Türk Vatandaşlığının Kazanılması, Hangi Yoldan Başvururum ve Başvurum Ne Zaman Sonuçlanır

Türk vatandaşlığının kazanılması iki ana yoldan olur: doğumla ya da sonradan. Doğumla kazanılan vatandaşlık soy bağı veya doğum yeri esasına göre kendiliğinden doğar ve başvuru gerektirmez; yabancıların karşılaştığı asıl süreç ise sonradan kazanmadır. Sonradan kazanma da kendi içinde genel yol, evlilik, istisnai yol (yatırım dahil), evlat edinilme, seçme hakkı ve yeniden kazanma gibi ayrı başvuru türlerine ayrılır; her birinin şartı, başvuru mercii ve karar makamı 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (RG 12/6/2009, sayı 27256) ile Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’te ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Bu yazı Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlere göre güncellendi. Kanunun son değişikliği 2019 tarihli 7196 sayılı Kanunla yapıldı; yurt dışında geçirilebilecek süre ise 2017’den beri Kanunda on iki ay olarak yazılıyken Yönetmelikte hâlâ altı ay olarak duruyor. Başvuru yapacak kişilerin en çok merak ettiği üç konuyu, yani hangi yoldan başvurulacağını, dosyanın hangi aşamada olduğunu ve ret hâlinde ne yapılacağını ayrı başlıklarda cevapladık.

Bir Bakışta: Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Sonradan vatandaşlık başvurularında kişinin kendi durumuna uyan yolu doğru seçmesi, sürecin geri kalanını belirler.

• Şartları taşımak mutlak hak vermez. Kanun, aranan şartların vatandaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamadığını açıkça söyler (5901 m.10/1); son kararı Bakanlık ya da istisnai yolda Cumhurbaşkanı verir.
• Genel yol: Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet, yeterli Türkçe, geçimi sağlayacak gelir, iyi ahlak, sağlık şartı ve millî güvenlik engelinin bulunmaması aranır (m.11). Yurt dışında toplam on iki aya kadar kalış ikameti kesmez (m.15).
• Evlilik: Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olmak, evliliğin sürmesi ve aile birliği içinde yaşamak gerekir; Kanunda bu yol için Türkiye’de ikamet ya da Türkçe şartı yoktur (m.16).
• Başvuru yeri: Yurt içinde yerleşim yerinin valiliği (il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü), yurt dışında dış temsilcilikler; bizzat ya da özel vekâletnameyle yapılır, posta ile başvuru kabul edilmez (m.37, Yönetmelik m.64).
• Süre ve ret: Kanunda karar için bir süre öngörülmemiştir. Ret kararına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (2577 sayılı İYUK m.7).

Türk Vatandaşlığına Geçiş Şartları, Hangi Yoldan Başvurabilirim

Türk vatandaşlığına geçiş şartları, kişinin hangi yoldan başvurduğuna göre tamamen değişir. Halk arasında “Türk vatandaşlığına geçiş” denen işlem, hukuken Türk vatandaşlığının sonradan kazanılmasıdır ve Kanunun 9. maddesine göre yetkili makam kararı, evlat edinilme ya da seçme hakkının kullanılmasıyla gerçekleşir. Bu nedenle ilk adım, aşağıdaki tablodan kendi durumunuza uyan satırı bulmaktır; türk vatandaşlığı kazanma yolları ve her birinin şartı birbirinden farklıdır.

Kazanma yolu	Kimler için	Türkiye’de ikamet şartı	Karar makamı	Dayanak
Doğumla, soy bağı	Türk vatandaşı ana veya babadan doğan çocuk	Yok	Kendiliğinden	5901 m.7
Doğumla, doğum yeri	Türkiye’de doğup ana babası yüzünden hiçbir vatandaşlık kazanamayan çocuk	Yok	Kendiliğinden	m.8
Genel yol	Ergin ve ayırt etme gücüne sahip yabancı	Kesintisiz 5 yıl	Bakanlık	m.11, m.19
Evlilik	Türk vatandaşıyla en az 3 yıldır evli yabancı	Kanunda yok	Bakanlık	m.16
İstisnai yol (yatırım dahil)	Olağanüstü hizmet, yatırım veya Turkuaz Kart sahibi, zaruret, göçmen	Yok	Cumhurbaşkanı	m.12
Evlat edinilme	Türk vatandaşınca evlat edinilen ergin olmayan	Yok	Bakanlık	m.17
Seçme hakkı	Ana veya babasına bağlı olarak vatandaşlığı kaybeden çocuk (ergin olduktan sonra 3 yıl içinde)	Yok	Bakanlık	m.21
Yeniden kazanma (ikametsiz)	Çıkma izniyle kaybedenler, seçme hakkını kullanmayanlar, mülga 403 ve 1312 sayılı kanunlar kapsamındakiler	Yok	Bakanlık	m.13, m.43
Yeniden kazanma (ikametli)	Vatandaşlığı kaybettirilenler (m.29) ve seçme hakkıyla ayrılanlar (m.34)	3 yıl	Cumhurbaşkanı veya Bakanlık	m.14
KKTC vatandaşları	Doğumla KKTC vatandaşı olanlar	Yok	Bakanlık (yazılı beyan)	m.42

Tablodaki “Bakanlık” İçişleri Bakanlığıdır (m.3); işlemler Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü eliyle yürütülür. 2017’de Kanuna eklenen 10. maddenin ikinci fıkrası, sonradan kazanmada uygulanacak temel ilke ve esasları ilgili kurumların görüşü alınarak Bakanlığın belirleyeceğini öngörür. Yani aynı şartları taşıyan iki başvurunun farklı sonuçlanması hukuken mümkündür; idare takdir yetkisini kullanır, mahkeme de bu yetkinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığını denetler.

Genel Yolla Vatandaşlık Kazanma Şartları, Beş Yıl İkametle Başvurabilir miyim

Genel yolla vatandaşlık, Türkiye’de uzun süre yasal olarak yaşamış yabancıların başvurduğu temel yoldur ve Yönetmelikte “Türk vatandaşlığının genel olarak kazanılması” başlığıyla düzenlenir; resmî yazışmalarda geçen “genel olarak Türk vatandaşlığının kazanılması” ifadesi bu yolu anlatır. Kanunun 11. maddesine göre başvuru sahibinde şu şartların birlikte bulunması gerekir:

1. Kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak.
2. Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek.
3. Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek.
4. Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak.
5. İyi ahlak sahibi olmak.
6. Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek.
7. Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak.
8. Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak.

Yönetmeliğin 15. maddesi bu şartları somutlaştırır. Yerleşme kararı; Türkiye’de taşınmaz edinmek, iş kurmak, yatırım yapmak, ticaret ve iş merkezini Türkiye’ye taşımak, çalışma iznine tabi olarak bir iş yerinde çalışmak gibi davranışlarla ya da Türk vatandaşıyla evlenmek, ailece başvurmak, daha önce Türk vatandaşlığını kazanmış ana, baba, kardeş veya çocuk sahibi olmak ya da eğitimini Türkiye’de tamamlamakla gösterilebilir. Türkçe ise “toplumsal yaşama uyum sağlayabilecek düzeyde” aranır. Kanunda “sağlık sigortası” diye bir vatandaşlık şartı bulunmaz; sağlık şartı, toplum sağlığını tehdit eden bir hastalığın olmamasıdır.

5 Yıl İkamet Şartı ile Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır

Beş yıllık süre, başvuru tarihinden geriye doğru ve kesintisiz olarak hesaplanır. Kanunun 15. maddesine göre ikamet, Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır; yani süre, geçerli ikamet izniyle geçen dönemdir. Sürenin ispatı için il emniyet müdürlüğünden alınan ve yurda giriş çıkış tarihlerini gösteren belge dosyaya konur; ayrıca vatandaşlık işlemleri sonuçlanana kadar yetecek süreli bir ikamet izni aranır (Yönetmelik m.17/1-g ve ğ). Başvuru tarihi olarak, form dilekçenin müracaat makamında evrak kaydına alındığı gün esas alınır (Yönetmelik m.64/6). Beş yıl dolmadan yapılan başvuru, valilikteki ön incelemede kabul edilmez (Yönetmelik m.16/2-b).

