK Analık Geçici İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama İçin Prime Esas Kazanç Hangi Tarihten Geriye Bakılır?
Analıkta on iki aylık dönem doğum tarihinden geriye doğru sayılır; raporun başladığı tarihten değil (5510 m.17/1).
Doğumdan sekiz hafta önce rapora ayrılan sigortalının o sekiz haftası on iki aylık dönemin içine girer; bu haftalarda prim bildirilmemişse ilgili günler ne kazanç toplamına ne de prim gün sayısına girer, bu yüzden günlük kazanç ortalamasını düşürmez.
İş Kazası Ödemesi Nasıl Hesaplanır?
İş kazası ödemesi, kazanın olduğu tarihten önceki on iki ayın prime esas kazancından bulunan günlük kazanç üzerinden ve raporun ilk gününden itibaren her gün için hesaplanır. Prim gün şartı aranmaz; meslek hastalığında da aynı kural geçerlidir (5510 m.18/1-a).
Kanun, on iki aylık geçmişi olmayan sigortalı için iki özel kural koyar (5510 m.17/1):
- On iki aylık dönemde hiç çalışmamış sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde kaza geçirirse günlük kazanç, çalıştığı günlerdeki kazancın çalıştığı gün sayısına bölünmesiyle bulunur.
- İşe başladığı gün kaza geçiren sigortalıda, aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas alınır.
Geçici iş göremezlik ödeneği ile sürekli iş göremezlik geliri ayrı haklardır. Ödenek tedavi süresince ödenir; tedavi sonunda meslekte kazanma gücü en az %10 azalmışsa sigortalıya gelir bağlanır (5510 m.19). Gelirin hesabı son üç aylık kazanca dayanır ve sürekli iş göremezlik tazminatı nasıl belirlenir yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Kaza işveren tarafından süresinde bildirilmemişse ödenek 4/a sigortalısına yine ödenir, ancak ödenen tutar işverenden tahsil edilir (5510 m.21/2). Olayın iş kazası mı meslek hastalığı mı sayılacağı tereddütlüyse iş kazası mı meslek hastalığı mı yazısı farkı ayrıntılı olarak açıklar.
Hesaplama Sürecinde Gerekli Belgeler ve İşlemler
İş göremezlik ödeneği için 4/a sigortalısının ayrıca bir başvuru dilekçesi vermesi ya da belge toplaması gerekmez. İstirahat raporu hekim tarafından elektronik ortamda düzenlenir ve SGK’ya ulaşır; ödenek, rapor ile işverenin bildirimi sisteme düştükten sonra Kurumca hesaplanır.
Sürecin adımları sigortalılık türüne göre şöyledir:
- Rapor: Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınır. Raporsuz geçen günler için ödenek ödenmez.
- İşveren bildirimi (4/a): İşveren, istirahatli günlerde çalışılıp çalışılmadığını elektronik ortamda bildirir (SSİY m.40/9).
- Sigortalı beyanı (4/b): Bağımsız çalışandan, istirahat raporuyla birlikte istirahatli dönemde çalışmadığına dair yazılı veya elektronik beyan istenir; bunun dışında bilgi ve belge istenmez (SSİY m.40/12).
- Hesap ve ödeme: Kurum ödeneği hesaplar ve sigortalının tanımlı banka hesabına ya da anlaşmalı banka şubesine gönderir.
Ödeme tutarı beklenenden düşük görünüyorsa önce hizmet dökümündeki aylık kazançlar ve prim günleri kontrol edilmelidir. Eksik bildirilmiş kazanç veya gün, ödeneği doğrudan düşürür; düzeltme ödenek itirazıyla değil, kazanç kaydının düzeltilmesiyle yapılır.
Rapor Parası Ne Kadar Sürede Yatar?
Kurum, ödeneği, buna ilişkin belge veya bilgilerin kendisine ulaşmasını takip eden yedi iş günü içinde geçmiş süreler için ödemeye yetkilidir (SSİY m.40/8). Kanunun kendisi ödeme zamanını belirlemez, bunu Kurum yönetmeliğine bırakır (5510 m.18/son).
On günü aşan istirahat sürelerinde ödeme, raporun bitmesi beklenmeden asgari on günlük tutarlar hâlinde yapılır. Ödeme gecikirse ilk kontrol edilecek nokta, işverenin çalışılmadığına dair bildirimi yapıp yapmadığıdır; yedi iş günlük süre bu bildirim Kuruma ulaştıktan sonra işler.
SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği PTT Üzerinden Ödenir mi?
Yönetmelik ödeme kanalı olarak sigortalının kendisini, kanuni temsilcisini, vekilini, tanımlı banka hesabını ve anlaşmalı banka şubelerini sayar (SSİY m.40/8); PTT bu sayımda yer almaz. Ödemenin hangi bankaya gönderildiği e-Devlet’teki ödeme sorgusunda görünür.
Toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde ve kamu idarelerinde ödenek, işveren tarafından Kurum adına ödenip sonradan Kurumla mahsuplaşılabilir (5510 m.18/son). Bu durumda ödenek bankadan değil işverenden alınır.
Ödenek Eksik Hesaplandıysa veya Hiç Ödenmediyse Ne Yapılır?
Ödenek eksik görünüyorsa sorun çoğu zaman hesap formülünde değil, hesaba giren veridedir. Kontrol sırası şöyle olmalıdır:
- Hizmet dökümü: On iki aylık dönemdeki prime esas kazançlar gerçek ücretle uyumlu mu?
- Prim günleri: Çalışılan günler eksik bildirilmiş mi?
- Rapor türü: Rapor iş kazası yerine hastalık olarak mı düzenlenmiş? Bu durumda iki gün düşülür ve 90 gün şartı aranır.
- İşveren bildirimi: Sigortalı istirahatli günlerde “çalıştı” olarak mı bildirilmiş?
Gerçek ücretin altında prim bildirildiği anlaşılırsa ödenek değil, önce kazanç kaydı düzeltilmelidir; bunun yolu prime esas kazanç tespiti davası ile açılır. Hiç bildirilmeden çalıştırılan sigortalının iş kazası geçirmesi hâlinde başvurulabilecek yollar kayıt dışı çalışanın iş kazası yazısında anlatılmıştır.
Aylık ücretli işçinin hastalık nedeniyle raporlu olduğu günlerde işverenin ödeyeceği ücret ile SGK ödeneği arasındaki ilişki 4857 sayılı İş Kanunu’nun 48 inci maddesinde düzenlenir: SGK’nın ödediği ödenek aylık ücretten mahsup edilir, ücretin tamamı kesilmez. Ödenek ayrıca gelir vergisinden istisnadır (GVK m.25/1).
Kazanç kaydı, rapor türü veya işveren bildirimi konusunda uyuşmazlık varsa Kurum işlemine itiraz ve iş mahkemesinde dava yolları gündeme gelir. Somut dosyada hangi yolun izleneceği konusunda bir iş hukuku avukatı ile görüşmek, kaydı düzeltme sürecini netleştirebilir.
Dayanak metinler: 5510 sayılı Kanun tam metni ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği.
Sık Sorulan Sorular ve Yanıtları
İş Göremezlik Ödeneği Almak İçin Rapor Süresi Ne Kadar Olmalıdır?
Hastalık nedeniyle verilen raporda ödenek, raporun üçüncü gününden başlar; iki günlük rapor için hastalık ödeneği doğmaz. İş kazası, meslek hastalığı ve analıkta asgari rapor süresi aranmaz, ödenek ilk günden itibaren her gün için hesaplanır.
Her İş Göremezlik Durumunda Ödenek Alınabilir mi?
Hayır. Ödenek yalnız iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde ve Kurumca yetkilendirilen hekimden istirahat raporu alınmışsa ödenir. Raporsuz devamsızlık, ücretsiz izin veya kendi isteğiyle işten uzaklaşma ödenek doğurmaz; 4/b sigortalısına hastalık nedeniyle ödenek verilmez.
90 Gün Prim Dolmadan Rapor Parası Alınır mı?
İş kazası veya meslek hastalığı raporunda alınır, çünkü bu hâllerde prim şartı yoktur. Hastalık raporunda iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yılda, analıkta doğumdan önceki bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmemişse ödenek ödenmez.
İş Göremezlik Ödeneği Ne Kadar?
Sabit bir tutar yoktur; ödenek kişinin kendi kazancına göre hesaplanır. Önceki on iki ayın prime esas kazanç toplamı prim günlerine bölünür, çıkan günlük kazancın ayaktan tedavide üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı ödenir. Günlük kazancı 1.200 TL olan sigortalı ayaktan tedavide günde 800 TL alır.