Öğrenci veya Turist İkametiyle Geçen Süre Sayılır mı

Yönetmeliğe göre öğrenim, turistik amaç, tedavi, öğrenim gören çocuğa refakat, sığınma veya iltica başvurusu gibi Türkiye’de yerleşme niyetini göstermeyen sebeplerle alınmış ikamet, vatandaşlık için geçerli ikamet sayılmaz (Yönetmelik m.71/1-ç; m.16/2-c). Öğrenci Türk vatandaşlığı nasıl alınır diye araştıranlar için bu kuralın anlamı açıktır: öğrencilik yılları tek başına beş yılı doldurmaz. Ancak aynı maddenin (d) bendi önemli bir istisna içerir: geçerli sayılmayan bir sebeple Türkiye’de bulunan kişi sonradan geçerli sayılan bir sebeple ikamete bağlanırsa (örneğin mezuniyetten sonra çalışma iznine geçerse), önceki ikamet süreleri de hesaba katılır. Bu istisna turistik amaçlı ikamet izniyle bulunanlara uygulanmaz.

Yurt Dışına Çıkmak 5 Yıllık Süreyi Keser mi

Kanunun 15. maddesine göre başvuru sahibi, aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunabilir ve bu süreler ikamet süresinden sayılır. Bu sınır 2017’de 7039 sayılı Kanunla on iki aya çıkarıldı. Yönetmeliğin 71. maddesi ise hâlâ 2010 tarihli ilk metnindeki “toplam altı ay” sınırını taşıyor ve altı ayı aşan yurt dışı kalışın süreyi keseceğini söylüyor. Normlar hiyerarşisinde Kanun Yönetmeliğin önünde gelir; yine de başvurudan önce giriş çıkış dökümünü alıp yurt dışı sürelerini gün gün toplamak, dosyanın ön incelemede takılmaması için en güvenli yoldur.

Sabıka Kaydı veya Devam Eden Davası Olan Vatandaşlık Alabilir mi

Herhangi bir suçtan yargılaması devam eden, hükümlü ya da tutuklu olan yabancının genel yoldan başvurusu kabul edilmez (Yönetmelik m.16/2-ç); evlilik yolunda da aynı kural vardır (m.25/2-c). Yönetmeliğin 72. maddesinin beşinci fıkrası daha da ağır bir sınır koyar: taksirli suçlar hariç olmak üzere, ertelenmiş, zamanaşımına uğramış, hükmün açıklanması geriye bırakılmış, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa bile altı aydan fazla hapis cezası alanlar Türk vatandaşlığını kazanamaz. Terör, casusluk, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı, insan ticareti gibi faaliyetlerle bağlantısı tespit edilenler için de aynı sonuç öngörülür. Hükmün açıklanmasının geriye bırakılmasının kamu hukukundaki etkisi için HAGB ve güvenlik soruşturması yazımıza bakabilirsiniz; vatandaşlık başvurusunda ise Yönetmelik HAGB’yi açıkça engel saymıştır.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır, Kaç Yıl Evli Kalmak Gerekir

Bir Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz (5901 m.16/1). Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancı, Türk vatandaşlığını kazanmak için başvurabilir. Üç yıllık süre evlilik tarihinden hesaplanır; yabancının eşi Türk vatandaşlığını sonradan kazanmışsa, süre eşin vatandaşlığı kazandığı tarihten başlar (Yönetmelik m.25/3).

Kanunun 16. maddesine göre başvuru sahibinde üç şart aranır:

• Aile birliği içinde yaşamak,
• Evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak,
• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak.

Evlilik yoluyla vatandaşlık için Kanunda Türkiye’de belirli bir süre ikamet etme ya da Türkçe bilme şartı yoktur; yurt dışında yaşayan çiftler de dış temsilcilik aracılığıyla başvurabilir (Yönetmelik m.30). Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümüyle evlilik sona ererse aile birliği şartı aranmaz (m.16/2). Kanun yalnızca ölümü istisna tuttuğu için, başvurudan sonra gerçekleşen boşanma aile birliği şartını ortadan kaldırır. Evliliğin butlanına karar verilse bile, evlenmede iyi niyetli olan ve vatandaşlığı kazanmış kişi Türk vatandaşlığını korur (m.16/3).

Valilikteki araştırmada; evliliğin üç yılı doldurmadığı, evliliğin başvurudan önce boşanma veya ölümle sona erdiği, başvuranın yargılamasının sürdüğü ya da hükümlü veya tutuklu olduğu ya da istenen belgeleri sunamadığı anlaşılırsa başvuru kabul edilmez (Yönetmelik m.25/2).

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı İçin Gerekli Belgeler

Yönetmeliğin 26. maddesine göre dosya şu belgelerden oluşur:

• İsteği belirten form dilekçe,
• Türk vatandaşı eşin nüfus kayıt örneği (müracaat makamınca sistemden alınır),
• Başvuranın hangi devletin vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge,
• Kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği,
• Yerleşim yeri Türkiye’de ise en son tarihli ikamet izni,
• Hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı varsa onaylı örneği,
• Doğum tarihinin ay ve günü yoksa bunu tamamlayan belge veya imzalı beyan,
• Hizmet bedelinin ödendiğini gösteren makbuz.

Yurt dışından yapılan başvuruda, yabancının bulunduğu devletin kanunları izin veriyorsa sabıka kaydı da istenir (Yönetmelik m.30/4). Yabancı makamlardan alınan belgelerin tasdiki ve Türkçe tercümesi Yönetmeliğin 67. maddesindeki kurallara tabidir.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Ne Kadar Sürer

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı için Kanunda ya da Yönetmelikte bir karar süresi yoktur. Süreyi en çok uzatan aşama, evliliğin gerçek olup olmadığının araştırılmasıdır. İl emniyet müdürlüğü eşlerin aile birliği içinde yaşayıp yaşamadığını ve evlilikle bağdaşmayan bir davranışın bulunup bulunmadığını araştırır (Yönetmelik m.28); komisyon ise eşleri ayrı ayrı ve birlikte mülakata alır (m.29). Soruşturmada evliliğin vatandaşlık amacıyla yapılıp yapılmadığı konusunda olumlu ya da olumsuz bir kanaate varılamazsa, Türk vatandaşı eşin yakınlarının ifadesine de başvurularak kanaat oluşuncaya kadar soruşturma periyodik olarak sürdürülür (Yönetmelik m.72/2). Bu hüküm nedeniyle aynı tarihte başvuran iki çiftin dosyası çok farklı sürelerde sonuçlanabilir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu Nasıl Yapılır, Nereye Yapılır

Türk vatandaşlığı başvurusu yurt içinde yerleşim yerinin bulunduğu valiliğe, yurt dışında ise dış temsilciliklere (büyükelçilik veya konsolosluk) yapılır (5901 m.37; Yönetmelik m.16/1, m.64/1). Valilik bünyesindeki işlemleri uygulamada il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü yürütür; vatandaşlık başvuru inceleme komisyonunun sekretaryası da bu müdürlüktedir (Yönetmelik m.70/1). Başvuru kişinin bizzat kendisi tarafından ya da bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekâletnameyle yapılır; posta yoluyla yapılan başvurular kabul edilmez (Yönetmelik m.64/1). Ergin olmayanların başvurusunu veli ya da vasileri yapar (m.64/2).

Başvuru alındıktan sonra müracaat makamı önce bir ön inceleme yapar. Ergin olmama, beş yıllık ikametin dolmaması, yerleşme niyetini göstermeyen ikamet türü, devam eden yargılama veya hükümlülük ya da eksik belge hâllerinde başvuru kabul edilmez ve bu durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir (Yönetmelik m.16/2). Bu yazı da bir idari işlemdir; dava yoluyla ilgili kurallar ret başlığında anlatılmıştır.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu İçin Gerekli Evraklar

Genel yoldan başvuran yabancı adına Yönetmeliğin 17. maddesine göre şu belgelerden oluşan dosya düzenlenir:

• İsteği belirten form dilekçe,
• Hangi devletin vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge (vatansızsa, temini mümkünse buna ilişkin belge),
• Kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği; evliyse eş ve çocuklarla aile bağını gösteren belge,
• Medeni hâl belgesi (evliyse evlenme, boşanmışsa boşanma, dulsa eşin ölüm belgesi),
• Varsa Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınlarının nüfus kayıt örneği (sistemden alınır),
• Genel sağlık bakımından tehlikeli bir hastalığı olmadığını gösteren, Sağlık Bakanlığının belirlediği usule uygun sağlık raporu,
• Geçimini sağladığını gösteren çalışma izni, vergi levhası, taahhütname veya benzeri belge,
• Beş yıllık kesintisiz ikameti gösteren, il emniyet müdürlüğünden alınacak yurda giriş çıkış belgesi,
• İşlemler sonuçlanana kadar yetecek süreli ikamet izni,
• Hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı varsa onaylı örneği,
• Doğum tarihinin ay ve günü yoksa bunu tamamlayan belge ya da imzalı beyan,
• Hizmet bedelinin ödendiğini gösteren makbuz.

Türk vatandaşlığına geçiş için gerekli belgeler başvuru yoluna göre değişir: evlilikte 26. madde, yeniden kazanmada 23. madde, evlat edinilmede 33. madde, seçme hakkında 34. madde, KKTC vatandaşlarında 77. madde ayrı listeler öngörür.

Türk Vatandaşlığı Başvuru Harcı Ne Kadar

Vatandaşlık başvurusunda alınan para, teknik olarak harç değil “hizmet bedeli”dir. Kanunun 45. maddesine göre tutar İçişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte belirlenir ve bütçeye gelir kaydedilir. Tutar her yıl güncellendiği için başvurudan önce il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğünden teyit edilmelidir. Aynı maddenin ikinci fıkrası önemli bir muafiyet getirir: Gelir Vergisi Kanununa göre geliri olmayanlardan ve onlarla birlikte işlem gören ergin olmayan çocuklarından hizmet bedeli alınmaz.

Vatandaşlık Başvurusu Aşamaları, Başvurum Hangi Aşamada

Genel yoldan yapılan bir vatandaşlık başvurusu, Yönetmelikte sırası belirlenmiş yedi aşamadan geçer. Evlilik başvurularında da aynı iskelet uygulanır; farkı, il emniyet araştırmasının ve mülakatın evliliğin gerçekliğine odaklanmasıdır.

Aşama	Ne yapılır	Kim yapar	Dayanak
1. Başvuru ve ön inceleme	Şartlar ve belgeler kontrol edilir, eksikse başvuru kabul edilmez	Valilik (il müdürlüğü)	Yön. m.16
2. Dosyanın düzenlenmesi	Belgeler dosyaya bağlanır	Valilik	Yön. m.17
3. İl soruşturması	Millî güvenlik, iyi ahlak, ikamet ve yurt dışı çıkışlar araştırılır	İl emniyet müdürlüğü	Yön. m.17/2, m.18
4. Komisyon mülakatı	Şartlar, Türkçe, geçim, topluma uyum değerlendirilir	Vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu	Yön. m.19, m.69
5. Bakanlığa gönderim	Uygun bulunan dosya Bakanlığa gider; uygun bulunmayana tebligat yapılır	Valilik	Yön. m.19/4-5
6. Arşiv araştırması ve inceleme	Eksikler tamamlatılır, MİT ve Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması istenir	Bakanlık	Yön. m.35
7. Karar ve tebliğ	Bakanlık kararı verilir, karar ilgiliye tebliğ edilir, nüfusa tescil yapılır	Bakanlık, valilik	5901 m.19, m.20, m.41

Komisyon, vali ya da görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında il müdürlüğü, il emniyet müdürlüğü, il jandarma komutanlığı, il millî eğitim müdürlüğü ve sosyal hizmetler il müdürlüğü temsilcilerinden oluşur (Yönetmelik m.69/2). Mülakatta başvuranın soy durumu, Türkçe konuşma yeterliliği, geçimini nasıl sağladığı ve toplumsal yaşama uyumu değerlendirilir; kanaat mülakat formuna yazılır (m.19/1). Yönetmelikte ayrı bir yazılı Türkçe sınavı öngörülmemiştir.

Vatandaşlık Başvurusu İl Soruşturması Ne Demek

E-Devlet sorgulamasında “başvurunuza ilişkin il soruşturması yapılmaktadır” ibaresi görülmesi, dosyanın Yönetmelikteki üçüncü aşamada, yani il emniyet müdürlüğünün araştırmasında olduğunu gösterir. Bu ibare ret ya da kabul anlamına gelmez; yalnızca dosyanın hâlâ il düzeyinde olduğunu, henüz Bakanlığa gönderilmediğini anlatır.

Vatandaşlık il soruşturması, genel yoldan başvuranlar için Yönetmeliğin 18. maddesine göre şu üç konuyu kapsar: başvuranın millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin olup olmadığı, iyi ahlak sahibi olup olmadığı ve Türkiye’ye hangi tarihte geldiği, ikamet izninin hangi amaçla verildiği, bu sürede yurt dışına çıkıp çıkmadığı. Evlilik yoluyla başvuranlarda soruşturma; aile birliği içinde yaşanıp yaşanmadığını, evlilikle bağdaşmayan bir davranışın varlığını ve millî güvenlik durumunu araştırır (Yönetmelik m.28). Sonuçlar soruşturma formuna yazılır, soruşturması tamamlanan dosya il müdürlüğüne, oradan da komisyona gönderilir.

Vatandaşlık il soruşturması ne kadar sürer sorusunun mevzuatta bir cevabı yoktur. Yapılan araştırma ve soruşturma bir yıl geçerlidir; gerekli görülürse bu süre beklenmeden yeniden yaptırılabilir (Yönetmelik m.72/4). Dolayısıyla dosya uzun süre il aşamasında kalırsa soruşturma yenilenebilir.

Vatandaşlık Başvurusu Arşiv Araştırmasından Sonra Ne Olur

Komisyondan olumlu geçen dosya karar alınmak üzere Bakanlığa gönderilir. Bakanlık önce dosyadaki eksik bilgi ve belgeleri tamamlatır, ardından genel yol, istisnai yol, evlilik ve evlat edinilme başvurularında Millî İstihbarat Teşkilatı ile Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması ister (Yönetmelik m.35/1-2). Yeniden kazanma başvurularında arşiv araştırması yalnızca Emniyet Genel Müdürlüğünden istenir (m.35/3).

Arşiv araştırması tamamlandıktan sonra dosya karar aşamasına geçer. Şartları taşıdığı anlaşılan başvuru sahibi, genel yol, evlilik ve evlat edinilme başvurularında Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını kazanır (5901 m.19; Yönetmelik m.35/5). İstisnai yolda karar Cumhurbaşkanına aittir (5901 m.12); Yönetmeliğin 35. maddesinin altıncı fıkrası hâlâ “Bakanlar Kurulu” ifadesini taşısa da bu yetki 2018’den beri Cumhurbaşkanındadır. Şartları taşımayanların talebi Bakanlıkça reddedilir (m.35/11). Karar, karar tarihinden itibaren hüküm doğurur ve ilgiliye tebliğ edilir (5901 m.20/1, m.41).

Vatandaşlık Başvurusu Sorgulama e-Devlet Üzerinden Nasıl Yapılır

Türkiye’de yapılan başvurularda dosyanın genel durumu, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün e-Devlet’teki Vatandaşlık Başvurusu Sorgulama hizmetinden izlenebilir. Hizmete girmek için e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, kimlik kartı veya internet bankacılığı yöntemlerinden biriyle kimlik doğrulaması gerekir. Sorgulama ekranı dosyanın hangi aşamada olduğunu gösterir; güvenlik araştırmasının içeriği ve kurumlar arası yazışmalar ise burada görünmez. Türk vatandaşlığı başvurusu takip edilirken ekranda uzun süre aynı ibarenin kalması tek başına olumsuz bir işaret değildir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu Ne Kadar Sürede Sonuçlanır

Türk vatandaşlığı başvurusu için Kanunda ya da Yönetmelikte bağlayıcı bir karar süresi öngörülmemiştir. Bu nedenle “türk vatandaşlığına geçiş ne kadar sürüyor” sorusuna kesin bir ay sayısı vermek mümkün değildir; süre dosyadan dosyaya değişir. Süreyi belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Ön incelemede eksik belge: Eksik dosya kabul edilmediği için süre ancak dosya tamamlandığında işlemeye başlar.
• İl soruşturması: Özellikle evlilik başvurularında kanaat oluşmazsa periyodik olarak tekrarlanır (Yönetmelik m.72/2).
• Komisyon takvimi: Mülakat, komisyonun toplanma düzenine bağlıdır.
• Arşiv araştırması: MİT ve Emniyet Genel Müdürlüğünden gelecek cevaba bağlıdır.
• Araştırmanın bir yıllık geçerliliği: Süre aşılırsa soruşturma ve araştırma yenilenebilir (m.72/4).

Dosyanın durumu e-Devlet’ten izlenebilir; ayrıca başvurunun yapıldığı valiliğe yazılı dilekçe verilerek bilgi istenebilir. Vatandaşlık başvurusu karar aşaması ne kadar sürer sorusu için de aynı durum geçerlidir: Bakanlıktaki incelemenin süresi mevzuatta yazılı değildir.