İşgöremezlik Ödemesi Hesaplama ve İş Göremezlik Raporu Parası Nasıl Hesaplanır?
İşgöremezlik ödemesi hesaplama işlemi üç adımdır: on iki aylık prime esas kazanç ÷ prim gün sayısı ile günlük kazanç bulunur, tedavi türüne göre 2/3 veya 1/2 oranı uygulanır, sonuç ödenecek gün sayısıyla çarpılır. Hastalık raporunda ilk iki gün ödenecek günlerden düşülür.
2026 Yılında SGK İş Göremezlik Ödeneği Hesaplama Neye Göre Yapılır?
2026 yılında SGK iş göremezlik ödeneği hesaplama, 21 Aralık 2024’ten beri yürürlükte olan on iki aylık kazanç kuralına göre yapılır. Yıl içinde değişen tek unsur günlük kazanç alt sınırıdır; alt sınır arttığında altında kalan ödenekler yeni sınıra yükseltilir ve 180 gün tavanı da buna göre hesaplanır.
Rapor Bitmeden Para Yatar mı?
On günü aşan istirahat sürelerinde yatar. Yönetmelik bu raporlarda ödemenin asgari on günlük tutarlar hâlinde yapılmasını öngörür (SSİY m.40/8); sigortalının raporun tamamının bitmesini beklemesi gerekmez.
Rapor Süresi Bitmeden İşe Başlanırsa Ne Olur?
İstirahatli olunan günlerde çalışılmışsa o günler için ödenek ödenmez; işveren bu günleri “çalıştı” olarak bildirir. Çalışılan günler için ödenek yine de ödenmişse bu fazla ödeme sayılır ve 5510 m.96 uyarınca geri istenir.
Sigortalılık Sona Ererse Rapor Parası Kesilir mi?
Hastalık ve analık raporu sürerken sigortalılık herhangi bir nedenle sona ererse ödenek, sigortalılığın sona erdiği tarihten sonra en fazla onuncu güne kadar ödenir (SSİY m.40/10). Bu fıkra hastalık ve analık sigortasıyla sınırlı yazılmıştır; iş kazası ve meslek hastalığı raporlarını saymaz.
Rapor Parası Alınıp Alınmadığı Nasıl Sorgulanır?
E-Devlet’teki “4A/4B İşgöremezlik Ödemesi Görme” hizmetinden ödemenin hesaplanıp hesaplanmadığı, tutarı ve hangi bankaya gönderildiği sorgulanabilir. Ödeme görünmüyorsa işverenin çalışılmadığına dair bildirimi yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir.
İletişim
Bu yazı genel niteliktedir; somut olayın koşulları sonucu değiştirir. Dosyanıza ilişkin görüşme için iletişim bilgileri aşağıdadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebildiğinden, karar vermeden önce güncel durumu bir avukatla değerlendirmenizi öneririz.
Devamı
İlgili yazılar
-
Endikasyon Dışı İlaç Başvurusunun Reddi Geldi, İtiraz mı Edeyim Dava mı Açayım
Endikasyon dışı ilaç başvurusunun reddi hâlinde hekim itirazı ve iptal davası: Ankara idare mahkemesi, 60 günlük süre, yürütmeyi durdurma ve dilekçe içeriği.
Sosyal Güvenlik -
Endikasyon Dışı İlaç Rapor Süresi Dolmak Üzere, Onayı Nasıl Uzatırım
Endikasyon dışı ilaç rapor süresi ve onayın uzatılması: süre yazılmamışsa yeni onay aranmaz ama bir yılı geçemez; son ay başvurusu, Ek-2 ve Ek-3 şartı.
Sosyal Güvenlik -
Endikasyon Dışı İlaç Başvuru Sorgulama, Başvurum Sonuçlandı mı Nereden Öğrenirim
Endikasyon dışı ilaç başvuru sorgulama nasıl yapılır? Sonuç hekime iletilir; hastanın e-posta ve telefon kanalı, e-Devlet durumu ve 30 gün cevap yoksa ne olur.
Sosyal Güvenlik -
Endikasyon Dışı İlaç Onam Formu İmzalarken Neyi Kabul Etmiş Olurum
Endikasyon dışı ilaç onam formu (Ek-2) hastaya ne söyletir, kim doldurur, imzalamazsam ne olur? Yeni form, ilaca özel olur formları ve kabul ibaresinin sınırı.
Sosyal Güvenlik