Vatandaşlık Başvurusu Reddedilirse Ne Olur, İptal Davası Açabilir miyim

Vatandaşlık başvurusu reddedilirse ret yazısı ilgiliye tebliğ edilir (5901 m.41) ve bu işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Ret üç farklı aşamada ortaya çıkabilir:

• Valilik ön incelemesinde: Başvuru kabul edilmez ve durum yazılı bildirilir (Yönetmelik m.16/2, m.25/2).
• Komisyon aşamasında: Şartları taşımadığı anlaşılan yabancının dosyası Bakanlığa gönderilmez, il müdürlüğünce tebligat yapılır (m.19/5).
• Bakanlık aşamasında: İnceleme ve araştırma sonucunda uygun görülmeyen talep reddedilir (5901 m.19/1; Yönetmelik m.35/11).

5901 sayılı Kanunda vatandaşlık ret kararına karşı ayrı bir itiraz mercii veya özel dava süresi düzenlenmemiştir. Bu nedenle genel kural uygulanır: dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayarak altmış gündür (İYUK m.7). Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir ve yetki kamu düzenindendir (İYUK m.32). Bakanlık kararında bu yer Ankara, valiliğin ön inceleme yazısında ise ilgili ildir. Sürenin hangi gün başladığı konusunda idari dava açma süresi ne zaman başlar yazımız, sürenin genel kuralları için idari dava açma süresi yazımız ayrıntılı bilgi verir.

Mahkeme, Kanunun 10. maddesindeki “mutlak hak sağlamaz” kuralı nedeniyle idarenin yerine geçerek vatandaşlık veremez; denetimi, ret işleminin hukuka uygun olup olmadığıyla sınırlıdır. Ret gerekçesi millî güvenlik veya arşiv kaydına dayanıyorsa, bu bilgilerin dayanağı dava sürecinde mahkemece istenebilir. Vatandaşlık başvurusunun reddine itiraz dilekçesi örneği arayanlar için şunu belirtmek gerekir: hazır bir şablon, ret gerekçesi ve tebliğ tarihi bilinmeden doğru sonucu vermez; dilekçenin omurgası ret yazısındaki gerekçedir.

Ret kararından sonra yeniden başvuruyu yasaklayan bir hüküm Kanunda yer almaz; Yönetmelik de aynı kişinin yeniden müracaatında usulüne uygun yeni bir başvuru dosyası düzenleneceğini öngörür (Yönetmelik m.73). Ret sebebi ortadan kalkmışsa (örneğin eksik belge tamamlanmış ya da beş yıllık süre dolmuşsa) yeni bir başvuru yapılabilir. Ret gerekçesi ve süreler dosya bazında değerlendirildiğinde, iptal davası ile yeni başvurudan hangisinin daha uygun olduğu daha net görülür. Türkiye’deki ikamet ve çalışma izinleriyle birlikte vatandaşlık yollarını tek bir çerçevede görmek isteyenler için yabancılar hukuku ve vatandaşlık yazımız konunun tamamını özetler.

Sonradan Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Sonradan Türk vatandaşı olmak, Kanunun 9. maddesine göre üç yoldan gerçekleşir: yetkili makam kararı, evlat edinilme ve seçme hakkının kullanılması. Yetkili makam kararı da kendi içinde genel yol, evlilik, istisnai yol ve yeniden kazanma olarak ayrılır (Yönetmelik m.14). Bu süreç, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’na göre düzenlenmiş olup yabancı uyruklu kişilerin Türk vatandaşlığına geçiş yapmasını mümkün kılar.

Yetkili Makam Kararıyla Türk Vatandaşı Olma:
Yetkili makam kararı, genel olarak Türkiye’de belirli bir süre kesintisiz ikamet eden, toplumsal uyumu sağlayan ve kanunun belirttiği koşulları yerine getiren yabancılar açısından geçerlidir. Bu kapsamda aranan temel şartlar, kişinin Türkiye’de beş yıl kesintisiz ikamet etmesi, Türkçe’yi toplumsal iletişimde yeterli düzeyde konuşabilmesi, yerleşmeye yönelik kararlılık göstermesi (taşınmaz edinimi, iş kurma gibi), geçimini sağlayacak gelire sahip olması, iyi ahlak ve sağlık şartlarını taşıması ve millî güvenlik veya kamu düzenini tehdit edecek herhangi bir durumunun bulunmamasıdır. Evlilik yolunda ise beş yıllık ikamet yerine en az üç yıllık evlilik aranır.

İstisnai Durumlarda Vatandaşlık:
Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesine göre, bazı kişilere istisnai olarak vatandaşlık verilebilir. Türkiye’ye sanayi tesisi getiren ya da bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel veya sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen veya geçeceği düşünülen yabancılar, ilgili bakanlığın gerekçeli teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşı olabilir. Ayrıca yatırımcılar ve Turkuaz Kart sahipleri, vatandaşlığa alınması zaruri görülenler ve göçmen olarak kabul edilen kişiler de bu maddenin kapsamındadır.

Evlat Edinme Yoluyla Türk Vatandaşı Olma:
Türk vatandaşı olan bir kişinin, ergin olmayan bir yabancıyı evlat edinmesi durumunda, evlat edinilen kişinin millî güvenlik ve kamu düzenine herhangi bir tehdit oluşturmaması şartıyla Türk vatandaşlığı kazanması mümkündür (m.17). Evlat edinme sürecinin hukuken tamamlanmış olması ve evlat edinilenin başvuru tarihinde ergin olmaması gerekir.

Seçme Hakkıyla Vatandaşlık:
Ana veya babasının Türk vatandaşlığından çıkması nedeniyle, kendi iradesi dışında Türk vatandaşlığını kaybetmiş kişiler, ergin olduktan sonraki üç yıl içinde yazılı bildirimde bulunarak Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilir (m.21). Bu yöntemle, kişilerin vatandaşlık haklarından yeniden yararlanması sağlanır.

Tüm bu yöntemler neticesinde, sonradan vatandaşlık edinimi süreci kişinin koşullarına göre çeşitlilik gösterir. Süreç boyunca belgelerin eksiksiz hazırlanması ve başvurunun doğru yola göre yapılması büyük önem taşır; yanlış yoldan yapılan başvuru, şartlar başka bir yolda karşılansa bile ön incelemede geri dönebilir.

İstisnai Olarak Türk Vatandaşlığının Kazanılması

İstisnai koşullarda Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesinde düzenlenmiştir. Bu yolda ikamet süresi, Türkçe veya gelir gibi genel yol şartları aranmaz; tek kanuni şart, başvuranın millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin bulunmamasıdır. Karar ise Bakanlık tarafından değil, Cumhurbaşkanı kararıyla verilir. Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engeli bulunanların talepleri Bakanlıkça doğrudan reddedilir (m.12/2).

Hangi Durumlarda İstisnai Vatandaşlık Verilir?

Kanunun 12. maddesinin birinci fıkrası dört grubu sayar:

• (a) Olağanüstü hizmet: Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler. Spor, kültür ve akademi alanında Türkiye’ye katkı sağlayan isimler bu bentten yararlanır.
• (b) Yatırımcılar ve Turkuaz Kart sahipleri: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31/1-j bendine göre ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar, bunların yabancı eşi ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu. Asgari yatırım tutarları Yönetmeliğin 20. maddesinde sayılır: taşınmazda en az 400.000 ABD Doları (kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa, üç yıl satmama şerhiyle), sabit sermaye yatırımı, banka mevduatı, devlet borçlanma araçları, fon katılma payı ve bireysel emeklilikte en az 500.000 ABD Doları, istihdamda en az 50 kişi. Ayrıntılar için yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı yazımıza bakabilirsiniz.
• (c) Zaruret: Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
• (d) Göçmenler: 5543 sayılı İskân Kanunu’na göre göçmen olarak kabul edilen kişiler.

Başvuru Süreci ve Gereken Belgeler

İstisnai vatandaşlık başvurusu da yurt içinde valiliğe, yurt dışında dış temsilciliklere yapılır; istisnai kazanma işlemleri Bakanlıkça yürütülür (5901 m.19/2, m.37). Yönetmeliğin 20. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, Bakanlığın yazılı talimatı üzerine müracaat makamlarınca şu belgelerden oluşan dosya düzenlenir:

• İsteği belirten form dilekçe,
• Pasaport veya benzeri belge, vatansızsa temini mümkünse buna ilişkin belge,
• Medeni hâl belgesi ve duruma göre evlenme, boşanma veya eşin ölüm belgesi,
• Doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği, evliyse eş ve çocuklarla aile bağını gösteren belge,
• Varsa Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınların nüfus kayıt örneği,
• Doğum tarihinin ay ve günü eksikse bunu tamamlayan belge.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Başvuru sahipleri, mevcut yasalara uygunluk göstermeli ve millî güvenlik açısından herhangi bir engel taşımamalıdır. Yatırımcılar için asgari tutarlar Cumhurbaşkanı kararlarıyla Yönetmelikte belirlenir ve zaman içinde değiştirilmiştir (örneğin taşınmaz tutarı 2022’de 250.000’den 400.000 ABD Dolarına yükseltildi, 2023’te taşınmazın niteliği daraltıldı). Bu nedenle yatırım kararından önce güncel metin kontrol edilmelidir.

Sonuç olarak, istisnai Türk vatandaşlığı, Kanunda sayılan dört gruptan birine giren ve millî güvenlik engeli bulunmayan kişiler için uygulanır. Bu vatandaşlık tipi, Türkiye’nin ulusal çıkarlarını ön planda tutarken, ülkeye katkısı yüksek kişilerin vatandaşlığa alınmasını kolaylaştırır.

Göçmen Olarak Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Göçmen statüsü ile Türk vatandaşlığını kazanmanın dayanağı 5543 sayılı İskân Kanunu’dur. Kanunun 3. maddesine göre göçmen, Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup yerleşmek amacıyla tek başına veya toplu hâlde Türkiye’ye gelen ve bu Kanun gereğince kabul olunan kişidir. Türk soyundan olmanın ve Türk kültürüne bağlılığın tayini ve tespiti Cumhurbaşkanı kararıyla yapılır (5543 m.7). Yani göçmen yoluyla vatandaşlıkta ilk adım vatandaşlık başvurusu değil, göçmen olarak kabul edilmektir.

Göçmenlik Başvuru Süreci:
İskân Kanunu’nun 8. maddesine göre özel kanunlarla getirilen iskânlı göçmenler iskân edilecekleri yerin, serbest göçmenler ise yerleştikleri yerin en büyük mülki amirine başvurarak kendileri ve aile fertleri için “Vatandaşlığa Girme Beyannamesi”ni imzalar ve “Göçmen Belgesi” alır. Göçmen Belgesi iki yıl geçerlidir ve geçici kimlik belgesi olarak kullanılır; belgede göçmenin İskân Kanunu’nun hangi maddesine göre yurda kabul edildiği yazılır.

Vatandaşlık Alımındaki Öne Çıkan Unsurlar:
Göçmen olarak kabul edilen kişiler, gerekli işlemlerin ilgili kuruluşlarca tamamlanmasından sonra Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa alınır (5543 m.8/4; 5901 m.12/1-d). Bu yolda da millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlin bulunmaması şarttır. Genel yoldaki beş yıllık ikamet, gelir ve mülakat şartları göçmenler için Kanunda ayrıca sayılmaz.

Bakanlık İnceleme Süreci:
Göçmen olarak kabul edilen kişinin vatandaşlık dosyası Bakanlığa gönderilir, Bakanlık dosyayı inceler ve vatandaşlığa alınması için teklifte bulunur (Yönetmelik m.21/1). Yönetmeliğin bu fıkrası hâlâ “il bayındırlık ve iskân müdürlüğü” ile “Bakanlar Kurulu” ifadelerini taşır; ancak karar yetkisi 2018’den beri Kanun gereği Cumhurbaşkanındadır. Göçmen olarak vatandaşlığı kazanamayan yabancı eş ve çocuklar hakkında Yönetmeliğin 37. maddesi uygulanır (m.21/2).

Başvurunun Sonuçlanması:
Olumlu karar sonucunda göçmen Türk vatandaşlığını kazanır ve karar tarihinden itibaren vatandaşlık haklarından yararlanır. Ergin olmayan çocuklar İskân Kanunu’nun 8. maddesinin dördüncü fıkrasına göre ana ve babalarına bağlı olarak işlem görür.

Göçmen olarak Türk vatandaşlığı süreci, İskân Kanunu ile Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun birlikte uygulandığı iki aşamalı bir süreçtir. Göçmen kabulü olmadan bu yoldan vatandaşlık başvurusu yapılamaz; göçmen kabulü olmayan Türk soylu yabancılar ise genel yol ya da evlilik gibi diğer yolları kullanır.

İkamet Şartı Aranmaksızın Yeniden Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Türk vatandaşlığını kaybetmiş bazı kişiler, Türkiye’de ikamet etme süresine bakılmaksızın Bakanlık kararıyla yeniden Türk vatandaşı olabilir (5901 m.13). Bu yolda aranan tek kanuni şart, başvuranın millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin bulunmamasıdır; genel yoldaki “kamu düzeni” ölçütü Kanunun 13. ve 43. maddelerinde yer almaz.

Kimler Bu Haktan Yararlanabilir?
Bu özel süreç kapsamında şu kişilere yeniden vatandaşlık imkânı tanınmaktadır:

• Çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler (m.13/1-a).
• Ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden ve ergin olduktan sonraki üç yıl içinde seçme hakkını kullanmayan çocuklar (m.13/1-b).
• Mülga 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 25. maddesinin (a), (ç), (d) ve (e) bentleri uyarınca vatandaşlığını kaybetmiş kişiler (m.43/1).
• Mülga 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’na göre vatandaşlıktan ıskat edilmiş kişiler (m.43/2).

Bu durumlardaki kişiler, Türkiye’de belli bir süre ikamet etme şartına tabi tutulmadan başvuru yapabilir. Millî güvenlik bakımından engeli bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir (m.43/3).

Başvuru Sürecinde İzlenen Adımlar
Başvuru, diğer vatandaşlık başvuruları gibi yurt içinde yerleşim yeri valiliğine, yurt dışında dış temsilciliklere bizzat ya da özel vekâletnameyle yapılır (m.37). Dosya Bakanlığa gönderilir; Bakanlık, başvuranın millî güvenlik bakımından engelinin bulunup bulunmadığını tespit etmek için Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması ister (Yönetmelik m.35/3) ve inceleme sonunda Bakanlık kararı verilir.

Başvuranlardan Beklenen Belgeler

Yönetmeliğin 23. maddesine göre dosya şu belgelerden oluşur:

• İsteği belirten form dilekçe ve sistemden alınan nüfus kayıt örneği,
• Hangi devletin vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge,
• Medeni hâl belgesi ve vatandaşlık kaybından sonraki medeni hâl değişikliklerine ilişkin belgeler,
• Evliyse eş ve çocuklarla aile bağını gösteren belge,
• Kayıptan sonra kimlik bilgilerinde değişiklik olduysa bunu gösteren belge,
• Hizmet bedeline ilişkin ödeme makbuzu.

Bu Rejimin Avantajları İkamet şartı aranmaması, yurt dışında yaşayan veya geçici bir nedenle Türkiye dışında bulunan kişilerin vatandaşlığa daha kolay erişmesine olanak tanır. Böylece Türkiye’ye duygusal, kültürel veya tarihi bağlarla bağlı olan kişiler Türk vatandaşlığına yeniden kavuşabilir.

Bu uygulama, hem Türkiye’ye bağlılığını sürdürmek isteyen kişilere kolaylık tanımakta hem de diaspora topluluklarıyla bağların güçlenmesini sağlamaktadır.

Mavi Karttan Türk Vatandaşlığına Geçiş Nasıl Olur

Mavi Kart, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişilere ve üçüncü dereceye kadar altsoylarına verilen ve Türk vatandaşlarına tanınan hakların büyük kısmından yararlanmayı sağlayan karttır (5901 m.28). Mavi Kart sahipleri seçme ve seçilme hakkına sahip değildir, askerlik yükümlülükleri yoktur ve kadroya dayalı asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunamaz (m.28/2-3).

Çıkma izniyle vatandaşlığını kaybetmiş Mavi Kart sahibi, Kanunun 13. maddesinin (a) bendi kapsamındadır. Bu nedenle mavi karttan Türk vatandaşlığına geçiş, ikamet şartı aranmaksızın yeniden kazanma başvurusuyla yapılır: başvuru valiliğe veya dış temsilciliğe verilir, Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması istenir ve Bakanlık kararıyla vatandaşlık yeniden kazanılır. Mavi karttan Türk vatandaşlığına geçiş ücreti de diğer sonradan kazanma işlemlerinde olduğu gibi hizmet bedeli olarak alınır (Yönetmelik m.23/1-ğ). Mavi Kart sahibinin altsoyu ise çıkma izniyle vatandaşlığı kaybeden kişi olmadığı için bu bendin kapsamına kendiliğinden girmez; durumuna göre başka bir yolu kullanır.

İkamet Şartına Bağlı Olarak Yeniden Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Türk Vatandaşlığının Kazanılması hususunda 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 14. maddesi, ikamet şartına bağlı olarak yeniden kazanmayı iki gruba özgüler. Bu yol, ikamet şartı aranmayan 13. maddeden farklıdır ve yalnızca Kanunda sayılan iki kayıp nedenine dayanır.

İkamet Şartı ve Gerekli Koşullar
İkamet şartına bağlı olarak Türk vatandaşlığını tekrar kazanmak için başvuran kişinin Türkiye’de üç yıl ikamet etmiş olması ve millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hâlinin bulunmaması gerekir (m.14). Başvuru dosyasına, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz üç yıl ikamet edildiğini gösteren, il emniyet müdürlüğünden alınan giriş çıkış belgesi ile işlemler sonuçlanana kadar yetecek süreli ikamet izni konur (Yönetmelik m.23/1-g). Kanun bu yolda “kamu düzeni” ölçütünü ayrıca saymaz; ölçüt millî güvenliktir.

Kimler Başvurabilir?
İkamet şartına bağlı olarak Türk vatandaşlığını tekrar kazanabilecek kişiler iki gruptur:

• Kanunun 29. maddesi uyarınca Türk vatandaşlığı kaybettirilen kişiler; bunlar için karar makamı Cumhurbaşkanıdır,
• Kanunun 34. maddesi uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişiler; bunlar için karar makamı Bakanlıktır.

Çıkma izniyle vatandaşlığını kaybedenler bu gruba değil, ikamet şartı aranmayan 13. maddeye girer; mülga kanunlara göre vatandaşlığını kaybedenler de 43. madde kapsamındadır. Bu kişiler, uygun koşulları taşıdıkları takdirde yeniden başvuru hakkına sahiptir.

Başvuru Nasıl Yapılır?
Yeniden Türk vatandaşlığına başvuru süreci, başvurunun bizzat ya da özel vekâletnameyle yapılmasıyla başlar. Başvurular yerleşim yerinin bulunduğu valiliğe, uygulamada il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılır. Başvuru sırasında Yönetmeliğin 23. maddesinde sayılan belgeler, yani form dilekçe, nüfus kayıt örneği, pasaport, medeni hâl belgeleri, üç yıllık ikameti gösteren belge, ikamet izni ve hizmet bedeli makbuzu hazırlanmalıdır.

Değerlendirme ve İnceleme Süreci
Başvuru sonrası gerekli incelemeler İçişleri Bakanlığı tarafından yapılır. Başvuranın millî güvenlik bakımından engel durumunun tespiti için Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması istenir (Yönetmelik m.35/3). Kaybettirme yoluyla vatandaşlıktan çıkarılanlarda karar Cumhurbaşkanına, seçme hakkıyla ayrılanlarda Bakanlığa aittir.

Sonuç
İkamet şartına bağlı olarak Türk vatandaşlığını yeniden kazanmak, kişilerin geçmiş bağlarını yeniden kurmasını sağlayan bir yöntemdir. Türk Vatandaşlığının Kazanılması sürecine dahil olan bu yöntem sayesinde birçok kişi geçmişteki vatandaşlık haklarını yeniden elde etme imkânı bulmaktadır. Prosedür, kişinin hangi maddeye göre vatandaşlığı kaybettiği doğru tespit edilerek ve başvuru buna göre yapılarak tamamlanabilir.

Seçme Hakkı İle Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Seçme hakkı, ana veya babasına bağlı olarak kendi iradesi dışında Türk vatandaşlığını kaybetmiş çocuklara, ergin olduktan sonra Türk vatandaşlığını yeniden kazanma imkânı tanıyan özel bir yöntemdir. Bu süreç 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 21. maddesinde düzenlenir; 21. madde, kaybı düzenleyen 27. maddeye atıf yapar.

Seçme hakkı kimlere tanınır?
Kanunun 27. maddesine göre Türk vatandaşlığını kaybeden ana ya da babanın talebi ve diğer ebeveynin muvafakatiyle çocuklar da onlarla birlikte vatandaşlığı kaybeder. Bu şekilde ana veya babasına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuklar, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığını kazanabilir (m.21). Üç yıllık süre kaçırılırsa hak tamamen kaybolmaz; bu kişiler ikamet şartı aranmaksızın yeniden kazanma yolunu kullanabilir (m.13/1-b).

Seçme hakkını kullanma süreci nasıldır?
Bu hakkın kullanılabilmesi için üç yıllık süre içinde yazılı bildirimde bulunulması gerekir (Yönetmelik m.34/1). Başvurular, diğer vatandaşlık başvuruları gibi yurt içinde valiliğe, yurt dışında Türk dış temsilciliklerine yapılır. Yönetmeliğin 34. maddesine göre dosyada form dilekçe, kişinin kapalı kaydını gösteren nüfus kayıt örneği, pasaport veya benzeri belge, medeni hâl belgesi, vatandaşlık kaybından sonraki medeni hâl ve kimlik bilgisi değişikliklerine ilişkin belgeler, evliyse eş ve çocuklarla aile bağını gösteren belge ve hizmet bedeli makbuzu bulunur.

Şartlar ve değerlendirme süreci:
Seçme hakkıyla kazanmada Kanun, genel yoldaki gibi ikamet, Türkçe veya gelir şartı aramaz. Yapılan inceleme sonucunda aranan şartları taşıyan, yani ana veya babasına bağlı olarak vatandaşlığı kaybettiği ve süre içinde bildirimde bulunduğu anlaşılan kişiler Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını kazanır (Yönetmelik m.35/9). Kazanma, şartların tespitine ilişkin karar tarihinden itibaren hüküm doğurur (5901 m.22/1).

Seçme hakkının avantajları nelerdir?
Seçme hakkı, kişilere Türk vatandaşlığını yeniden kazandırdığı gibi, aile bağları ve kökenlere dayalı hukuki statünün korunmasını da sağlar. Seçme hakkıyla kazanan kişinin eş ve çocukları hakkında Kanunun 20. maddesi uygulanır (m.22/2).

Sonuç olarak, seçme hakkı ile Türk vatandaşlığının kazanılması, kişilerin ebeveyn kararıyla yitirdikleri vatandaşlık bağlarını kendi iradeleriyle yeniden kurmalarını sağlayan önemli bir hukuki araçtır. Sürenin ergin olunan tarihten başladığı unutulmamalıdır.

Evlat Edinilme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Türk vatandaşlığının kazanılma yollarından biri de evlat edinilmedir. Bu yol, Türk vatandaşlarının yabancı uyruklu çocukları evlat edinmeleri hâlinde devreye girer. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 17. maddesine göre bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartıyla, karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak bu durum otomatik olarak işlemez; başvuru ve Bakanlık kararı gerekir.

Kimler Evlat Edinilme Yoluyla Türk Vatandaşlığı Kazanabilir?
Türk vatandaşı tarafından evlat edinilmiş olan ve başvuru tarihinde ergin olmayan yabancılar bu yoldan yararlanabilir (Yönetmelik m.32/1). Başvuru tarihinde ergin olan evlatlık bu yolu kullanamaz; onun hakkında genel yolun şartları (Yönetmelik m.15) uygulanır (m.32/3). Evlat edinmenin hukuken geçerli olması gerekir; Türk hukukunda evlat edinme mahkeme kararıyla kurulur. Yurt dışında verilmiş bir evlat edinme kararının Türk nüfus kayıtlarına işlenebilmesi için Türkiye’de tanınması gerekebilir.

Evlat Edinilme Süreci ve Gereklilikler
Başvuruyu evlat edinen yapar. Yönetmeliğin 33. maddesine göre dosyada evlat edinenin isteğini belirten form dilekçe, doğum belgesi ve buna dayanan doğum tutanağı, çocuğun hangi devletin vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge, evlat edinenin sistemden alınan nüfus kayıt örneği ve hizmet bedeli makbuzu bulunur. Dosya karar alınmak üzere Bakanlığa gönderilir; şartları taşıyan çocuk Bakanlık kararıyla vatandaşlığı kazanır (Yönetmelik m.35/5).

Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra evlatlık ilişkisi herhangi bir sebeple sona erse bile çocuk Türk vatandaşlığını korur (Yönetmelik m.32/2). Bu kural, evlat edinilme yoluyla kazanılan vatandaşlığın evlatlık ilişkisine bağlı kalmadığını gösterir.

Özetle, evlat edinme aracılığıyla Türk vatandaşlığını kazanmak mümkündür ve bu süreç hem çocukların hukuki olarak korunmasını hem de Türk vatandaşı olmanın getirdiği haklardan yararlanabilmelerini sağlar. Evlat edinmeyi düşünen ailelerin, evlat edinme kararının Türkiye’de geçerliliğini ve çocuğun başvuru tarihindeki yaşını baştan değerlendirmesi gerekir.

K.K.T.C. Vatandaşlarının Türk Vatandaşlığını Kazanması

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (K.K.T.C.) vatandaşları için Türk vatandaşlığına geçiş, 5901 sayılı Kanunun 42. maddesinde düzenlenen ve Türk Vatandaşlığının Kazanılması kapsamında en kolay yollardan biridir. Bu süreç, Türkiye ve K.K.T.C. arasındaki tarihi, kültürel ve siyasi bağlar doğrultusunda kolaylaştırılmış bir yol sunar.

K.K.T.C. vatandaşlarının Türk vatandaşlığını kazanabilmesi için temel şartlar ve süreç şu şekildedir: Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuran K.K.T.C. vatandaşları, Türk vatandaşı olmak istediklerini yazılı olarak beyan ettikleri takdirde Türk vatandaşlığını kazanır (m.42/1). Kanun bu kişiler için ikamet, Türkçe veya gelir gibi ek bir şart saymaz. Ancak bu kolaylık K.K.T.C. vatandaşlığını doğumla kazanmış olanlar içindir; K.K.T.C. vatandaşlığını sonradan kazanmış olanlar hakkında genel yolun şartları (m.11) uygulanır (m.42/2). Başvuru, diğer vatandaşlık başvuruları gibi yurt içinde valiliğe, yurt dışında dış temsilciliğe bizzat ya da özel vekâletnameyle yapılabilir (m.37).

Başvurunun değerlendirilme süreci: Yönetmeliğin 77. maddesine göre dosyaya form dilekçe, K.K.T.C. vatandaşlığının doğumla kazanıldığını gösteren belge, medeni hâl belgesi, evliyse eşin ve ergin olmayan çocukların kimlik ve aile bağını gösteren belge ve varsa Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınların nüfus kayıt örneği konur ve dosya Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça yapılan inceleme sonucunda aranan şartları taşıdığı anlaşılanlar Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını kazanır (Yönetmelik m.35/10).

Türk vatandaşlığının kazanılmasının avantajları: Türk vatandaşlığına geçiş yapan K.K.T.C. vatandaşları, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının hak ve yükümlülüklerinden eşit şekilde yararlanır. Bu statü; çalışma, eğitim ve kamu hizmetlerine erişim gibi alanlarda Türk vatandaşlarıyla aynı konumu sağlar.

Tarihsel ve kardeşlik bağlarının güçlü olduğu Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında bu kolaylaştırılmış vatandaşlık süreci, iki ülke arasındaki bağın bir göstergesidir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlığı nasıl alınır sorusu ise K.K.T.C.’nin kendi mevzuatına tabidir ve bu yazının konusu değildir.

Doğumla Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Doğumla Türk vatandaşı olma hakkı, iki temel ilkeye dayanır: soy bağı esası ve doğum yeri esası. 5901 sayılı Kanunun 6. maddesine göre doğumla kazanılan Türk vatandaşlığı bu iki esastan birine göre kendiliğinden kazanılır ve doğum anından itibaren hüküm ifade eder; soy bağı 7. maddede, doğum yeri 8. maddede düzenlenmiştir. Doğum anından itibaren kazanılan bu hak, herhangi bir başvuru ya da onaya ihtiyaç duymaz.

Soy Bağı Esasına Göre Vatandaşlık

Soy bağı (jus sanguinis), çocuğun doğum yerinden bağımsız olarak ana veya babanın vatandaşlığına göre vatandaşlık kazanmasıdır. Kanunun 7. maddesi üç durumu ayırır:

• Evlilik birliği içinde doğan çocuk: Türkiye içinde veya dışında, Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır (m.7/1). Ebeveynlerden birinin Türk olması yeterlidir; anne mi baba mı olduğu fark etmez.
• Evlilik dışında Türk anneden doğan çocuk: Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır (m.7/2).
• Evlilik dışında Türk babadan doğan çocuk: Türk vatandaşı baba ve yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk, tanıma veya babalık hükmü gibi soy bağı kurulmasını sağlayan usul ve esasların yerine getirilmesi hâlinde Türk vatandaşlığını kazanır (m.7/3).

Doğum Yeri Esasına Göre Vatandaşlık

Doğum yeri (jus soli) Türk hukukunda yardımcı bir ilkedir ve yalnızca vatansızlığı önlemek için uygulanır. Kanunun 8. maddesine göre Türkiye’de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır. Türkiye’de bulunmuş çocuk ise aksi sabit olmadıkça Türkiye’de doğmuş sayılır. Bu nedenle Türkiye’de doğmak tek başına vatandaşlık kazandırmaz; ana veya babadan bir vatandaşlık geçen çocuk o ülkenin vatandaşı olur.

Yurtdışında Doğum ve Bildirim Süreci

Yurt dışında Türk vatandaşı ana veya babadan doğan çocuklar da soy bağı esasına göre doğumla Türk vatandaşıdır; doğumun nüfusa işlenmesi için dış temsilciliğe bildirim yapılır. Bildirim, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu çerçevesinde yürür. On sekiz yaşını tamamladığı hâlde doğumu bildirilmemiş kişilerin yurt dışından yaptığı bildirimlerde ise Türk vatandaşı ana veya babadan doğup doğmadığı Bakanlıkça incelenir ve buna göre karar verilerek tescil yapılır (Yönetmelik m.8-10).

Vatandaşlık Hakkının Önemi

Doğumla kazanılan Türk vatandaşlığı, kişilere doğrudan pek çok hak ve yükümlülük getirir. Türk vatandaşları, eğitimden sağlık hizmetlerine, çalışma özgürlüğünden oy kullanma hakkına kadar pek çok haktan yararlanırken aynı zamanda askerlik gibi vatandaşlık görevlerini de yerine getirmekle yükümlüdür.

Doğumla vatandaşlık, kişinin hem kişisel haklarını hem de ülkeyle olan bağını kuvvetlendiren bir köprü niteliğindedir. Ancak herhangi bir hak kaybı yaşamamak için ebeveynlerin, özellikle yurt dışındaki doğumlarda bildirim işlemlerine dikkat etmesi büyük önem taşır.

Doğum Yeri Esasına Göre Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Doğum yeri esasına dayalı vatandaşlık, kişinin doğduğu ülkenin vatandaşlığını kazanmasına dayanan bir ilkedir ve “toprak esası” (jus soli) olarak bilinir. Türkiye’de bu yöntem, soy bağı (jus sanguinis) ile hiçbir vatandaşlık kazanamayan çocukların vatansız kalmasını önlemek amacıyla uygulanır; Türkiye’de doğmak tek başına vatandaşlık kazandırmaz.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 8. maddesi bu konuda temel düzenlemedir. Bu hükme göre Türkiye’de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır. Yönetmeliğin 11. maddesi bu durumu; ana ve babanın belli olmaması, vatansız olması ya da millî kanunları gereği çocuğa vatandaşlık geçirememesi hâlleri olarak açar. Bu düzenleme, vatansızlığı önlemeye yönelik bir koruma mekanizmasıdır ve çocuğun temel haklarından mahrum kalmaması için önemli bir hukuki zemindir.

Bulunan Çocuklar ve Türk Vatandaşlığı
Türkiye’de bulunmuş çocuk, aksi sabit olmadıkça Türkiye’de doğmuş sayılır (m.8/2). Bu karine sayesinde ana ve babası belirlenemeyen ve Türkiye’de bulunan çocuk, Türkiye’de doğmuş kabul edilir ve doğum yeri esasına göre Türk vatandaşlığını kazanır. Çocuğun başka bir ülkede doğduğu ispatlanırsa karine çürür. Bulunmuş çocuğun aile kütüğüne tescili, Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre yapılır (Vatandaşlık Yönetmeliği m.12/3). Türkiye’de doğup ana babası yüzünden vatandaşlık kazanamayan diğer çocuklarda ise dosya Bakanlığa gönderilir; şartları taşıdığı tespit edilen çocuk doğumundan itibaren Türk vatandaşlığını kazanır ve yerleşim yerindeki aile kütüğüne tescil edilir (m.11/2, m.12/1).

Bu Sistemin Amaçları Nelerdir?
Doğum yeri esasıyla vatandaşlık kazandırılması, kişinin kimliksiz, vatansız veya hiçbir hukuki bağı olmadan yaşamaması için stratejik bir öneme sahiptir. Aynı zamanda uluslararası hukuk normlarına ve Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin her çocuğun bir vatandaşlık edinme hakkını öngören hükmüne uyum sağlar.

Saklı Nüfus İçin Ayrı Kural
2017’de Kanuna eklenen Ek Madde 1, doğum yeri esasının yanında ikinci bir koruma getirdi: on sekiz yaşını tamamlayıncaya kadar herhangi bir nedenle aile kütüğüne kaydedilmemiş ve yabancı bir devletle vatandaşlık bağı bulunmayan kişiler, ana veya babayla, bunlar ölmüşse kardeşleriyle hısımlığını gösteren tıbbi rapor ibraz ederlerse Türk vatandaşlığını kazanır. Uygulamada “saklı nüfus” olarak bilinen bu durum, nüfusa hiç kaydedilmemiş yetişkinlerin vatandaşlık sorununu çözer.

Önemli Noktalar:

• Vatansızlık riskinin azaltılması: Bu düzenleme vatandaşlık bağı olmayan kişilerin ortaya çıkmasını engeller.
• Türkiye’de doğma şartı: Çocuğun Türkiye’de doğmuş olması (ya da bulunmuş çocukta Türkiye’de doğmuş sayılması) asli şarttır.
• Doğumdan itibaren geçerli: Elde edilen vatandaşlık, çocuğun doğum anından itibaren hüküm ifade eder.

Sonuç olarak, doğum yeri esasına göre Türk vatandaşlığının kazandırılması, çocuğun vatansız kalmasını önleyen ve eşitlik ile kimlik güvenliğini sağlayan bir güvencedir. Bu yöntemin uygulanması bireysel hakları güçlendirmekle kalmaz, Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerine uyumunu da gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Türk vatandaşlığı doğumla nasıl kazanılır?

Türk vatandaşlığı doğumla iki şekilde kazanılır: soy bağı esasına ve doğum yeri esasına göre. Soy bağı esasına göre evlilik birliği içinde Türk vatandaşı ana veya babadan doğan çocuk, doğduğu yer neresi olursa olsun Türk vatandaşıdır. Doğum yeri esasına göre ise Türkiye’de doğan ve yabancı ana ve babası yüzünden hiçbir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk doğumla Türk vatandaşı olur (5901 m.7-8).

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığına nasıl başvurulabilir?

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığına başvurabilmek için en az üç yıldır bir Türk vatandaşı ile evli olunması ve evliliğin devam ediyor olması gerekir. Ayrıca aile birliği içinde yaşanması, evlilikle bağdaşmayan bir faaliyette bulunulmaması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması aranır. Başvuru, gerekli belgelerle yerleşim yeri valiliğine (il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü), yurt dışında ise dış temsilciliğe yapılır.

Genel yolla Türk vatandaşlığı kazanma şartları nelerdir?

Genel yolla Türk vatandaşlığı kazanmak için ergin olmak, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz 5 yıl ikamet etmiş olmak, yerleşme niyetini davranışlarla göstermek, genel sağlık bakımından tehlikeli bir hastalığı bulunmamak, iyi ahlak sahibi olmak, yeteri kadar Türkçe konuşmak, geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olmak ve millî güvenlik ile kamu düzeni açısından engel bulunmamak gerekir (5901 m.11).

İstisnai olarak Türk vatandaşlığı hangi durumlarda kazanılabilir?

5901 sayılı Kanunun 12. maddesine göre Türkiye’ye sanayi tesisi getiren veya bilimsel, ekonomik, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen kişiler, yatırım yoluyla ikamet izni alanlar ve Turkuaz Kart sahipleri ile aileleri, vatandaşlığa alınması zaruri görülenler ve göçmen olarak kabul edilenler istisnai yolla Türk vatandaşlığını kazanabilir. Karar Cumhurbaşkanına aittir; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması şarttır.

Türk vatandaşlığı kazanmak için kaç yıl evli kalmak gerekir?

Türk vatandaşıyla en az üç yıl evli olmak ve başvuru sırasında evliliğin sürüyor olması gerekir (5901 m.16). Eş Türk vatandaşlığını sonradan kazanmışsa üç yıl, eşin vatandaşlığı kazandığı tarihten itibaren hesaplanır.

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı şartları nelerdir?

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı şartları Kanunun 16. maddesinde sayılır: Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olmak, evliliğin devam etmesi, aile birliği içinde yaşamak, evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmamak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmamak. Türkiye’de ikamet süresi veya Türkçe bilme bu yolda Kanunun saydığı şartlar arasında değildir.

Vatandaşlık il soruşturması ne kadar sürer?

Mevzuatta il soruşturması için bir süre öngörülmemiştir. Yapılan araştırma ve soruşturma bir yıl geçerlidir ve gerekli görülürse yenilenir (Yönetmelik m.72/4). Evlilik başvurularında kanaat oluşmazsa soruşturma periyodik olarak sürdürülür (m.72/2); bu nedenle süre dosyadan dosyaya değişir.

Çalışma izni ile Türk vatandaşlığı nasıl alınır?

Çalışma izni tek başına vatandaşlık vermez; ancak çalışma izniyle Türkiye’de geçirilen süre, genel yoldaki kesintisiz beş yıllık ikametin hesabında geçerli ikamet sayılır ve çalışma izniyle çalışmak, Türkiye’ye yerleşme kararını gösteren davranışlardan biridir (Yönetmelik m.15/1-c). Turkuaz Kart sahipleri ise istisnai yoldan başvurabilir (5901 m.12/1-b).

Yeniden Türk vatandaşlığını kazanma başvurusu takibi nasıl yapılır?

Türkiye’de yapılan yeniden kazanma başvuruları da e-Devlet’teki Vatandaşlık Başvurusu Sorgulama hizmetinden izlenebilir. Yurt dışından dış temsilcilik aracılığıyla yapılan başvurularda dosyanın durumu, başvurunun verildiği büyükelçilik veya konsolosluktan öğrenilir.

Türk vatandaşlığına geçiş için Türkçe sınavı var mı?

Yönetmelikte ayrı bir yazılı Türkçe sınavı öngörülmemiştir. Genel yolda Türkçe yeterliliği, vatandaşlık başvuru inceleme komisyonunun mülakatında değerlendirilir. Evlilik yolunda ise Kanun, Türkçe bilmeyi şart olarak saymaz.

Vatandaşlık başvurusu sırasında yurt dışına çıkabilir miyim?

Kanunun 15. maddesine göre aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmeyen yurt dışı kalışlar ikamet süresinden sayılır. Yönetmelik hâlâ altı ay sınırını taşıdığı için, başvurudan önce ve süreç boyunca yurt dışı sürelerinin dökümünü tutmak gerekir.

Vatandaşlık başvurusu reddedilirse yeniden başvurabilir miyim?

Kanunda yeniden başvuruyu yasaklayan bir hüküm yoktur. Ret sebebi ortadan kalktıysa yeni başvuru yapılabilir. Ret işlemine karşı ise tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7).

Türk vatandaşı olunca eski vatandaşlıktan çıkmak gerekir mi?

Kanun, Türk vatandaşlığını kazanmak için önceki vatandaşlıktan çıkmayı genel bir şart olarak aramaz ve çok vatandaşlığa izin verir (5901 m.44). Yönetmeliğin 15. maddesinin ikinci fıkrası ise genel yolda bu şartın ayrıca aranabileceğini öngörür; böyle bir şartın uygulanması idarenin belirleyeceği esaslara bağlıdır.

Vatandaşlık başvurusu için avukat şart mı?

Hayır. Başvuru kişinin bizzat kendisi tarafından yapılabilir; başvurunun vekil aracılığıyla yapılması isteniyorsa bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekâletname gerekir (5901 m.37; Yönetmelik m.64/1).

Vatandaşlık kararı hangi tarihten itibaren geçerli olur?

Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin kararlar karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 m.20/1). Karar ilgiliye ve başvuru makamına tebliğ edilir; kişi bundan sonra nüfus kaydına Türk vatandaşı olarak işlenir.